Türkiye'de Yeni Dönem: Terörsüz Türkiye Yasası ve Mekke Paktı

TBMM Adalet Komisyonu'nun kapılarından dün gece geç saatlere kadar gelen sesler, artık sadece bir yasa teklifinin değil, Türkiye'nin yeni güvenlik mimarisinin tartışıldığını gösteriyor. Bugün, Adalet Komisyonu'ndan geçen 'Terörsüz Türkiye' çerçeve yasasının detaylarına ve Pazartesi günü Genel Kurul'da başlayacak olan o uzun maratona odaklanıyoruz.

Komisyon görüşmelerinin 17,5 hatta 18 saat sürdüğü bilgisi geldi. Teklif, PKK/KCK ve bağlantılı yapıların fiili varlığının sona ermesi ve silah teslimi şartıyla; örgüt kurma, propaganda ve terörizmin finansmanı gibi suçlarda infazın ertelenmesini öngörüyor.

Bu mekanizma aslında hukuki bir zamanaşımı koruması sağlamıyor, çünkü teklifte dava zamanaşımının erteleme süresince işlemeyeceği açıkça belirtilmiş. Veriler gösteriyor ki bu, suçun ispatı için devletin elinde geniş bir hukuki alan bırakmayı hedefleyen bir tasarım.

Mesele sadece hukuki bir alan değil, bu bir risk yönetimi denemesi.

Risk yönetimi derken neyi kast ediyorsun?

Silah teslimi ve infaz ertelemesi arasındaki dengeyi. Eğer güvenlik kurumları fiili varlığın bittiğini Milli Güvenlik Kurulu kararıyla tescil etmezse, bu erteleme kağıt üzerinde kalır; yani sistemin çalışması tamamen bir kurumlar arası mutabakata bağlı.

Elif, az önce bahsettiğin o mutabakat noktasıyla ilgili olarak, teklifin Resmi Gazete'de yayımlanma şartına dair bir ayrıntı var; MGK kararı olmadan süreç ilerlemiyor.

Peki, bu kadar geniş kapsamlı bir erteleme, toplumun adalet algısını nasıl etkiler? Bunu açalım: bu karar kimin işine yarıyor?

Görünen o ki, bu düzenleme uzun vadeli bir toplumsal bütünleşme stratejisi olarak kurgulanmış. Geçmişteki benzer barış süreçleri ve toplumsal gerilim dönemleri incelendiğinde, bu tarz hukuki esnekliklerin siyasi maliyeti ile toplumsal barış kazanımı arasında çok ince bir çizgi olduğu görülüyor.

Ben bu noktada maliyetin sadece siyasi olmadığını düşünüyorum.

Nasıl yani?

Güvenlik bürokrasisinin bu 'fiili varlığın son bulması' kriterini nasıl tanımlayacağı meselesi. Eğer kriterler çok esnek tutulursa, devletin terörle mücadele kapasitesi de bu belirsizliğin içinde eriyebilir; emsaller gösteriyor ki belirsiz tanım, uygulama aşamasında geri tepme yaratır.

Buna ek olarak, DEVA Partisi gibi muhalefet kanadından gelen tepkiler de bu kriterlerin netliği üzerine yoğunlaşıyor. Henüz Genel Kurul aşamasına gelinmediği için, Pazartesi günü yapılacak görüşmelerin bu belirsizlikleri giderip gidermeyeceği henüz net değil.

Aslında bu belirsizlik, teklifin en güçlü veya en zayıf yanı olabilir; çünkü esneklik, siyasi manevra alanı açarken hukuki öngörülebilirliği azaltıyor.

Anlaşılan o ki, Ankara'daki bu hukuk trafiği sadece iç meselelerle sınırlı kalmayacak. Şimdi rotamızı biraz daha güneye, Mekke'de şekillenen o yeni güvenlik hattına çevirmemiz gerekiyor.

Bu sadece bir dayanışma metni değil, bölgedeki tüm denklemi değiştirecek bir caydırıcılık denemesi. Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile bir saldırıyı tümüne yapılmış sayma maddesi, aslında mevcut ittifak modellerine doğrudan bir meydan okuma.

Türkiye İletişim Başkanlığı'nın ifadesiyle anlaşma tarihi bağları temel alıyor ancak Safa Sarayı'ndaki imza töreninde Suudi Arabistan Haber Ajansı'nın vurguladığı asıl nokta kolektif güvenlik mekanizması.

Mekanizmanın işleyişi, az önce belirttiğim o hukuki belirsizliğin ekonomik maliyetini de beraberinde getirecektir. Üç ülkenin savunma harcamalarını bu pakt üzerinden senkronize etmesi, jeopolitik bir risk primi oluşturabilir.

Risk primi dediğin şey, caydırıcılığın bedelidir.

Ama bu bedel, bölgedeki diğer güçlerin tepkisiyle katlanabilir hale gelir.

Yani bu pakt, bir koruma kalkanı mı yoksa yeni bir gerilim hattının başlangıcı mı, henüz bunu kestiremiyoruz. Mekke'deki bu imza, bölgesel dengeleri yeniden kuracak bir temel mi yoksa sadece sembolik bir dayanışma mı, bunu zaman gösterecek; bugünlük bu kadar, yarın sabah yeni gelişmelerle yine buradayız, iyi akşamlar.

Zaman gösterecek ama tarih, bu hamlenin kimin sahasını daralttığını da yazacak.

Çetin'in dediği o tarihsel perspektifi biraz daha somutlaştıralım; bu paktın kağıt üzerindeki maddeleri sahada nasıl bir hareket alanı yaratıyor?