Siyasetin Yeni Hattı: Çerçeve Yasa, İmralı ve Küresel Gümrük Savaşı

Bir sabah haberlerinde okunan 'çerçeve yasa' ibaresi sadece teknik bir mevzuat değişikliği mi, yoksa ülkenin en eski düğümlerinden birinin çözülme biçimi mi?

DEM Parti İmralı Heyeti üyeleri Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Özgür Faik Erol, Abdullah Öcalan ile İmralı'da yaklaşık 5 saat süren bir görüşme yaptı. Heyetin aktardığına göre Öcalan, 'Karşılıklı hassasiyetlerin gözetildiği yasal bir zeminin oluşturulmasının vakti gelmiştir' dedi.

Bu açıklama, Meclis Başkanı Kurtulmuş'un bugün MHP ile başlayıp DEM Parti ile devam eden liderler trafiğiyle birleşince, sürecin artık sadece bir söylem değil, hukuki bir metne dönüştürülmek istendiği görülüyor.

Hukuki zemin her zaman garantidir demek çok iddialı olur.

Ama az önce Elif'in belirttiği o 5 saatlik görüşme içeriği, silahların tamamen devreden çıkarılmasına dair bir çağrıyı barındırıyor; bu da sürecin ekonomik ve siyasi maliyetini değiştirecek bir eşik.

Aslında burada bir düzeltme yapmam gerekirse, Öcalan'ın çağrısı sadece yasal zemini değil, doğrudan çatışmanın ve silahların devreden çıkarılmasını da kapsıyor.

Silahların bırakılması talebi, kurumların bu yeni düzene hazır olup olmadığı sorusunu doğuruyor.

Peki, bu yasal çerçeve kimin güvenliğini, kimin siyasi alanını korumayı amaçlıyor?

Bence asıl risk, bu uzlaşı zemini kurulurken güvenlik bürokrasisinin dışarıda bırakılması ihtimali.

Siyasetin bu yeni hattı iç hesaplaşmaları bitirebilir mi, yoksa yeni bir gerilim hattı mı kuruyor, bunu Çetin'in risk okumasıyla biraz daha açalım; ancak önce rotamızı kuzeye, Kremlin'in NATO hamlelerine çevirmemiz gerekecek.

Kremlin'in Peskov üzerinden yaptığı bu son uyarı, sadece diplomatik bir rest değil, Ukrayna'daki askeri varlığı bir 'kırmızı çizgi' olarak mühürleme çabasıdır.

Peskov'un Moskova'daki basın toplantısında kullandığı ifade tam olarak şuydu: Ukrayna topraklarında NATO askerlerinin konuşlandırılmasını engellemek için özel askeri operasyon yürütülüyor.

Bu durum, Avrupa Birliği'nin konuşlandırma planlarını sadece askeri değil, doğrudan bir çatışma tetikleyicisi olarak masaya koyuyor.

Peki Çetin, bu tehdit sadece bir blöf mü, yoksa gerçekten bir operasyonel hazırlık sinyali mi?

Bence bu bir blöf değil, bir maliyet hesaplaması.

Aslında Peskov sadece NATO'yu değil, İngiltere ile ilişkileri de kapattı; yeni Başbakan Andy Burnham ile bir temas planlanmadığını net bir şekilde söyledi.

İngiltere'nin bu tutumu, NATO içindeki ikili ilişkilerin de ne kadar kırılganlaştığını gösteriyor.

Asıl tehlike burada; bir yanda Ukrayna'da doğrudan askeri risk, diğer yanda Washington'ın içindeki sızma iddiaları.

Küba raporuna gelirsek, ABD Dışişleri Bakanlığı 100 sayfalık bir dosya ile Havana'nın Washington üst kademelerine sızdığını iddia ediyor.

Küba'nın askeri gücüyle değil, casusluk ve sabotajla ABD'yi yönlendirmeye çalıştığı tezi, raporun temelini oluşturuyor.

Güvenlik duvarlarının hem cephede hem de başkentlerde delindiği bir tablo çiziliyor; şimdi bu sarsıntının ekonomik yankılarına, yani gümrük duvarlarının ve enerji arzının nasıl etkileneceğine bakalım.

Trump'ın hazırladığı bu yeni gümrük tarifeleri, Şubat ayındaki yüzde 10'luk genel vergiden çok daha spesifik ve hedef odaklı görünüyor. Financial Times'ın aktardığına göre 60 ülkeyi kapsayacak olan bu yeni oranların yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişmesi bekleniyor.

Bu sadece bir ticaret hamlesi değil, doğrudan bir tedarik zinciri darbesi.

Haklısın, çünkü 1974 Ticaret Yasası'nın 122. maddesini kullanmaya çalışmak, mahkemenin önceki kararlarını de facto yok saymak demek. Bu da küresel piyasalarda öngörülebilirliği tamamen bitiriyor.

Kaan, bir noktayı netleştirmek isterim; Trump'ın yeni planı mevcut vergilerin yerine mi geçecek yoksa üzerine mi eklenecek?

Aslında mevcut yüzde 10'luk vergilerin 24 Temmuz Cuma günü sona erecek olması, bu yeni hamlenin bir boşluk yaratmadan devreye sokulmak istendiğini gösteriyor.

Yani gümrük duvarları yükselirken, bir yandan da enerji koridorları tehdit altında; petrol arzı bu ticaret savaşının altında kalır mı?

Arzın durumu, ticaret savaşlarından daha karmaşık bir risk taşıyor.

IEA Başkanı Fatih Birol'un son açıklamasına göre, Hürmüz ve Babülmendep'teki güvenlik risklerine rağmen küresel petrol arzı şu an için yüksek seviyelerde seyrediyor.

IEA'nın bu verisi piyasayı rahatlatsa da, Trump'ın tarifeleriyle oluşacak maliyet artışları, petrolün lojistik ve talep dengesini tamamen başka bir boyuta taşıyabilir.

Enerji ve ticaretin bu gerilimli dengesi devam ederken, iç piyasadaki sermaye hareketlerinin nereye evrildiğini de yakında konuşacağız.

Sermayenin bu denli hareketli olduğu bir ortamda, Borsa İstanbul'daki son tabloyu anlamak için rakamlara bakmamız gerekiyor.

Aslında tablo oldukça net; 17 Temmuz itibarıyla halka arz büyüklüğü 1 milyar 84 milyon doları aşarak o kritik 1 milyar dolar sınırını geçti. Yılın ilk yarısındaki 16 şirkete Temmuz'daki 8 işlem daha eklenince toplamda 24 şirkete ulaştık ve şimdiden 2025'in tamamındaki 18 şirketi geride bıraktık.

Kaan, sadece şirket sayısından bahsetmek eksik kalır; Sermaye Piyasası Kurulu'nun Temmuz ayının ilk 10 gününde 8 halka arz gerçekleştirdiğini ve 4 şirketin onayını daha verdiğini de eklemeliyiz.

Bu hızlanma sadece bir hacim artışı mı, yoksa bir balonun habercisi mi?

Benim tahminim bu bir balon değil, daha çok likiditenin yeni alanlar araması yönünde.

Piyasa bu hızla büyürken, madalyonun diğer yüzündeki o ağır maliyetleri ve hak arama süreçlerini de masaya yatırmanın vakti geldi.

Madalyonun diğer yüzü dediğimizde, bugün Kahramanmaraş'taki o okul saldırısının hukuki boyutu ve Dilovası'ndaki yangın sonrası ailelerin çığlığı önümüze geliyor. Elif, Kahramanmaraş'taki son gelişme ne durumda?

Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturmayı tamamladı ve iddianame kabul edildi. Saldırgan İsa Aras Mersinli'nin babası Uğur Mersinli hakkında 'olası kastla öldürme' suçlamasıyla dava açıldı.

Bu dava, silah kontrolü ve ebeveyn sorumluluğu açısından çok kritik bir emsal oluşturacak gibi görünüyor.

Emsalden ziyade, sistemin bu tür bir şiddet sarmalını önleyemediği gerçeğiyle yüzleşmemiz gerekiyor.

Aslında Çetin, burada sadece sistem değil, doğrudan kişisel ihmal de dosyada yer alıyor; iddianamede 6136 Sayılı Kanun'a muhalefet de açıkça belirtilmiş.

Peki, bu hukuki süreç ailelerin beklediği o adaleti gerçekten sağlayabilecek mi?

Dilovası'ndaki örneğe bakarsak, sanıkların tahliye kararları aileleri haklı olarak öfkelendirmiş durumda.

Burada bir düzeltme yapmam lazım; Dilovası'ndaki aileler sanıkların tahliyesinden ziyade, denetim eksikliğinden kaynaklanan kamu görevlilerinin de yargılanmasını istiyor.

Evet, Ravive Kozmetik'in kaçak ve ruhsatsız bir binada olması, denetim mekanizmasının tamamen çöktüğünü gösteriyor.

Adalet arayışı sadece mahkeme salonlarında değil, sokaktaki protestolarda da yankılanıyor. Şimdi ise rotayı biraz daha farklı bir alana, Doğu Asya'nın diplomatik dengelerinden bilim dünyasının yeni bir girişimine çevirelim.

Manila'dan gelen haberler, Türkiye'nin stratejik rotasının sadece Orta Doğu ile sınırlı olmadığını gösteriyor. Çetin, ASEAN'daki bu yeni statü gerçekten bir güç gösterisi mi yoksa sadece sembolik bir adım mı?

Bence riskli bir denge oyunu. Sadece 11 devletin sahip olduğu bir konuma gelmek, bölgedeki yerleşik güç bloklarıyla doğrudan bir etkileşim gerektiriyor ve bu da maliyetli bir diplomatik hazırlık demek.

Aslında sürecin işleyişine dair bir noktayı netleştirmek gerek; Hakan Fidan'ın belirttiği üzere bu statü bir üyelik değil, üye ülkelerin hemen ardından gelen diyalog ortağı statüsü.

Elif'in belirttiği ayrım önemli çünkü bu, doğrudan karar alma mekanizmalarına girmekten ziyade, masada söz sahibi olma kapasitesini artırıyor. 2024'teki başvurunun ardından Filipinler'in dönem başkanlığıyla gelen bu sonuç, ekonomik koridorlar için yeni bir kapı açabilir.

Peki ya bölgedeki mevcut gerilimler?

O konuyu daha sonra açalım ama ASEAN'ın ekonomik dinamikleriyle Türkiye'nin ticaret hacmi arasındaki korelasyonu düşünürsek, bu hamle uzun vadeli bir yatırım gibi duruyor.

Diplomatik genişleme bir yandan sürerken, diğer yandan bilimsel alanda da sınırların aşındığını görüyoruz. Sabri Ülker Vakfı'nın Newcastle ve Hacettepe arasındaki ortaklığı neyi değiştirecek?

Bu proje dört yıl sürecek; çocukluk çağı beslenmesi, metabolik sağlık ve zihinsel iyilik hali gibi spesifik alanlarda ortak araştırmalar yürütülecek.

Bence bu, sadece bir vakıf girişimi değil; Türkiye ve Birleşik Krallık arasında beslenme bilimleri üzerinden kurulan stratejik bir bilimsel köprü. Veriler gösteriyor ki çocuk sağlığına yönelik bu tür kapasite geliştirme projeleri, uzun vadede kamu sağlığı maliyetlerini düşürebiliyor.

Diplomasinin genişleyen sınırlarından bilimsel iş birliklerine uzanan yoğun bir gündeydi. Katıldığınız için teşekkürler, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere.