Hürmüz Boğazı'nda Tansiyon Yükseliyor: Kushner İsrail Yolunda

Dünya ticaretinin en dar geçitlerinden birinde, bir geminin rotasıyla bir devletin egemenlik iddiası arasındaki o ince çizgi bugün neden tamamen silindi? Masayı açalım: Hürmüz'de sular durulacak mı?

BAE resmi haber ajansı WAM'ın aktardığına göre, ADNOC şirketine ait iki tanker Hürmüz Boğazı geçişi sırasında hedef alındı. Bakanlık, bu durumu BMGK'nın 2817 sayılı deniz taşımacılığı serbestisi kararının açık bir ihlali olarak tanımladı.

Saldırıların ardından enerji piyasalarındaki belirsizlik, geçen yılki benzer gerilim dönemlerine kıyasla çok daha hızlı bir fiyatlama baskısı yaratabilir. Görünen o ki, ticari güzergahın güvenliği artık sadece bir lojistik meselesi değil, doğrudan bir maliyet kalemine dönüştü.

Mesele sadece maliyet değil, kontrolün el değiştirmesi.

Kontrolün kimde olduğuna dair çok sert bir karşı açıklama geldi zaten, değil mi?

Kesinlikle; İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Ali Azmayi, boğazdaki hakimiyetin tam olduğunu ve hareketliliğin kendi gözetimlerinde olduğunu IRNA üzerinden duyurdu.

Azmayi ayrıca, gerçek durumun ABD'li yetkililerin açıklamalarına değil, sahadaki fiili duruma bakılarak anlaşılması gerektiğini de ekledi.

İran'ın bu 'tam hakimiyet' söylemi, aslında uluslararası hukukun değil, sahadaki askeri varlığın konuştuğu bir döneme girdiğimizi kanıtlıyor.

Peki, bu askeri blokaj iddiaları sadece bir güç gösterisi mi yoksa küresel diplomasi masasını tamamen devirecek bir hamle mi? Bu gerilimin Washington ve Tel Aviv hattındaki yankılarını birazdan konuşalım.

Washington hattına geçince Kushner'ın İsrail ziyareti gündemde; bu hamle barışın yeni bir evresi mi yoksa sadece Trump'ın kendi barış planını dayatma yöntemi mi?

Axios'un 5 kaynağa dayandırdığı habere göre Kushner, Gazze Barış Kurulu'nun yüksek temsilcisi Nikolay Mladenov ile birlikte hareket edecek. Netanyahu ile görüşmesi bekleniyor.

Bence bu bir diplomasi hamlesinden ziyade, sahada sonuç alınamadığı için masaya 'yüksek temsilci' unvanıyla bir baskı unsuru sürmek.

Kushner'ın Ocak ayından bu yana İsrail'e gitmemiş olması, bu ziyaretin sıradan bir temas değil, Trump yönetiminin Gazze planındaki tıkanıklığı aşmak için kurguladığı yeni bir mekanizma olduğunu gösteriyor.

Mekanizma mı, yoksa sadece bir temsil süreci mi?

Mladenov'un sürece dahil edilmesi, aslında teknik bir koordinasyonun kurulmaya çalışıldığını kanıtlıyor.

Bu koordinasyonun sınırlarını asıl zorlayacak yer, Gazze'nin ötesindeki hareketlilik olacak gibi duruyor.

Hareketlilik tam da o noktada, Batı Şeria'nın Kusra beldesinde 9 Ağustos'tan beri süren bir abluka var. Filistin Kurtuluş Örgütü, Ras el-Ayn bölgesinde Yusuf Abdüsselam, Rızık Ebu Reyde ve Luey Ebu Reyde ailelerinin evlerinin arasına çadırlar kurulduğunu ve yolların taşlarla kapatıldığını bildirdi.

Bu durum sadece fiziksel bir engel değil, gıda, su ve elektrik hatlarının kesilmesiyle tam bir insani kuşatma mekanizmasına dönüşmüş durumda. Veriler, tıbbi malzemeye erişimin de tamamen engellendiğini gösteriyor.

Bu yerleşimci hareketliliği İsrail ordusunun kontrolü dışında mı gelişiyor, yoksa bir stratejinin parçası mı?

İsrail ordusunun bu duruma müdahale ettiğine dair teyitli bir bilgi henüz yok, ancak Filistin Kurtuluş Örgütü heyetinin raporları kuşatmanın derinleştiğini vurguluyor.

Peki, bu baskı sadece yerleşim alanlarıyla mı sınırlı kalıyor?

Hayır, Filistin Dışişleri Bakanlığı, yurt dışından Gazze'ye dönmeye çalışanlara yönelik fiziksel şiddet ve kişisel eşyalara el koyma gibi uygulamaları kınadı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi de dönenlerin ilaç ve para gibi eşyalarına el konulduğunu teyit etti.

BM'nin bu açıklamayı memnuniyetle karşılaması, ihlallerin sistematik bir boyuta ulaştığını gösteriyor.

Sistemik diyelim ama bu durumun sınır aşan bir boyutu daha var.

Suriye'deki Mürriye köyünden gelen haberleri mi kastediyorsun?

Evet, İsrail ordusunun Suriye'nin Dera kırsalında sivil yerleşimlere ateş açtığı Suriye devlet televizyonu el İhbariye tarafından aktarıldı. Bölge sakinlerinin evlerini terk etmek zorunda kaldığı bilgisi de mevcut.

Suriye sınırındaki bu ateş açma eylemi, bölgedeki güvenlik bariyerlerinin sivil alanlara doğru esnediğini kanıtlıyor olabilir.

Bence bu bir güvenlik ihtiyacı değil, doğrudan bir caydırıcılık testi.

Sınırların bu kadar belirsizleştiği bir ortamda, gerilim sadece askeri değil, ekonomik bir düğüme de dönüşebilir mi?

Bu sorunun yanıtı, belki de çok yakında rotasını Akdeniz'e çeviren yeni bir ticaret hattında saklı.

Elif'in işaret ettiği o hat, El-Alameyn'de imzalanan belgelerle somut bir rotaya mı oturuyor, yoksa sadece kağıt üzerinde bir niyet beyanı mı?

Bence bu sadece bir niyet değil, özellikle Serbest Ticaret Anlaşması'nın 3 Numaralı Menşe Protokolü'ndeki tadil, ticaretin teknik altyapısını doğrudan değiştiriyor. Bu karar, malların menşeini belgelemeyi kolaylaştırarak iki ülke arasındaki gümrük bariyerlerini daha önce hiç olmadığı kadar esnetebilir.

Lojistik kolaylık tek başına yeterli mi?

Çetin'in şüphesini anlıyorum ama Mısır Dışişleri Bakanı Abdulati'nin 'Türkiye ile Afrika Kıyı Ülkeleri Arasında Ulaştırma Bağlantısı' vurgusu, meselenin sadece ikili değil, bölgesel bir koridor kurma amacı taşıdığını gösteriyor.

Burada bir düzeltme yapmam gerekirse, imzalanan belgelerin kapsamı sadece ulaştırma değil, Ortak Planlama Grubu Toplantı Tutanağı ile stratejik bir koordinasyon çerçevesi de çiziyor.

Yani mesele sadece kamyonların geçişi değil, bir oyun planı; peki bu yeni ticaret koridorunun sürdürülebilirliği, yani maliyetlerin dengesi bizi nereye götürür?

Maliyet dengesi artık sadece lojistik değil, finansman standartlarıyla da şekilleniyor; zira SPK'nın yeni kabul ettiği i-SPK 128.29 sayılı ilke kararı bu denklemi değiştiriyor. Sosyal projelerin de yeşil borçlanma araçları ve sürdürülebilir kira sertifikaları kapsamına dahil edilmesi, sermaye akışını yeni bir zemine oturtacak.

Bu düzenleme doğrudan Uluslararası Sermaye Piyasaları Derneği'nin yeşil, sürdürülebilir ve sosyal tahvil ilkelerini esas alıyor.

Peki bu standartlar yerli piyasanın gerçek yükümlülüklerini karşılamaya yetecek mi?

Aslında asıl soru bu; çünkü rehberin küresel standartlara uyumu, yabancı yatırımcının 'sosyal fayda' kriterini Türkiye'de daha kolay teyit etmesini sağlayabilir.

Standartların küreselleşmesi bir avantaj gibi duruyor ama bu yeni rehber piyasada gerçekten yeni bir oyuncu kitlesi yaratır mı, yoksa sadece mevcut araçların etiketini mi değiştirir? Bu karmaşık finansal dönüşümü bir kenara bırakalım, şimdi gözümüzü daha hızlı akan başka bir akışa çevirelim.

Dünya gündemindeki diğer başlıklar oldukça sert ve birbirinden çok farklı dinamiklere sahip.

Önce Nijerya'dan gelen ağır bir haberle başlayalım; Plateau eyaletindeki Barkin Ladi bölgesinde bir maden ocağı çöktü ve 9 işçi hayatını kaybetti.

Bu tür kazalar genellikle denetim eksikliğiyle ilgili oluyor ama bölgedeki maden yapısı da çok riskli.

Evet, tünellerin çöktüğü teyit edildi ve yaralanan çok sayıda işçinin çevredeki hastanelere kaldırıldığı bildiriliyor.

Mesele sadece denetim değil, bu madenlerin hangi güvenlik standartlarıyla işletildiği asıl soru.

Güvenlik protokollerinin yetersizliği meselesi başka bir yere, yani ABD'deki infaz takvimlerine de uzanıyor sanırım.

Tam olarak öyle; 13 Ağustos'ta Oklahoma ve Tennessee'de infazlar yapıldı, Alabama'da ise üçüncü bir süreç devam ediyor.

Buradaki istatistik dikkat çekici; eğer Alabama'daki süreç de tamamlanırsa, 7 Ocak 2010'dan beri ilk kez üç mahkum aynı gün idam edilmiş olacak.

Oklahoma'da 70 yaşındaki Carlos Cuesta-Rodriguez zehirli iğne yöntemiyle idam edildi.

Bu tarihler tesadüf diyorsunuz ama sistemin işleyiş hızı tartışmaya açık.

Haber kaynakları bunun koordineli bir karar değil, takvimlerin tesadüfen çakışması olduğunu belirtiyor.

Yerel haberlere dönersek, Türkiye'de de hareketli bir gece yaşanmış.

İstanbul Küçükçekmece'de bir restoranda silahlı saldırı oldu; kasklı bir şüpheli üst kata çıkarak bir müşteriyi, ardından da işletme sahibi Cumali K.'yı yaraladı.

Saldırganın kaçtığı bilgisi de var, güvenlik kameraları inceleniyor olmalı.

İzmir'de de bir otobüs yangını yaşandı; Bayındır ilçesinde seyir halindeki bir ESHOT otobüsünün motor kısmında alevler çıktı.

En azından bu olayda can kaybı yok, yolcular tahliye edilmiş.

Evet, şoförün müdahalesiyle yolcuların güvenli bir şekilde tahliye edildiği ve itfaiyenin yangını kontrol altına aldığı teyit edildi.

Küresel krizlerden yerel asayiş olaylarına kadar oldukça yoğun bir gündemi geride bıraktık; yarın sabah aynı saatte görüşmek üzere, iyi akşamlar.