Diplomasi Trafiği ve Siyasetin Yeni Rotası

Tahran'ın masaya getirdiği bu şartları gerçek bir barış teklifi olarak savunmak, bugünün jeopolitik gerçekliğinde oldukça zor olacak gibi görünüyor. Masadaki bu hamle gerçekten bir geri adım mı yoksa sadece zaman kazanmaya yönelik bir manevra mı?

Muhsin Rızai'nin Al Jazeera'da verdiği bilgilere göre talepler net: Savaşın durması, dondurulmuş kaynakların serbest bırakılması ve liman ablukasının kaldırılması isteniyor.

Bu sadece bir 'bekle ve gör' stratejisi, çünkü liman ablukasının kalkması talebi bile mevcut yaptırım rejimini tamamen devre dışı bırakmayı amaçlıyor.

Bence mesele sadece yaptırımlar değil, dondurulmuş kaynakların miktarı ve bu paranın hangi kanalla sisteme geri döneceği meselesi; veriler bunun çok karmaşık bir finansal süreç olacağını gösteriyor.

Yanılıyorsun, bu bir finansal süreç değil, tamamen bir egemenlik ve hayatta kalma hamlesi.

Ama o kaynaklar olmadan askeri kapasiteyi sürdürmek imkansız, dolayısıyla ekonomik talep siyasi talebin önünde gidiyor.

Siz yukarıda kaynakları tartışın ama bu belirsizlik bölgedeki tüm ticaret rotalarını ve dolayısıyla fiyatları şimdiden etkilemeye başladı bile.

Peki dinleyici, bu diplomatik satrançta kimin hamlesi daha gerçekçi görünüyor? Bu gerilimin Türkiye'nin savunma ve ticaret dengelerini nasıl değiştireceğini birazdan konuşacağız.

Meral'in işaret ettiği o belirsizlik, şimdi siyasetin en keskin kutuplarına yansımış durumda. Bir yanda Kurtulmuş'un Kırşehir'de çizdiği 'barış ve kardeşlik yolu', diğer yanda Dervişoğlu'nun Aksaray'dan yükselen 'hukuk ihlali' çığlığı var.

Aslında mesele sadece bir söylem farkı değil, Kurtulmuş'un bahsettiği o yasal altyapının sağlamlığı. Milli Dayanışma Komisyonu raporunun 50 milletvekilinden 47'sinin oyuyla kabul edilmiş olması, süreci kurumsal bir zemine oturtma çabasını gösteriyor.

Ben o rakama katılmıyorum, oyların çoğunluğu süreci meşrulaştırmak için bir sayı oyunundan ibaret kalabilir. Dervişoğlu'nun İmralı'daki inşaat iddiaları ve ceza infazının yerinin değişmesi tartışması, hukukun temel ilkelerini sarsma riski taşıyor.

Dervişoğlu'nun Aksaray'daki konuşmasında özellikle vurguladığı nokta, bir terör hükümlüsüne devlet katında makam aranması iddiasıydı. Kendisi bu durumu doğrudan yasalara aykırı bir girişim olarak tanımlıyor.

Ama Çetin, Kurtulmuş'un vurguladığı devlet projesi vurgusunu görmezden gelemezsin; bu, Cumhurbaşkanı ve Bahçeli'nin desteğiyle yürütülen çok katmanlı bir strateji.

Strateji ile hukuk ihlali arasındaki çizgi çok ince.

Hukuk falan bilmem ama bu tartışmaların arasında halkın gözü hep şu soruda kalıyor: Bu barış gerçekten hayatımıza dokunacak mı yoksa sadece siyasetin yeni bir oyunu mu?

Meral haklı olabilir, eğer bu süreç bir devlet projesi olarak başarıyla tamamlanırsa, maliyetleri düşüren bir istikrar sağlar; ancak Dervişoğlu'nun işaret ettiği riskler gerçekleşirse, kurumsal güven kaybı çok daha pahalıya patlar.

Bence risk, istikrarın getireceği faydadan çok daha büyük.

Burada bir netleştirme yapmam lazım; Kurtulmuş'un 'terör gündemden kalkacak' ifadesi bir temenni mi yoksa komisyon raporuyla birlikte somut bir takvime mi bağlanıyor, henüz net değil.

Peki dinleyici, bu iki uç görüş arasındaki uçurum gerçekten kapanabilir mi, yoksa bu sadece yeni bir siyasi dönemin başlangıcı mı? Kaan ve Çetin'in bu kadar sert ayrıştığı noktada, peki siz hangisine inanmak istersiniz?

Veriler bir yol haritası olduğunu söylüyor ama uygulama aşamasındaki hukuki boşluklar her şeyi değiştirebilir.

Uygulama değil, niyetin hukuka çarpması asıl mesele.

Siyasetçiler ne derse desin, bizim için önemli olan bu yol ayrımının pazar fiyatlarına yansıması olacak.

Siyasi kutuplaşmanın bu derinliği, uluslararası arenadaki pozisyonumuzu nasıl etkileyecek? Türkiye'nin bu iç barış arayışının BM ve küresel diplomasi masasındaki ağırlığını birazdan konuşacağız.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın BM Genel Kurulu'nda dördüncü sırada söz alacak olması, Türkiye'nin küresel gündem belirleme kapasitesini doğrudan gösteriyor; bu sadece bir hitap değil, yeni dünya düzeni tartışmalarında masadaki yerimizi perçinlemek demek.

Bence bu sadece bir temsil meselesi, asıl mesele Mekke İttifakı'nın kurumsallaşmasıyla birlikte Türkiye'nin askeri yükünün ne kadar artacağı.

Bakan Fidan'ın dün akşamki açıklamasına göre, ittifak artık personel gönderimi ve karargah kurulumu aşamasına gelmiş durumda.

İşte bu noktada kritik olan, Fidan'ın bahsettiği teknik askeri ihtiyaçların karşılanma kapasitesi; zira bu ölçekte bir kurumsallaşma, savunma sanayi bütçelerinde ciddi bir kaymayı işaret ediyor.

Katılmıyorum, bu bir maliyet artışından ziyade, bölgedeki güvenlik boşluğunu doldurmak için kaçınılmaz bir stratejik yatırım.

Ancak bu yatırımın boyutu, geçen yılki savunma harcamalarının çok üzerine çıkacak gibi görünüyor, bu da ekonomi-politik dengeleri sarsabilir.

Grafiklerde savunma harcaması diyorlar ama bu bütçe artışı yarın öbür gün yakıt fiyatına ya da vergilerimize nasıl dönecek, onu kimse söylemiyor.

Kaan, Çetin ile bir noktada ayrışıyorsunuz; peki dinleyici hanginize inansın, bu bir güvenlik yatırımı mı yoksa ekonomik bir risk mi?

Ben verilerin risk payını daha yüksek görüyorum, çünkü kurumsallaşma süreci sadece kağıt üzerinde kalmayacak.

Peki, bu bölgesel güç olma çabası Batı ile olan ilişkilerimizde bir tıkanma yaratır mı, yoksa İsrail'in silah ambargosu kararları karşısında yeni bir manevra alanı mı açar?

Bu tıkanma noktası, İsrail'in iç hukukundaki kararlarla birleşince tablo daha da karmaşıklaşıyor; Senato'daki o devasa satış engeli ne anlama geliyor?

Senatör Shaheen'in durdurduğu 2,8 milyar dolarlık satış aslında tek bir kalem değil; her biri bir ton ağırlığında olan 40 bin bombayı kapsıyor. Bu rakam, İsrail'in lojistik kapasitesi için çok büyük bir kayıp gibi görünse de, Biden yönetiminin bu kararı uygulamasıyla aslında bir denge arayışı içindeler.

Bence bu rakamı büyütmek yanıltıcı, çünkü 2,8 milyar dolar İsrail'in toplam askeri bütçesi yanında devasa bir kırılma yaratmaz.

Ama Çetin, bu sadece bir bütçe meselesi değil, 40 bin bombanın eksikliği operasyonel bir boşluk yaratır; geçen yılki tedarik zinciri verilerine bakarsak bu miktar kritik bir eşik.

Veriler şunu söylüyor: İsrail zaten kendi yerli üretim kapasitesini artırdı, yani bu ambargo sadece siyasi bir mesaj, askeri bir felaket değil.

Peki dinleyici, hanginize inansın; bu bir lojistik kriz mi yoksa sadece sembolik bir itiraz mı?

Bu tartışmanın ortasında İsrail içinden gelen bir başka gelişmeyi eklemeliyim; Cumhurbaşkanı Herzog, 2016'daki olayda yaralı bir Filistinliyi vuran asker Elor Azaria'nın adli sicil kaydının silinmesini onayladı.

Silahlar gelmiyor, bir yandan da eski suçlar siliniyor; bu durum sahadaki gerilimi nasıl etkiler, bunu anlamak lazım.

Azaria meselesi aslında tam da Shaheen'in endişelerini haklı çıkaran bir emsal; hukukta ceza siliniyorsa, sahada şiddet döngüsünün kırılmasını beklemek gerçekçi değil.

O halde bu hukuki ve askeri süreçler sahada nasıl bir karşılık bulacak; peki ya bu gerilimin ortasında operasyonlar ve gözaltılar tarafında neler yaşanıyor?

Operasyon tarafında iki farklı kulvar var; bir yanda sermaye piyasalarında 5 holding yöneticisinin gözaltına alınması, diğer yanda ise Kaşif Kozinoğlu dosyasında Silivri merkezli 4 yeni gözaltı.

Sermaye piyasalarındaki bu operasyonun derinliği aslında çok daha büyük bir risk barındırıyor; Pusula ve Tera Yatırım gibi holdinglerin yöneticilerinin yakalanması, piyasadaki likidite güvenini sarsabilir.

Bence tam tersi, bu tür operasyonlar kurumsal şeffaflık için gerekli bir temizlik aşamasıdır.

Temizlik mi yoksa belirsizlik mi olduğu tartışılır ama bu operasyonun büyüklüğü, önceki tutuklamaların üzerine eklenince piyasadaki dalgalanma payı ciddi seviyelere çıkıyor.

Peki dinleyici hanginize inansın; Kaan'ın bahsettiği piyasa sarsıntısına mı, yoksa Çetin'in dediği kurumsal şeffaflık iyimserliğine mi?

Holding yöneticileri gözaltına alınca borsa düşer, o borsa düşerse benim pazar arabasına koyduğum ürünün fiyatı artar; bu işin sonunda hep biz ödüyoruz.

Kozinoğlu dosyasındaki gözaltılara dönersek, isimler arasında dönemin cezaevi müdürü Ömer Vatan ve ambulans şoförü Süleyman Kaba da bulunuyor.

Bu isimlerin 2011 yılındaki olaylarla bağlantısı, devlet kurumlarının hafıza tazelemesi açısından kritik bir emsal.

Ancak bu tür geçmişe dönük soruşturmaların zamanlaması, ekonomik konjonktürle birleşince yatırımcıda 'acaba başka neler gelecek' korkusu yaratıyor.

Yani her iki dosya da aslında birer belirsizlik kaynağına dönüşmüş durumda; peki bu karmaşanın içinde yarın sabah bizi hangi somut değişimler bekliyor?

Belirsizliklerin gölgesinden çıkıp, günün daha ağır ve toplumsal sorumluluk içeren iki farklı yüzüne bakmamız gerekiyor.

Ankara'da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye Muharip Gaziler Derneği Genel Merkezi'nin açılışını gerçekleştirdi; törende kuvvet komutanları da hazır bulundu.

Bu tür kurumsal temsillerin ötesinde, gazilerin sosyal haklarının ve güvenlik protokollerinin ne kadar güncel tutulduğu asıl mesele.

Haklısın ama Bakan Güler'in vurguladığı şeref ve onur meselesi, devletin bu yapıları kurumsallaştırma maliyetini de beraberinde getiriyor.

Mesele sadece şeref değil, bu insanların hayat standartlarının ve sağlık giderlerinin karşılanması; yani o bütçenin sahaya inmesi gerekiyor.

Bütçeyi sadece sosyal haklara bağlamamak lazım, savunma sanayi ve güvenlik yatırımları bu bütçenin ana motoru.

Savunma harcamaları artıyor ancak bu artışın sivil refaha yansıması son üç dönemde beklenen hızda değil.

Peki dinleyici, hanginize inansın; savunma bütçesi mi büyüyor yoksa sivil refah mı geriliyor?

Bütçe tartışmalarını bir kenara bırakalım, Büyükçekmece'deki o toprak kayması işçilerin canını, yani asıl emeği yakıyor.

Büyükçekmece'de Alkent 2000 Mahallesi'ndeki konut inşaatında toprak kayması oldu, AFAD ve itfaiye ekipleri 2 işçiyi kurtarmak için bölgede.

Gazilerimizin onurundan, işçilerimizin can güvenliği endişesine uzanan bir günü geride bırakıyoruz; yarın yeni haberlerde görüşmek üzere, iyi geceler.