Hürmüz'de Barış Umudu mu, Trump'ın Son Resti mi?

Hürmüz Boğazı'nın dar geçitlerinde askeri gemiler yerine diplomatik heyetlerin süzüldüğü bir sabahla uyanıyoruz. Trump'ın Fox News'teki açıklamalarıyla piyasalar hareketlenirken, bu manevranın gerçek bir barış mı yoksa bir baskı aracı mı olduğunu masaya yatırıyoruz.

Piyasalardaki bu iyimserlik çok somut verilerle destekleniyor; S&P 500 endeksi yüzde 1,8 yükselerek 7.700 puanın üzerine çıktı ve Dow Jones 900 puanlık bir sıçrayışla zirvesini tazeledi. Trump'ın 'görüşmeler çok iyi gidiyor' ifadesi, petrol fiyatlarına da hemen yansıdı ve Brent petrol 86,33 dolardan 79,21 dolara kadar geriledi.

Bu düşüş sadece bir beklenti satın alımı, gerçek bir risk azalışı değil.

Çetin'in şüphesine katılıyorum ancak mekanizmanın nasıl işlediğini görmek lazım; Hazine Bakanı Scott Bessent'in CNBC'de bugünü işaret etmesi, piyasadaki risk iştahını doğrudan tetikledi. Eğer 60 günlük geçici düzenleme gerçekleşirse, bu sadece petrol fiyatlarını değil, küresel enerji maliyetlerini de aşağı çekecek bir kaldıraç olur.

Bu süreçte tarafların söylemleri ise oldukça sert ayrışıyor. Sepahnews, İran Devrim Muhafızları'na yakın bir kaynak üzerinden, anlaşmanın önündeki en büyük engelin ABD'nin askeri tehditleri olduğunu açıkça belirtti.

Tehdit edilerek imza attırılan bir anlaşma, ilk krizde çöker.

Tam da bu noktada Elif'in notuna ekleyeyim; İran tarafı, 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda sağlanan mutabakatın ardından, ABD'nin dondurulmuş varlıkları serbest bırakması şartını masada tutmaya devam ediyor.

Aslında mesele sadece varlıklar değil, Trump'ın 'boğaz açılmazsa çok sert bir darbe gelir' restiyle oluşan denge. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla, bölgedeki askeri hareketlilik ile diplomatik trafik arasındaki korelasyon hiç bu kadar yüksek olmamıştı.

Trump'ın 'askeri seçenekler' vurgusu, aslında diplomasinin bittiği yerde başladığını gösteriyor.

Ben buna 'diplomatik zorlama' derim; Trump nükleer silah konusundaki tavrını netleştirirken, aynı zamanda Umman üzerinden yürütülen 60 günlük geçici düzenlemeyi bir ödül-ceza mekanizmasına dönüştürüyor.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio da süreçte ilerleme olduğunu teyit etti ama sürecin ne kadar şeffaf ilerlediğine dair bir veri sunmadı.

Peki, bu diplomatik satranç tahtasında İran'ın geri adım atması için masadaki gerçek koz ne?

Bence asıl koz, Hürmüz'deki deniz trafiğinin normalleşmesiyle sağlanacak ekonomik rahatlama. Veriler gösteriyor ki, petrol fiyatlarındaki bu 7 dolarlık hızlı düşüş, piyasanın bu 'geçici' düzenlemeye ne kadar muhtaç olduğunu kanıtlıyor.

Maliyetleri düşürmek için jeopolitik kumar oynanmaz.

Ama oyun çoktan başladı; Bessent'in bugün için işaret ettiği o kritik eşik, kumarın mı yoksa stratejinin mi sonuç vereceğini gösterecek.

Bu arada, İran tarafının resmi açıklamalarında kullandığı 'askeri müdahale tehditleri' ifadesinin, CENTCOM'un bölgedeki son hareketliliğiyle eş zamanlı yapıldığını belirtmeliyim.

Anlaşmanın içeriğine dair çok kritik bir detay var ki, bu aslında tüm denklemi değiştirebilir; Elif, o ayrıntıyı bir sonraki bölüme saklıyoruz. Şimdi ise gözlerimizi tamamen başka bir cepheye, Kiev'deki gece mesaisine çeviriyoruz.

Kiev'de yerel saatle 01.33'te başlayan saldırı, sadece konutları değil, depoları da vurdu; Kiev Şehri Askeri İdaresi bir kişinin öldüğünü, Kiev Bölgesi Askeri İdaresi ise 14 kişinin hayatını kaybettiğini teyit etti.

Bu saldırıların koordinasyonu, Rusya'nın savunma hatlarındaki boşlukları test ettiğini gösteriyor.

Sadece can kaybı değil, Kliçko'nun belirttiği gibi dört ayrı bölgede çıkan yangınlar, Ukrayna'nın lojistik altyapısına yönelik maliyetli bir yıpratma stratejisinin parçası gibi görünüyor.

Maliyetten ziyade, bu bir mesaj verme çabası.

Mesajın bedeli, Elif'in az önce bahsettiği o bölgesel gerilimlerle birleşince, Ukrayna'nın enerji ve gıda güvenliği üzerinde çok daha ağır bir baskı oluşturacak.

Aslında saldırıların hedef aldığı bir depoda, sivil kullanım için ayrılmış tıbbi malzemelerin de imha edildiğine dair çok sayıda yerel rapor var.

Sivil altyapının bu denli doğrudan hedef alınması, diplomasinin önündeki en büyük engel; teşekkürler ekip, yarın sabah yeni bir gelişmeyle görüşmek üzere.