Orta Doğu'da Barut Fıçısı: Petrol Fiyatları ve Bölgesel Tehditler

Akşam yemeği masasında petrol fiyatlarının 90 doları geçtiğini duyan birinin hissettiği o anlık gerginlik, bugün tüm dünya için yeni bir gerçeklik haline geldi. Hürmüz'de bir tankerin vurulmasıyla başlayan bu belirsizlik, sadece bir enerji krizi mi yoksa kontrolü kaybetmek üzere olduğumuz bir çatışma mı?

UKMTO'nun son raporuna göre tanker, Umman'ın Hasab kentinin 12 deniz mili kuzeyinde kaynağı belirsiz bir mühimmatla vuruldu. İran Devrim Muhafızları ise bunun bir mühimmat isabeti değil, yasadışı rotadaki bir süper tankerin iki deniz mayınına çarpması olduğunu iddia ediyor.

İddialar arasındaki bu uçurum, bölgedeki asimetrik savaşın artık gemilerin rotasından ziyade, kimin neyi hedef aldığına dair bir sis perdesi yarattığını gösteriyor. Bir taraf 'mayın' diyor, diğer taraf 'mühimmat' diyor; bu belirsizlik aslında en büyük risk.

Bu belirsizlik piyasaya çoktan yansıdı; Brent petrolün 90,61 dolara kadar tırmanması, Lark Adası'ndaki füze rampalarına yapılan saldırı sonrası arz kesintisi korkusunun somut bir sonucu. Veriler, piyasanın her an daha sert bir sıçrama yapabileceğini söylüyor.

Peki bu sıçrama gerçekten bir caydırıcılık mı yoksa sadece bir patlama öncesi sessizlik mi?

Bence ikisi de değil, bu tamamen bir maliyet hesaplaması.

Katılmıyorum, bu bir maliyet hesabından ziyade kontrolsüz bir tırmanma döngüsünün başlangıcı gibi duruyor.

Ancak İran tarafında farklı bir ses var; Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Bişkek'e hareket etmeden hemen önce savaş arayışında olmadıklarını açıkça belirtti. Pezeşkiyan, saldırganlıklara karşı sessiz kalmayacaklarını ancak niyetlerinin savaş olmadığını vurguladı.

Pezeşkiyan'ın bu 'kararlı yanıt' vurgusu, petrol fiyatlarındaki o 90 dolarlık barajı aşan gerginlikle nasıl bağdaşacak?

Pezeşkiyan'ın 'savaş istemiyoruz' demesiyle, Devrim Muhafızları'nın deniz mayınları kullanması arasındaki tezat, masadaki o 'sis perdesi' dediğim durumu iyice derinleştiriyor.

Aslında Pezeşkiyan'ın açıklaması, ekonomik yaptırımların ve enerji piyasalarının baskısı altında bir denge kurma çabası olarak okunabilir.

Yine de CENTCOM sözcüsü Tim Hawkins'in mühimmat ve misilleme konusundaki açıklamaları, diplomatik söylemlerle örtüşmüyor.

Peki, bu mühimmat isabeti ve petrol fiyatlarındaki bu sert hareketlilik, diplomatik kanalları mı açacak yoksa düğümü tamamen mi koparacak?

Mühimmatın ve petrolün yarattığı bu belirsizlik, masadaki siyasi manevralarla birleşince tablo daha da karmaşıklaşıyor.

Netanyahu'nun Kanal 14'teki röportajına göre, Türkiye'yi yeni rakiplerin önünü kesilmesi gereken bir güç olarak tanımlaması, İstanbul'daki toplantının hemen ardından gelmesiyle dikkat çekiyor.

Aslında bu bir tesadüf değil; Mekke İttifakı'nın İstanbul'da ilk kez bir araya gelmesi, İsrail'in bölgedeki geleneksel güvenlik mimarisini sarsan yeni bir kutup oluşumuna tepkisi olabilir.

Bence bu sadece iç siyasete yönelik bir dikkat dağıtma hamlesi, Netanyahu'nun seçimlerde geride olduğunu unutmamak lazım.

Katılmıyorum, bu söylem Türkiye ve İran'ı aynı kefeye koyarak bölgedeki savunma iş birliği modellerini doğrudan hedef alıyor.

Ama bu tehditlerin askeri bir karşılığı var mı, yoksa sadece diplomatik bir gürültü mü?

Mekke İttifakı'nın savunma komitesinde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın bir araya gelmesi, bu gürültünün bir karşılığı olduğunu gösteriyor.

Bu ittifakın sadece söylemde kalacağını, sahada bir caydırıcılık yaratamayacağını düşünüyorum.

Veriler aksini söylüyor; üç ülkenin savunma bakanlarının aynı masada olması, stratejik bir yol haritasının çizildiğini kanıtlar.

Dışişleri Bakanlığı kaynakları, toplantının sadece siyasi değil, operasyonel bir iş birliği için de temel oluşturduğunu belirtiyor.

Yani bir yanda sertleşen bir retorik, diğer yanda somutlaşan yeni savunma blokları var; bu satranç tahtasında hamleleri izlemeye devam edeceğiz, teşekkürler ekip, yarın sabahki yayında petrol yollarındaki yeni rotaları konuşacağız.