Faili Meçhul Dosyalar ve 'Terörsüz Türkiye' Yasası

Trabzon'da 4 Nisan 2015 sabahı Fenerbahçe otobüsüne açılan o silahlı ateşin yankıları, bugün Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı'nın sabah operasyonuyla on bir yıl sonra yeniden yükseliyor. Bu dosyanın tekrar açılması sadece eski bir saldırıyı çözmek mi, yoksa devletin adalet hafızasına dair yeni bir mesaj mı?

Adalet Bakanı Akın Gürlek'in az önce paylaştığı bilgilere göre, Trabzon İl Emniyet Müdürlüğü bugün 5 şüpheliye yönelik eş zamanlı arama ve el koyma işlemi gerçekleştirdi. Bakanlık, bu sürecin Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki özel bir daire başkanlığı tarafından, yeni teknolojik imkanlar kullanılarak yürütüldüğünü teyit etti.

Bakanlığın bu hamlesi, 2015 yılındaki o karanlık döneme dair hukuki boşlukları kapatma çabası gibi görünse de, aslında yargı maliyetlerinin uzun vadeli dağılımını da etkileyebilir. Veriler gösteriyor ki, on yıl sonraki bir teknolojik inceleme, başlangıçtaki soruşturma bütçesinin kat kat fazlasını gerektirse de devletin prestij maliyetini düşürmeyi hedefliyor.

Ben buna katılmıyorum, risk sadece maliyet değil.

Riskten kastın ne Çetin?

Teknolojik kanıtların geçmişteki delil zincirini bozma ihtimali ve kurumların bu kadar eski dosyalara odaklanırken mevcut güvenlik önceliklerini aksatması riskidir.

Peki, bu hukuki tazeleme süreci siyasi dengeleri nasıl etkileyecek, birazdan o tarafa bakacağız.

Meclis'teki oylamanın hukuki ve siyasi yankıları sürerken, madalyonun diğer yüzünde bu yeni dönemin piyasalardaki karşılığı var. Kaan, İTO Başkanı Avdagiç'in bu yasayı ekonomik kalkınmanın anahtarı olarak görmesi, serbest bölgelerdeki 7,7 milyar dolarlık ihracat rekoruyla birleşince tablo nereye evriliyor?

Şekib Avdagiç'in mutabakat vurgusu aslında sermayenin beklediği o belirsizlik bulutunun dağılması talebiydi. Serbest bölgelerden gelen 7,7 milyar dolarlık ihracat verisi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,9 artışla tüm zamanların en yüksek 7 aylık seviyesine ulaştı; yani üretim kanalı zaten bir ivme yakalamış durumda.

Ancak bu ivmenin maliyet tarafını da not etmek gerekiyor. 11 Ağustos itibarıyla benzine 2,08 TL, motorine ise 6,85 TL'lik bir zam geldiği resmi olarak açıklandı.

Enerji maliyetindeki bu sıçrama, serbest bölgelerdeki ihracat hızını yavaşlatmaz mı?

Aslında tam tersi bir mekanizma işleyebilir; çünkü yatırımcı, terör riskinin yasal tescille kalktığını gördüğünde lojistik maliyet artışını bir risk primi olarak değil, geçici bir maliyet kalemı olarak okuyor.

Yani risk priminin düşmesi, akaryakıt zammının yaratacağı baskıyı absorbe edebilir mi diyorsun?

Görünen o ki, piyasa şu an makro istikrarın getireceği uzun vadeli kazanca odaklanmış durumda. Altın fiyatlarının ons bazında 4.400 doları aşarak iki ayın zirvesine çıkması da küresel bir güvence arayışını gösteriyor.

Altın yükseliyorsa, bu durum yerel piyasada hala bir güvensizlik olduğunun kanıtı değil midir?

Ben buna katılmıyorum; zira altın yükselişinin temel nedeni Türkiye değil, ABD'den gelen zayıf istihdam verilerinin Fed'in faiz indirim beklentilerini güçlendirmesi.

Burada bir ayrım yapmak lazım: Altın fiyatlarındaki artış küresel bir para politikası sonucu, ancak yerel bazda akaryakıt ve vergi ayarlamaları doğrudan tüketiciyi etkiliyor.

Yine de bu yasa ile gelen 'infazın ertelenmesi' gibi maddeler, yabancı sermayenin 'hukuki öngörülebilirlik' kriterini karşılayacak mı?

İşte asıl mesele bu; eğer bu düzenleme sadece bir ateşkes değil, kalıcı bir kurumsal yapıya dönüşürse, serbest bölgelerdeki o 7,7 milyar dolarlık rakamın katlanarak büyümesi işten bile değil.

Meclis'teki 467 veya 468 kabul oyuyla geçen bu metnin, güvenlik kurumlarının silah teslimi tespitine dayalı infaz erteleme maddesi hala en çok tartışılan teknik detay.

Kaan, en başta verdiğin o 7,7 milyar dolarlık ihracat rakamı, bu yeni siyasi iklimde bir tavan mı yoksa sadece bir başlangıç mı?

Eğer bu yasa, terörün fiili varlığına son verilmesini tescillediği gibi sürdürülebilir olursa, o rakam bir tavan değil, yeni bir taban seviyesi olabilir.

Ancak bu iyimser tablo, küresel emtia fiyatları ve yerel enerji zamları arasında sıkışmış durumda. Bugünlük bu kadar; ekonomi ve siyasetin kesiştiği bu yeni dönemi takip etmeye devam edeceğiz. Teşekkürler ekip, yarın sabah yeni bir dosya ile görüşmek üzere.