Mekke'de Savunma Hattı ve Küresel Kuraklık Tehdidi

Mekke'de imzalanan savunma paktının yankıları sürerken, aynı anda Ankara'da TBMM'den geçen yeni toplumsal bütünleşme yasası iç siyasetin rotasını değiştiriyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması için Cumhurbaşkanı Erdoğan, Londra merkezli Şarku'l Avsat gazetesine verdiği mülakatta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki iş birliğinin ilk adım olduğunu belirtti.

Bu üçlü yapı, bölgedeki güvenlik mimarisini geleneksel ittifaklardan koparıp daha çok bölgesel aktörlerin kendi sorumluluğunu aldığı bir modele kaydırıyor gibi görünüyor.

Bölgesel sorumluluk söylemi kulağa hoş gelse de, bu üç ülkenin stratejik çıkarlarının uzun vadede ne kadar örtüştüğü büyük bir soru işareti.

Peki Çetin, bu savunma hattı sadece dışarıya karşı bir kalkan mı, yoksa içerdeki yeni yasal sürece bir destek mi?

İkisi arasındaki bağ çok riskli; dışarıda yeni bir savunma hattı kurarken içerideki 'Terörsüz Türkiye' modelini hukuki bir çerçeveye oturtmaya çalışmak, devletin tüm güvenlik aygıtlarını tek bir stratejiye bağımlı kılıyor.

Aslında Kaan'ın bahsettiği o risk, Meclis'teki oylama rakamlarıyla da birleşince daha belirginleşiyor.

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşme Kanunu, TBMM Genel Kurulu'nda 467 oyla kabul edildi; Kurtulmuş bu rakamın toplumsal desteğin yansıması olduğunu söyledi.

467 oy, içerideki mutabakatın büyüklüğünü gösterse de, dışarıdaki Mekke anlaşmasının yaratacağı maliyet ve diplomatik gerilim bu mutabakatı test edecektir.

Maliyet meselesi önemli, çünkü savunma iş birliği sadece askeri değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik yük paylaşımı gerektiriyor.

Bu noktada şunu sormak lazım: Bu yeni güvenlik stratejisi, içerdeki toplumsal bütünleşmeyi mi besleyecek yoksa dışarıdaki yeni ittifakların ağırlığı altında mı kalacak?

Bence her iki taraf da aynı anda tahkim edilmeye çalışılıyor ve bu çok tehlikeli bir denge.

Veriler şunu gösteriyor ki, Türkiye hem iç kaleyi tahkim etmeye hem de bölgedeki yeni oyun kurucu rolünü bu üçlü sacayağı üzerine inşa etmeye çalışıyor.

Ancak kanun henüz Cumhurbaşkanı onayına sunuldu, yani hukuki süreç Resmi Gazete ile tamamlanacak.

Stratejinin bu kadar geniş bir alana yayılması, beraberinde çok daha sert bir siyasi iklimi de getirebilir.

Bu iklimin meclis koridorlarındaki yansıması da çok taze; Ömer Çelik ve Hatimoğulları arasındaki o sert polemiği masaya yatıralım: Bu bir üslup sorunu mu yoksa derin bir strateji çatışması mı?

Aslında olay Hatimoğulları'nın Türkiye'nin Filistin politikasını eleştirmesiyle başladı, Ömer Çelik ise bu eleştirilerin Netanyahu'nun söylemlerine referans vermesi nedeniyle kınandığını duyurdu.

Bence bu sadece bir polemik değil, hükümetin dış politika söylemini meşruiyet zemininde tutma çabasıyla ilgili bir savunma mekanizması.

Ben buna katılmıyorum; mesele meşruiyet değil, tamamen iç siyasetin dış politika üzerinden sertleştirilmesi.

Ama Çelik'in vurguladığı 'insanlık ittifakı' kavramı, seçmen nezdinde ideolojik bir ayrışmayı keskinleştiriyor.

Peki, bu sertleşme meclis aritmetiğinde bir tıkanıklığa yol açar mı, yoksa sadece retorik mi kalır?

Şu an için tarafların açıklamaları sadece siyasi bir karşılıklı suçlama düzeyinde seyrediyor.

Siyasetin bu kadar ısındığı bir noktada, doğanın kendi sert kuralları çok daha farklı bir tablo çiziyor; şimdi rotayı El Nino'nun getireceği o kuraklık tehlikesine kıralım.

Peki, bu sadece meteorolojik bir sapma mı yoksa sistemik bir çöküşün habercisi mi? Kaan, El Nino'nun bu şiddeti ekonomik dengeleri nasıl sarsacak?

Veriler bunun basit bir sapma olmadığını gösteriyor; Amerikan Ulusal Atmosfer ve Okyanus İdaresi verilerine göre son 150 yılın en şiddetli El Nino sürecindeyiz. Bu durum atmosfer ısısını yükselterek sadece tarımı değil, küresel tedarik zincirlerini de doğrudan vuracak bir mekanizmayı tetikliyor.

Fransa'daki tablo aslında bu mekanizmanın somut bir sonucu gibi duruyor. Fransa Biyoçeşitlilik Ofisi, 1 Ağustos itibarıyla kuruyan dere sayısının 1373'e yükseldiğini teyit etti.

Sadece dere sayısı yetmez, asıl mesele bu kuraklığın ne kadar hızlı yayıldığı.

Kesinlikle, hatta Fransa'daki bu durum geçen yıla göre yaklaşık iki kat daha şiddetli seyrediyor. Creuse ve Vendee gibi bölgelerdeki bu hız, El Nino'nun hidrolojik döngüyü ne kadar bozduğunu kanıtlar nitelikte.

Burada bir durup soralım: Bu felaket senaryoları sadece birer tahmin mi yoksa kaçınılmaz birer sonuç mu? Çetin, bu ekolojik yıkım karşısında kurumlar gerçekten hazır mı?

Hazır olmalarını beklemek hata olur; çünkü bu ölçekteki bir kuraklık için hiçbir altyapı tasarımı yeterli değil.

Buna ek olarak, Prof. Dr. Ceyhun Özçelik'in de belirttiği gibi, önümüzdeki 10 yıl içinde Paris İklim Anlaşması'ndaki 1,5 derecelik sınırın aşılması artık bir ihtimal değil, yüksek bir olasılık.

Fransa'da ana karanın yüzde 80'inden fazlasının kuraklık tehdidi altında olması da bu olasılığı destekleyen bir veri seti sunuyor.

Doğanın bu sert yüzü bizi küresel bir krizin eşiğine bırakırken, rotayı çok daha insani ve trajik bir boyuta, can kayıplarının ve salgınların gölgesindeki bölgelere çevirmemiz gerekecek.

Pentagon'un Senato Silahlı Hizmetler Komitesi'ne sunduğu 12 sayfalık rapor, Yemen'deki hava saldırılarında 153 sivilin öldüğünü, 243 sivilin ise yaralandığını teyit ediyor.

Bu rakamlar sadece birer istatistik mi, yoksa operasyonel bir başarısızlığın kanıtı mı?

Sadece istatistik demek, raporun içeriğindeki 15 ayrı inceleme sürecini görmezden gelmektir.

Benim gördüğüm risk, 17 Nisan'daki Ras Isa Limanı saldırısında olduğu gibi, sivil kaybının tek bir operasyonda 80 kişiye ulaşmasıyla stratejik meşruiyetin yitirilmesi.

Aynı zamanda Kongo'da durum daha da ağırlaşıyor; sağlık yetkilileri 2 bin 11 kişinin hayatını kaybettiğini ve 4 bin 381 vaka tespit edildiğini bildiriyor.

Kongo'daki bu tabloyu ve Yemen'deki sivil maliyeti, kurumların yetersizliği üzerinden mi okumalıyız?

Asıl sorun kurumların değil, müdahalenin gecikmesidir.

DSÖ'nün verilerine göre salgın aslında şubat ayında başlamış, bu gecikme ölüm oranının yüzde 45,9'a çıkmasında doğrudan etkili görünüyor.

Evet, ilk vakaların sıtma veya tifo ile karıştırılması kontrol sürecini tamamen aksatmış.

Savaşın yarattığı yıkım ve kontrol edilemeyen salgınlar arasında bir bağ kurarsak, ekonomi masası bu belirsizliğin piyasalara yansımasını nasıl görecek?

Belirsizlikten kaçan sermaye güvenli limanlara mı koşuyor, yoksa bu kâr rakamları yerel direncin bir göstergesi mi? Kaan, Ziraat'in 74,2 milyar liralık kârı ile altın fiyatlarındaki bu yükseliş aynı madalyonun iki yüzü olabilir mi?

Bence ikisi arasında doğrudan bir korelasyon var; Ziraat'in 9,1 trilyon liralık aktif büyüklüğü ve 74,2 milyar liralık net kârı, bankanın kredi hacmindeki 7 trilyon liralık genişlemeyle destekleniyor. Gram altının 6 bin 738 liraya çıkması ise yatırımcının bu devasa kredi hacmi içinde TL varlıklardan ziyade, ons fiyatındaki 4 bin 388 dolarlık seyri de takip ederek korumacı bir tavır aldığını gösteriyor.

Ben buna katılmıyorum, bu sadece bir koruma refleksi.

Neden böyle düşünüyorsun Çetin?

Ziraat'in %1,9 olan takip oranına bakarsak, banka aslında çok kontrollü bir büyüme içinde; yani piyasada bir panik havası yok, aksine sağlam bir kredi döngüsü var. Altındaki artış ise tamamen küresel ons fiyatındaki yüzde 0,5'lik harekete bağlı bir yansıma.

Burada bir detayı netleştirmem gerekiyor; Ziraat'in nakdi kredi hacmi 4,9 trilyon TL iken gayrinakdi kısmı 2 trilyon TL seviyesinde kalmış.

Peki, bu tablo hem bankayı hem de altın tutan vatandaşı aynı anda mutlu eder mi? İki masaya da soruyorum: Bu bir büyüme mi yoksa sadece bir yer değiştirme mi?

Veriler şunu söylüyor: Banka özkaynaklarını 772,6 milyar TL'ye çıkararak aslında kendi güvenliğini inşa ediyor.

Ama bu güvenliğin maliyeti kimin cebinden çıkıyor, asıl soru bu.

Maliyetlerin ve kârın nereye aktığına dair tartışmamız devam edecek; ancak şimdi rotayı sanayi ve hukuk koridoruna, Bursa'daki o ağır dosyalara çevirmemiz gerekiyor.

Bursa'da bir sürücüye kesilen 190 bin TL'lik ceza sadece bir trafik kuralı ihlali mi yoksa caydırıcılıkta yeni bir eşik mi? İki masaya da soruyorum; bu rakamlar gerçekten bir şeyi değiştirir mi?

İnegöl Emniyet Müdürlüğü'nün verilerine göre bu ceza, 1,72 promil alkol ve ehliyetsiz araç kullanma suçlarının birleşimiyle oluştu; sürücü İsmail U. bu durumu üçüncü kez gerçekleştirdi.

Bana sorarsanız, bu rakamın bir etkisi olur ama enflasyonist ortamda 150 bin liralık bir ceza, orta gelir grubundaki bir sürücü için hala bir 'hata maliyeti' olarak kalabilir.

Mesele rakamın büyüklüğü değil, bu ihlalin tekrarlanıyor olması.

Çetin'in dediği gibi, eğer bu ceza sadece bir maliyet kalemine dönüşürse, suçun döngüsünü kırmaz.

Ancak İnegöl'deki denetimin sonucunda 40 bin TL ehliyetsiz araç kullanma, 150 bin TL ise alkollü araç kullanımı kalemleri net olarak açıklandı.

Yani ceza miktarı ne olursa olsun, kuralsızlığın maliyeti artık doğrudan bireyin bütçesine vuruyor; bugünlük bizden bu kadar, teşekkürler ekip, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere.