Küresel Gerilim ve Rekorlar: Mühimmat Stokları, Borsa Zirvesi ve Yeni Atamalar

Bir füze, bir şehrin sadece binalarını mı yoksa görünmez kimyasal risklerini de mi hedef alıyor? Gece yarısından itibaren Kiev'de yükselen dumanların ardındaki tabloyu anlamak için masadayız.

Yerel saatle 01.33'te başlayan balistik füze saldırısı sonucunda Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko, kentin farklı bölgelerinde yangınlar çıktığını ve iki ayrı semtteki depoların hasar gördüğünü teyit etti.

Asıl tehlike yangın değil, Golosiyvskiy semtindeki amonyak sızıntısı.

Evet, Kliçko'nun ifadesiyle bir işletme binasının vurulmasıyla amonyak sızıntısı meydana geldi ve acil durum ekipleri bölgeye intikal etti; şu an için resmi verilere göre 1 kişi hayatını kaybetti, 12 kişi yaralandı.

Amonyak gibi maddelerin bulunduğu depoların hedef alınması, sivil altyapının maliyetini sadece fiziksel yıkımla değil, uzun vadeli bir sağlık kriziyle de artırıyor.

Sivillerin sığınaklara inme çağrısı yapıldığı bu karanlık saatler, aslında cephe hattının çok daha ötesindeki bir tükenmişliğe mi işaret ediyor?

Bu tükenmişlik sadece sivil altyapıda değil, doğrudan savunma kapasitelerinde de hissediliyor gibi görünüyor; Pentagon tarafındaki iddialar ne söylüyor?

CNN'e konuşan 18 kaynağın aktardığına göre, mühimmat seviyeleri tehlikeli derecede düşük bir noktaya gelmiş durumda. Özellikle THAAD füze envanterinin beşte dördünün ve Patriot füzelerinin yarısının tüketildiği iddia ediliyor.

Bu sadece bir stok sorunu değil, stratejik bir boşluk yaratıyor.

az önce belirttiğim maliyet meselesine ek olarak, bu mühimmat erimesi İran ile olası bir tırmanışta ABD'nin elini kolunu bağlayabilir. Veriler, savunma sistemlerinin operasyonel hızının bu kadar düşmesinin bir tesadüf olmadığını gösteriyor.

Mesele sadece mühimmatın bitmesi değil, o mühimmatın ne için harcandığı.

Netanyahu'nun Gazze konusundaki tavrı da bu riskli tabloyla birleşiyor; Başbakan, Hamas tamamen silahsızlanana kadar mevcut hattan geri çekilmeyeceklerini açıkladı.

Netanyahu'nun bu kararı, ABD'nin azalan stoklarıyla birleştiğinde İsrail'in güvenlik garantilerini tamamen kendi omuzlarına yüklenmesi anlamına geliyor.

Aksine, bu durum İsrail'i müttefikinin lojistik sınırlarına hapseden bir risk yönetimi hatasıdır.

Peki, bu askeri kilitlenme hali bölgedeki diplomatik kanalları nasıl etkileyecek, yani masadaki yeni aktörler bu çıkmazı nasıl okuyor?

Aslında diplomatik hareketlilik iki farklı cephede eş zamanlı başladı. MİT Başkanı İbrahim Kalın Ankara'da Libya Ulusal Birlik Hükümeti'nden Abdusselam Zubi ve İbrahim Dibeybe ile görüştü; hemen ardından Şam'da Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Mazlum Abdi ile Halk Sarayı'nda bir araya geldi.

Şam'daki o görüşme kağıt üzerinde bir entegrasyon gibi duruyor ama gerçekte çok daha kırılgan bir dengeyi temsil ediyor.

Elif'in belirttiği o 29 Ocak mutabakatı üzerinden gidersek, SDG'nin devlet kurumlarına dahil edilmesi süreci ekonomik olarak da büyük bir yük.

Mesele sadece maliyet değil, asıl mesele güven.

SANA ajansının aktardığına göre toplantıda Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ve Deyrizor Valisi Ziyad el Ayiş de masadaydı, yani süreç resmiyet kazanıyor.

Resmiyet her zaman kalıcılık getirmez, özellikle de yerel güç dengeleri bu kadar değişkense.

Libya tarafında ise Türkiye'nin yapıcı rolüne dair Zubi ve Dibeybe heyetinin takdir dolu açıklamaları, Ankara'nın bölgedeki istikrar arayışının bir sonucu gibi görünüyor.

Yani bir yanda Libya'da statükoyu koruma, diğer yanda Suriye'de yeni bir yapı inşa etme çabası var; peki bu hareketlilik Ankara'nın iç güvenlik ve savunma stratejilerini nasıl şekillendirecek?

Aslında bu stratejik dönüşümün en somut yansımasını sabah Resmi Gazete'deki kararlarda görüyoruz. Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran Hava Kuvvetleri Komutanlığına getirildi, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu'nun ise görevi 30 Ağustos'tan itibaren bir yıl uzatıldı.

Komutanlık düzeyindeki bu süre uzatımları operasyonel süreklilik için mi yoksa geçiş dönemini yönetmek için mi yapılıyor, asıl soru bu.

Bence her ikisi de söz konusu; zira YAŞ kararlarıyla 19 general ve 6 amiralin terfi etmesi, komuta kademesindeki hiyerarşik boşlukların doldurulması niyetini gösteriyor.

Peki bu askeri yapılanma değişimi, Ankara'nın siyasi gündemindeki hareketlilikle paralel bir seyir mi izliyor?

Siyaset tarafında ise Başsavcılık, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ve Veli Ağbaba için dokunulmazlık fezlekesi hazırladı. Dosya, Adalet Bakanlığına iletildi.

Bu sadece bir hukuki süreç değil, siyasi bir hamle.

Başsavcılığın ifadesine göre Özgür Özel hakkındaki iddialar, 31 Mart 2024 yerel seçimlerindeki Antalya süreciyle ilgili; Muhittin Böcek ve oğlundan menfaat temin edildiği öne sürülüyor.

Bu tür fezlekelerin Adalet Bakanlığı'na gönderilmesi, yargı ile siyasi temsil arasındaki gerilimin yeni bir aşamaya geçtiğini kanıtlıyor.

Savunma hattındaki yeni isimlerden yargıdaki bu yeni dosyalara kadar her şey oldukça hareketli; şimdi biraz vites değiştirip, paranın ve geleceğin rotasına, yani piyasalara ve gökyüzünün yeni ekonomik sınırlarına bakalım.

Kaan, New York'taki o rekor kapanışın arkasındaki asıl motor neydi?

Görünen o ki piyasa, Orta Doğu'daki gerilimin azalabileceği beklentisini güçlü bilançolarla birleştirmiş; Dow Jones Endeksi yüzde 1,71 artışla 54.085,88 puana çıkarak tarihi bir zirve gördü.

Bu yükseliş sürecinde S&P 500 Endeksi yüzde 1,79 artarak 7.736,52 puana ulaştı ve Nasdaq kazançla 26.584,99 puana kadar tırmandı.

Sadece bilançolara bakmak yanıltıcı olabilir.

Çetin, ama veriler çok net; Nasdaq'taki yüzde 2,59'luk o sert yükseliş, piyasanın risk iştahının ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor.

Risk iştahı değil, sadece jeopolitik bir rahatlama beklentisi satın alınıyor, bu da çok kırılgan bir zemin.

Piyasaların bu iştahı sadece borsa ile sınırlı değil; SpaceX Haziran ayındaki 86 milyar dolarlık halka arzının ardından nisan-haziran döneminde 7,814 milyar dolar gelir açıkladı.

SpaceX tarafında geçen yılın aynı dönemindeki 4,071 milyar dolarlık gelire kıyasla yüzde 91,94'lük bir artış var ve net zarar 541 milyon dolara gerileyerek analistlerin beklediği 0,24 dolarlık hisse başına zarar tahmininin çok altında kaldı.

Gökyüzündeki bu devasa sermaye hareketliliği, yerdeki dengeleri de değiştirecek gibi duruyor; peki sabahın geri kalanında bizi neler bekliyor?

Masadaki ajandayı biraz daha yere indirelim: Rusya'da sermayenin mülkiyet hakları artık mahkeme kararıyla tartışmaya açılıyor.

Putin'in imzaladığı kararnameyle, 2022'de Rusya pazarından çekilen yabancı yatırımcıların hisselerini geri alma hakları, belirli şartlar altında mahkeme yoluyla iptal edilebilecek.

Bu aslında sadece bir kısıtlama değil, yerel yatırımcıya varlık devri yapılmış olsa bile o devrin hukuksal zeminini sarsabilecek bir hamle.

Bence bu hamle, Batılı sermayenin geri dönme ihtimalini tamamen sıfırlıyor.

Peki, bu riskin maliyeti ne olur?

Maliyet, Rusya'nın artık küresel finansal hukuktan tamamen kopması demek; emsal olarak geçmişteki mülkiyet koruma anlaşmalarının işlevsiz kalmasıyla karşı karşıyayız.

Sermaye tarafındaki bu gerilimin ardından, içeride sosyal haklarla ilgili yeni bir gelişme var; AK Parti ve MHP'den şehit yakınları ve gazileri kapsayan bir kanun teklifi sunuldu.

Bu teklifin getireceği somut farklar neler?

Teklifte, vazife malulleri yakınlarına bağlanacak aylığın net asgari ücretin altında kalmaması ve bakıma muhtaç gazilere yapılacak ek ödemenin asgari ücretin iki katına çıkarılması öngörülüyor.

Bu iyileştirmeler bütçe disiplini açısından yeni bir yük getirse de, sosyal devlet mekanizmasının işleyişi için önemli bir eşik.

Son olarak, Srebrenitsa'dan yola çıkan Filistin Konvoyu Konya'da vatandaşlar tarafından karşılandı.

Konvoyun katılımcı sayısı hakkında net bir veri yok; bazı kaynaklar 500 aktivist derken, diğerleri 30 ülkeden gelen daha farklı bir sayı veriyor.

Evet, katılımcı sayısındaki bu belirsizliğe rağmen konvoy Mevlana Kültür Merkezi'ndeki programla devam etti.

Sermayeden sosyal haklara, sınırları aşan hareketlilikten yerel buluşmalara kadar sabahın ilk saatleri oldukça yoğun; teşekkürler ekip, yarın sabah aynı saatte görüşmek üzere.