Gazze'de Bilançolar Ağırlaşıyor, Enerji ve Teknoloji Hattında Yeni Hamleler

Bir ilaç deposunun yıkılmasıyla dumanlar yükselirken, Gazze'deki can kaybı artık sadece bir sayıdan ibaret olmaktan çıkıp 73 bin 349'a ulaştı. Bugün bu yıkımın insani maliyetini ve sahadaki yeni gelişmeleri masaya yatırıyoruz.

Gazze Sağlık Bakanlığı'nın paylaştığı son verilere göre can kaybı 73 bin 349'a yükselirken, yaralı sayısı da 174 bin 162 olarak açıklandı. Deyr el-Belah bölgesinde Aksa Şehitleri Hastanesi yakınındaki bir ilaç deposuna yapılan hava saldırısı, çadır kamplarında büyük bir paniğe yol açtı.

Bakanlığın açıkladığı bu rakamlar, özellikle son 48 saatteki 8 can kaybı ve 76 yaralı verisiyle birleşince, bölgedeki sağlık altyapısının çöküş hızını gösteriyor.

Saldırı anında İsrail ordusunun tahliye uyarısı yaptığını bildiren kaynaklar var, bu da operasyonel bir prosedürün uygulandığını gösteriyor.

Ancak görgü tanıkları, deponun yerle bir olmasıyla birlikte çadırların yandığını ve yerinden edilenlerin doğrudan hedef olduğunu belirtiyor.

Peki bu tablo sadece fiziksel yıkımdan mı ibaret, yoksa kurumsal bir sertleşme de mi var? Ben-Gvir'in esirlerle ilgili açıklamaları ne anlama geliyor?

Ben-Gvir'in 'Burası otel değil' çıkışı, aslında bir güvenlik politikası savunusu gibi sunuluyor.

Bana sorarsanız bu sadece bir savunma değil, krizin yönetilme biçiminin de sertleştiğinin bir kanıtı.

İki masaya da soruyorum: Bu sertleşme sahadaki insani krizi daha da derinleştirir mi, yoksa bir güvenlik doktrini olarak mı kalır?

Güvenlik doktrini olarak kalması için kurumların bu söylemi denetlemesi gerekir, ancak şu anki tablo riskin arttığını söylüyor.

Veriler şunu gösteriyor ki, siyasi söylemdeki bu keskinlik, sahadaki insani yardımların ve temel ihtiyaçlara erişimin önündeki engelleri de büyütüyor.

Zaten Ben-Gvir'in paylaştığı videoda, Filistinli kadın esirin temiz su ve tıbbi tedavi taleplerine verdiği yanıt, bu gerilimi doğrudan teyit eder nitelikte.

Yani bir tarafta yükselen can kaybı rakamları, diğer tarafta ise temel ihtiyaçların bir 'ayrıcalık' olarak görüldüğü bir iklim var.

Gazze'deki bu ağır bilanço sürerken, küresel piyasaların gözü başka bir koridorda; enerji ve teknoloji hattındaki yeni hareketlenmeleri inceleyeceğiz.

Enerji tarafında somut bir hamle görüyoruz; TPAO'nun Kerkük'teki bu yeni ortaklığı sadece bir kapasite artışı mı yoksa stratejik bir oyunun parçası mı?

Bence her ikisi de, çünkü TPAO'nun BP ECKL bünyesinde yüzde 15 hisse alması, doğrudan 3 milyar varillik bir hidrokarbon potansiyeline ortak olmak demek.

Bu kadar büyük bir rezervin paylaşımında riskler de o kadar büyük.

Riskten kastın ne Çetin? Veriler gösteriyor ki bu anlaşma üretim kapasitesini doğrudan yukarı çekecek bir adım.

Sadece kapasiteye bakıyorsun, ancak Kerkük gibi hassas bir bölgede bu denli büyük bir payın getireceği jeopolitik maliyetleri ve yerel aktörlerin tepkisini hesaba katmıyorsun.

Burada bir noktayı netleştirmem gerek; Bakanlık düzeyinde yapılan törende Cem Erdem ve Andrew McAuslan'ın imzaladığı sözleşme, ilk aşamada bu rezervlerin geliştirilmesine odaklanıyor.

Peki, enerji tarafındaki bu hamle, teknoloji ihracatındaki yükselişle birleşince nasıl bir tablo ortaya çıkarıyor? Kaan, bu iki alan birbirini besliyor mu?

Kesinlikle besliyor; TÜİK verilerine göre kritik teknoloji ihracatı ilk 6 ayda yüzde 8,4 artarak 56,2 milyar dolara ulaştı.

Hatta yüksek teknolojili ürünlerde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,3'lük bir artışla 4,5 milyar dolarlık bir hacim yakalanmış durumda.

Teknoloji ihracatındaki bu artış, yerli üretim altyapısı Terminal İstanbul gibi projelerle desteklenmezse sürdürülebilir olmaz.

Aslında Bakan Kacır'ın belirttiği üzere Terminal İstanbul projesinin ilk etabı bu ay açılıyor ve 5 bin metrekarelik bir alanla başlıyor.

Yani bir tarafta ham enerji, diğer tarafta ise İstanbul merkezli bir teknoloji ekosistemi inşa edilmeye çalışılıyor; bu denge kurulabilir mi?

Bence bu, ekonominin hem kaynak hem de inovasyon ayağını aynı anda güçlendirme stratejisidir.

Bu büyük ölçekli yatırımlar ve ihracat rakamları konuşulurken, madalyonun diğer yüzünde bizi neler bekliyor? Şimdi biraz da paranın rotasına, yani altın ve turizm verilerine bakmamız gerekecek.

Paranın rotası şu an oldukça karışık; bir yandan altın ons bazında Temmuz'da yüzde 1 artarak 4 bin 46 dolara çıktı, diğer yandan gurbetçi harcamalarıyla turizmde 15 milyar dolarlık bir hacim bekleniyor.

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken'in verilerine göre, geçen yılki 12 milyar dolarlık gurbetçi katkısının bu yıl 15 milyar dolara çıkması öngörülüyor.

Sadece turizm gelirine bakmak yanıltıcı olabilir.

Neden böyle düşünüyorsun Çetin? 15 milyar dolar ciddi bir can suyu.

Çünkü bu para sadece otel harcaması değil, Palandöken'in de dediği gibi düğün ve aile ziyaretlerine dağılıyor; yani doğrudan döviz girdisi olarak ekonomiye kalması zaman alabilir.

Peki bu hareketlilik borç yükü altında ezilen dev yapıları, mesela spor kulüplerini rahatlatır mı?

Spor kulüplerindeki tablo çok daha farklı bir ölçekte; Fenerbahçe'nin açıkladığı 27 milyar 961 milyon TL'lik toplam borç, gurbetçi turizmindeki milyar dolarlık hareketliliğin yanında çok daha kırılgan bir yapı sunuyor.

Denetim Kurulu Başkanı Mehmet Vodina'nın paylaştığı mali tabloya göre, bu borcun 17 milyar 195 milyon TL'si kısa vadeli yükümlülüklerden oluşuyor.

Kısa vadeli borcun bu kadar yüksek olması riskin boyutunu değiştiriyor.

Kesinlikle, 17 milyar liralık kısa vadeli yükümlülük, faiz ortamı ve nakit akışı açısından kulübü çok dar bir koridora sıkıştırıyor.

Yani altın yükselirken ve turizm beklentisi varken, bu dev borçlar aslında birer saatli bomba mı?

Bence bu bir bomba değil ama yönetilmesi gereken çok sert bir nakit yönetimi sınavı.

Finansal dengeler bu kadar hassasken, işin içine sadece para değil, stratejik hamleler de giriyor; şimdi bu hareketliliğin gölgesinde kalan diğer kritik gelişmelere, yani siyaset ve askeri gündeme bakalım.

Askeri kanatta 4 Ağustos'ta yapılacak YAŞ toplantısı gündemdeyken, siyasi tarafta da toplumsal taleplerin dile getirildiği bir döneme giriyoruz; peki bu iki gündem arasındaki makasın nerede kapandığını görebiliyor muyuz?

Askeri tarafta takvim netleşti, Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında toplanacak Şura'ya bakanlar düzeyinde geniş bir katılım bekleniyor.

Elif'in belirttiği o geniş katılım listesi, aslında kurumlar arası koordinasyonun ne kadar merkezi bir noktada toplandığını gösteriyor.

Bana kalırsa bu sadece bir terfi meselesi değil, komuta kademesindeki yeni yapılanmanın bir test sürüşü olacak.

Peki Çetin, bu bir test sürüşüyse risk nerede? Siyasetin de kadın hakları gibi çok keskin bir zeminde hareket ettiğini görüyoruz.

Risk, kurumların siyasi iklimden bağımsız hareket edemeyeceği algısıdır.

Siyasi alanda ise YENİ Parti Kadın Kolları Genel Başkanı Asu Kaya'nın İstanbul Sözleşmesi'ne dönüş vaadi bu tartışmayı tetikledi.

Kaya'nın 'ilk işimiz bu olacak' çıkışı, aslında seçmen tabanındaki kutuplaşmış beklentileri yönetmeye yönelik bir hamle gibi duruyor.

Siyasi vaatler ve askeri kararların aynı hafta içinde yoğunlaşması, aslında toplumsal dengelerin ne kadar hassas olduğunu kanıtlıyor; şimdi bu dengelerin sokaktaki yansımasına, yani asayiş notlarına bakalım.

Sokaktaki asayişe dönecek olursak, Samsun'da jandarma ve savcılık koordinasyonunda bir operasyon yapıldı. İçişleri Bakanlığı'nın paylaştığı bilgilere göre, yabancı uyruklu bir şahsın sürdüğü TIR'dan 132 kilo toz esrar ele geçirildi.

Peki bu miktar ve kullanılan yöntem, yerel bir trafiğin ötesinde, daha organize bir ağın habercisi mi?

Bana sorarsanız, yabancı uyruklu bir sürücüyle TIR üzerinden yapılan bu sevkiyat, lojistik ağların uyuşturucu trafiğinde ne kadar sistemli kullanıldığını gösteriyor.

Sadece lojistik değil, sınır güvenliğindeki denetim boşluklarına bakmak lazım.

Ama Çetin, operasyonun istihbari bir çalışma sonucunda yapılmış olması denetimin çalıştığını kanıtlamıyor mu?

Tam tersine, bu kadar büyük bir yükün o noktaya kadar gelmiş olması bir güvenlik açığıdır.

Bakanlığın ifadesiyle, operasyon Jandarma Narkotik ve Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütüldü ve bir şüpheli gözaltına alındı.

Görünen o ki güvenlik birimleri sahada aktif ancak ağın derinliği hala bir soru işareti; bugünlük bu kadar, emeği geçen herkese teşekkürler, yarın akşam yeni gelişmelerle yine buradayız.