Gazze'de Felaket Senaryosu ve Diplomasi Trafiği

Gazze'deki sağlık altyapısının bir savaş enstrümanı olarak kullanıldığını iddia etmek, bugün masadaki gerçekler karşısında savunulması çok zor bir pozisyon olacak.

Filistin Tıbbi Yardım Kuruluşu Müdürü Bessam Zekkut, sağlık sektörünün 'felaket aşamasına' ulaştığını bizzat açıkladı. Saldırılar ve tıbbi malzeme girişinin engellenmesi nedeniyle sistemin artık işlemediğini vurguluyor.

Zekkut'un bahsettiği bu çöküş, aslında tıbbi lojistiğin tamamen kesilmesiyle doğrudan bağlantılı. İlaç ve temel malzeme akışı durunca, sadece yaralılar değil, kanser hastaları da sistem dışı kalmış durumda.

Peki bu durumun operasyonel bir maliyeti yok mu?

Maliyetten ziyade bir mekanizma işliyor; altyapı hedef alındığında salgın hastalık riski matematiksel olarak kaçınılmaz hale geliyor.

Ben buna katılmıyorum, asıl risk kontrol edilemeyen bir insani krizin bölgesel bir istikrarsızlığa dönüşmesi.

Bu riskin somut bir örneği de az önce yaşanan olay; Han Yunus'un Mevasi bölgesindeki çadırlara düzenlenen saldırıda bir kişi öldü, 10 kişi yaralandı. Yaralılar Nasır Hastanesine kaldırıldı.

Saldırıların devam etmesi, 10 Ekim 2025'te imzalanan ateşkesin kağıt üzerinde kaldığını gösteriyor.

Ateşkesin ötesinde, hastanelerdeki kapasite sorunuyla ilgili çok kritik bir detay var; ilaç eksikliği nedeniyle basit bir enfeksiyonun bile ölümcül hale geldiği teyit edildi.

Saha raporları bu kadar karanlıkken, şimdi bu krizin büyük güçlerin masasında nasıl yankılandığına, yani diplomatik trafiğe bakalım.

Diplomatik kanalların açık tutulması gerektiğini söyleyen Hakan Fidan, Katar temaslarında ABD ve İran'ı mutabakat zaptına geri dönmeye çağırdı. Peki, bu çağrı sadece bir iyi niyet gösterisi mi yoksa masadaki dengeleri değiştirecek bir hamle mi?

Bence bu sadece bir temenni, çünkü tarafların temel çıkarları arasındaki uçurumun kapanacağına dair hiçbir veri yok. Geçmişteki benzer arabuluculuk denemeleri, taraflar masaya oturma iradesi göstermediği sürece sadece zaman kaybı oldu.

Çetin'in şüpheci yaklaşımını anlıyorum ama Türkiye ve Katar'ın kurduğu mekanizmanın teknik boyutu göz ardı edilmemeli. Fidan'ın bahsettiği mutabakat zaptı, Pakistan'ın da dahil olduğu çok katmanlı bir protokol ve bu yapının tekrar canlandırılması maliyeti düşürebilir.

Fidan'ın açıklamasında özellikle Katar ile yakın koordinasyon vurgusu yapıldı ve yakın zamanda iyi bir haber alınabileceği beklentisi dile getirildi. Bakan, tüm yapıcı tekniklerin kullanıldığını belirtti.

İyi haber beklentisi çok genel bir ifade.

Ama bu genel ifadenin altında yatan ekonomik riskler çok somut; gerilimin düşmesi, bölgedeki enerji koridorlarının güvenliği için doğrudan bir gereklilik.

Enerji güvenliği için diplomatik masadan ziyade askeri caydırıcılığın sonuç verdiği emsaller çok daha fazla.

Buna ek olarak, Mısır'ın Belçika'nın yerleşim ürünleri ithalat yasağına verdiği destek de bu diplomatik baskı trafiğinin bir parçası gibi duruyor.

Mısır'ın bu hukuki hamlesiyle ilgili teyitli bir detay var mı Elif? Bu durum diplomatik trafiğin yönünü başka bir yere mi kırıyor?

Mısır Dışişleri Bakanlığı, Belçika'nın kararını BMGK'nın 2334 sayılı kararına dayandırarak AB ülkelerine benzer adımlar atma çağrısı yaptı; yani mesele sadece siyasi değil, doğrudan hukuki bir zemin arayışına dönüştü.

Hukuk ve diplomasi arasındaki bu ince çizgi, bizi belki de çok daha köklü ve tarihsel bir tartışmaya, Kıbrıs'ın 52 yıllık düğümüne götürecek.

Kıbrıs'ta 52 yıl önce atılan adımlar bugün hala masadaki en sert savunma hattını oluşturuyor. Peki, bu kutlamalar sadece bir anma mı, yoksa yeni bir dönemin sinyali mi?

Bu sadece bir anma değil, Türkiye'nin garantörlük haklarını masada tutma stratejisinin bir parçası. Devlet Bahçeli'nin 'öz yurt' vurgusu, Doğu Akdeniz'deki mevcut statükoya karşı bir rest çekme niteliği taşıyor.

Bahçeli'nin bu keskin dili, Cevdet Yılmaz'ın Garanti Antlaşması vurgusuyla birleşince ekonomik ve askeri caydırıcılığın altını çizmiş oluyor. Veriler gösteriyor ki Türkiye, adadaki varlığını sadece güvenlik değil, enerji jeopolitiği üzerinden de kurguluyor.

Cevdet Yılmaz mesajında özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 1974'teki rolüne ve güvenliğin güvence altına alınmasına odaklandı. Bakanlığın ifadesiyle bu, yarım asırlık bir sürekliliğin teyidi olarak sunuluyor.

Süreklilik güzel ama maliyet nerede?

Aslında maliyet, Bahçeli'nin bahsettiği o 'tasfiye girişimlerine' karşı verilen diplomatik bedel.

Ben buna katılmıyorum; asıl risk, bu kadar sert söylemlerin uluslararası hukuk zemininde yeni yaptırım süreçlerini tetikleme ihtimali.

Yine de bu mesajların arka planında, adadaki yerleşim ve demografik dengelere dair henüz kamuoyuna tam yansımamış teknik bir raporun etkisi olduğu iddia ediliyor.

Raporun içeriği nedir diye sormadan, bu sertleşen siyasi dilin bizi çok daha kişisel ve hukuki bir dosyanın, Yazıcıoğlu meselesinin karanlık koridorlarına sürükleyip sürüklemeyeceğini merak ediyorum.

Aslında dosya çok eski ama Adalet Bakanı Akın Gürlek'in az önce paylaştığı veriler meselenin yeni bir evreye girdiğini gösteriyor; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı toplam 29 şüpheli hakkında işlem yapmış durumda.

Gözaltına alınan 27 kişiden 19'unun tutuklanması, soruşturmanın sadece ihmal üzerine değil, daha ağır suçlamalar üzerine yoğunlaştığını kanıtlıyor gibi.

Sadece tutuklama sayılarına bakmak yanıltıcı olabilir.

Çetin, neden böyle düşünüyorsun?

On yedi yıl sonra gelen bu çapta bir tutuklama dalgası, hukuki bir bulgudan ziyade siyasi bir hesaplaşmanın sonucu olma riski taşıyor.

Peki bu tutuklamalar dosyanın teknik kısmını mı yoksa sorumluluk zincirini mi değiştiriyor?

Bakanlığın ifadesiyle soruşturma çok yönlü yürütülüyor ama henüz dosyadaki o kritik teknik raporun detayları paylaşılmadı.

Sorumluluk zincirinden çıkıp, bu devlet kapasitesinin başka hangi alanlarda somutlaştığına bakalım; verinin ve bilimin sınırları nerede bitiyor?

Aslında sınırların bittiği değil, genişlediği bir noktadayız; 22 Temmuz'da Gölbaşı'nda temeli atılacak olan 35 bin 300 metrekarelik Türksat veri merkezi, kamu verisinin bulut hizmetini yerli yazılımlarla yönetmeyi hedefliyor.

Sadece fiziksel alan inşa etmekle veri güvenliği sağlanıyor mu?

Bakan Uraloğlu'nun vurguladığı gibi mesele sadece alan değil, kritik bilgilerin barındırıldığı kurumların iş sürekliliğini sağlamak; yani veri merkezi bir depodan ziyade bir savunma hattı olarak kurgulanıyor.

Savunma hattı dediğiniz şey, buzulların eridiği bir bölgede bilimsel veri toplamak kadar stratejik mi?

Arktik konusunu açtın, Çetin; bu bilim seferi sadece akademik bir merak mı?

Aslında durum çok daha kapsamlı; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TÜBİTAK KARE yürütücülüğünde, 81 derece kuzey enlemindeki deniz buzu hattına kadar ulaşıldı.

O bölgedeki oşinografi ve uydu sistemleri gibi 12 farklı proje, aslında geleceğin iklim ve lojistik haritalarını belirlemek için veri topluyor.

Ek olarak, Vanuatu bayraklı 44 metrelik Sola gemisindeki 12 bilim insanının ulaştığı o koordinatın tam konumuna dair teknik bir detay da raporlarda yer alıyor.

Verinin güvenliğinden buzulların derinliğine kadar uzanan bu tabloyu bir kenara koyalım; şimdi rotayı Peru, Yunanistan ve İzmit hattına çeviriyoruz.

Gazze'deki diplomatik kördüğümden sonra dünyanın diğer ucundaki sarsıntılara bakmak gerekirse, Peru'dan gelen haberler oldukça ağır.

Peru'nun Sicaya kentinde 10 kilometre derinlikte gerçekleşen depremde, Junin bölgesindeki Chongos Bajo ilçesinde 1 kişi hayatını kaybetti ve 10 kişi yaralandı.

Depremin büyüklüğü konusunda USGS 5,5 derken diğer kaynaklar 5,6 veriyor, ancak asıl sorun yerel altyapının durumu.

Sadece altyapı değil, sağlık tesislerinin kendisi de risk altında.

Haklısınız, El Carmen Bölge Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi'nin altyapısında hasar oluştuğunu teyit ettiler.

Doğal afetler fiziksel yıkım getiriyor ama bazen siyasi kararlar toplumsal bir aşınma yaratıyor; Yunanistan tarafında durum ne?

Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan'ın Batı Trakya'daki sekiz Türk azınlık ilkokulunu kapatma kararını kınadı.

Bu sadece bir okul kapatma meselesi değil, Lozan'ın ruhuna doğrudan bir müdahale.

Bakanlık sözcüsü Öncü Keçeli'nin vurguladığı gibi, öğrenci sayısı gerekçesiyle azınlık okullarının sayısı 76'ya kadar geriledi.

Eğitim hakkının bu şekilde daraltılması, bölgedeki demografik dengeleri de uzun vadede etkileyecek gibi görünüyor.

Aslında Bakanlık, İskeçe 1. Türk Azınlık İlkokulu'ndaki birinci sınıf kayıtlarında çıkarılan engellerin sistematik bir uygulama olduğunu belirtiyor.

Sistematik dediğiniz şey, aslında bir bölgenin kimliğini sessizce silme stratejisidir.

Siyasetin ve doğanın ötesinde, bazen en yakınımızdaki çatışmalar bile trajik bir hal alabiliyor; İzmit'ten gelen o son dakika haberine bakalım.

İzmit Yahyakaptan'da boşanma tartışmasıyla başlayan olayda, İsmail S. tarafından açılan ateş sonucu iki akraba ağır yaralandı.

Günün tüm bu farklı ama sarsıcı başlıklarını burada noktalarken, yarın sabah erken saatlerde teknoloji dünyasındaki yeni siber güvenlik krizini konuşacağız; teşekkürler ekip, iyi akşamlar.

Bu arada İzmit'teki olayda, kavgaya karışan 10 kişinin gözaltına alındığı bilgisi kesinleşti.

Elif, bu gözaltı bilgisini de notlarımıza ekleyelim; Peru'daki sarsıntılardan Yunanistan'daki diplomatik gerilime kadar dünya oldukça hareketli bir gün geçirdi.