Akaryakıt Şoku ve Küresel Enerji Satrancı

Motorin litre fiyatı bugün itibarıyla Türkiye tarihinde ilk kez 100 TL sınırını geçti; bu durum ya finansal istikrarın yeni bir sınavı mı, yoksa kontrol edilemez bir maliyet şoku mu?

Görünen o ki piyasalar bu eşiği çoktan fiyatlamıştı ancak motorindeki bu üç haneli seviye, doğrudan enflasyon beklentilerini yukarı yönlü tetikleyecek bir mekanizma kuruyor.

Haber merkezinden gelen verileri netleştirelim; TGRT Haber ve Medyaradar 4 lira 60 kuruşluk bir artış bildirirken, Son Muhber 4 lira 68 kuruşluk bir zam gerçekleştiğini söylüyor.

Bu rakamlar ne olursa olsun, pazar arabasındaki her şeyin fiyatı artık bu 100 liralık psikolojik sınırın etrafında dönecek.

Meral, asıl mesele bu artışın büyüklüğü değil, Bakan Şimşek'in sabah 08.00'de Finansal İstikrar Komitesi'ni acil toplamış olması; bu, makro dengelerde bir risk algılandığını gösteriyor.

Grafiklerle uğraşmayı bırakın, 100 lira demek bir kamyoncunun ya da bir esnafın maliyetinin bir gecede katlanması demek!

Ama bu artışın büyüklüğü geçen yılın aynı dönemine göre bakıldığında, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın bir yansıması olarak görülebilir.

Geçen yılın rakamları bugün cebimizdeki parayı kurtarmıyor, Kaan!

Katılmıyorum, çünkü bu sadece bir maliyet artışı değil, finansal piyasalardaki likidite ve istikrar dengesini sarsabilecek bir kırılma noktası.

Bence tam tersi, bu sadece halkın daha fazla ödeyeceği bir fatura.

Peki dinleyici, piyasaların bu yeni maliyet şokunu bir istikrar sınavı olarak mı, yoksa doğrudan bir geçim krizi olarak mı okumasına izin vereceğiz?

Peki, bu iç piyasadaki yangının küresel enerji rotaları ve diplomasiyle nasıl söndürülebileceğine dair ipuçları neler?

Diplomasi masasında kartlar yeniden karılıyor; Trump bir yandan İran ile doğrudan temas kurduğunu söylerken diğer yandan Kongre'den Rusya'nın petrol alıcılarına yüzde yüz vergi getiren o sert yasayı geçirdi.

Buradaki asıl paradoks şu; Trump Tahran ile uzlaşı kapısını aralıyor ama Kongre'nin onayladığı Graham Yasası ile Rusya'nın enerji rotasını, yani Çin ve Hindistan gibi devleri doğrudan hedef alıyor. Bu durum, küresel enerji fiyatlarında belirsizliği artırırken petrolün sadece bir emtia değil, bir jeopolitik silah olarak kullanıldığını teyit ediyor.

Kongre'deki oylama detaylarına bakarsak, tasarı 262 kabul ve 159 ret oyuyla geçti; yani Rusya'nın en büyük alıcılarına yönelik bu vergi baskısı artık sadece bir niyet değil, yasallaşmış bir yaptırım seti haline geldi.

Grafiklerle, yasalarla uğraşmayı bir kenara bırakalım; bu yüzde yüz vergi meselesi eğer petrolün rotasını değiştirirse, o yeni rotanın maliyeti doğrudan bizim pompadaki fiyata biner.

Meral haklı olabilir ama stok verilerini de unutmamak lazım; EIA verilerine göre ticari ham petrol stokları 640 bin varil azaldı, yani piyasa zaten arz tarafında bir daralma hissediyor.

640 bin varil azalış mı? Bu rakam devasa bir açık demek, yani fiyatlar daha da tırmanacak!

Katılmıyorum, 640 bin varillik düşüş beklentinin çok altında kaldı; piyasa 1 milyon 620 bin varillik bir azalma bekliyordu, yani aslında stoklar beklendiği kadar hızla erimedi.

Beklentiyle gerçek arasındaki fark halkın cebini ilgilendirmiyor, ben o azalmanın yarattığı fiyat baskısına bakıyorum.

Peki dinleyici, bu veriler ışığında hanginize inanmalı; piyasa beklentisinin altında kalan bir stok azalışına mı, yoksa sokaktaki fiyat artışı endişesine mi?

Bu arada diplomatik tarafta gerilim de sürüyor; ABD'nin Mahmud Abbas'ın vize talebini reddetmesi, BM Genel Kurulu öncesi Washington'ın bölgedeki sert duruşunu bir kez daha perçinledi.

Görünen o ki enerji, diplomasi ve vize krizleri tek bir düğüm halinde birbirine dolanmış durumda; bugünlük bu kadar, yarın küresel piyasaların bu yeni denklemdeki ilk tepkisini birlikte okuyacağız, iyi akşamlar.