Trump'tan Erdoğan'a 'Sert Adam' Mesajı ve New York'ta Diplomasi Trafiği

Bir liderin diğerine 'onunla uğraşmayın' diye açıkça referans vermesi, diplomatik bir nezaket mi yoksa küresel dengeleri sarsacak yeni bir ittifakın sinyali mi? Bugün Trump'ın New York'taki o çıkışıyla başlıyoruz.

Trump bu ifadeleri BM 81. Genel Kurulu marjındaki İran savaşı zirvesinde, Körfez İşbirliği Konseyi üyelerinin de bulunduğu bir ortamda kullandı. 'Türkiye'den arkadaşım, o tam bir sert adam' dediği Erdoğan için 'onunla uğraşamazsınız' vurgusunu yaptı.

Bu tanımlama, sadece kişisel bir dostluk göstergesi değil; Trump'ın bölgesel aktörlerle kurduğu pragmatik ve güç odaklı ilişki modelinin bir yansıması gibi duruyor. Geçen dönemdeki benzer söylemlerini hatırlayınca, karşılıklı çıkar odaklı bir denge arayışında olduklarını söyleyebilirim.

Bence tam tersi, bu tür bir 'sert adam' vurgusu diplomatik öngörülebilirliği öldüren bir risk.

Peki bu 'sertlik' söylemi, sokaktaki insanın gözünde iki liderin arasındaki o meşhur samimiyeti mi pekiştiriyor yoksa gerilimi mi tırmandırıyor?

Çetin'in işaret ettiği o riskli alanı biraz açalım: Bu 'sert adam' imajı, kurumsal diplomasiyi devre dışı bırakıp her şeyi kişisel bir pazarlığa mı dönüştürüyor?

Kişisel imajın ötesinde, New York'taki bu yoğun trafik Türkiye'nin bölgesel bir 'dengeleyici güç' olarak masadaki yerini sağlamlaştırıyor gibi görünüyor.

Dengelemek mi, yoksa her krizde her tarafla aynı anda temas kurmaya çalışarak kurumsal kapasiteyi zorlamak mı?

Ama İngiltere Başbakanı Burnham ile savunma sanayisi ve ticaretin konuşulması, bu temasların sadece retorik değil, somut ekonomik çıktılar hedeflediğini gösteriyor.

Savunma sanayisi her zaman bir kalkan olarak sunuluyor ama asıl soru, bu kadar çok aktörle aynı anda görüşmenin getirdiği stratejik maliyet.

Görüşmelerin çoğu Türkevi'nde gerçekleşti; örneğin Bangladeş Başbakanı Rahman ile yapılan görüşme de orada yapıldı.

Türkevi'nin bu kadar merkezi bir diplomasi üssü haline gelmesi, aslında New York'taki sosyal ve kültürel ağın ne kadar genişlediğini de kanıtlıyor.

Peki bu yoğunluk, gerçekten stratejik bir derinlik mi yaratıyor yoksa sadece çok fazla kapıyı aynı anda çalmak mı?

Bence bu bir derinlik; Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki ile yapılan görüşmeye savunma sanayii başkanının da katılması, temasların teknik düzeyde de yürüdüğünü kanıtlıyor.

Katılmıyorum, bu sadece mevcut projeleri meşrulaştırma çabası.

Ama Guterres ile Gazze'den Karadeniz'e kadar altı farklı kritik meseleyi konuşmak, Türkiye'nin gündem belirleme gücünü gösteriyor.

Gündem belirlemekle, gündemin kurbanı olmak arasında ince bir çizgi var.

Guterres ile yapılan görüşmede Gazze, İran, Ukrayna, Hürmüz, Karadeniz ve Kıbrıs başlıklarının geçtiği teyit edildi.

Bu kadar çok başlık arasında, halkın en çok hangi konunun sonucunu beklediği de bir başka soru.

Aslında bu çok yönlülük, Türkiye'nin Batı ile Doğu arasında bir köprü olmaktan ziyade, kendi merkezini kurduğunu gösteriyor.

Kendi merkezini kurarken müttefiklerle olan kurumsal bağları zayıflatma riski her zaman masada.

Yani bir taraf stratejik derinlikten, diğer taraf ise kurumsal aşınma riskinden bahsediyor.

Şunu da ekleyeyim, Polonya görüşmesine Adalet Bakanı Akın Gürlek'in de eşlik ettiği bilgisi de paylaşıldı.

Bu da görüşmenin sadece siyasi değil, hukuki ve teknik bir boyutu olduğunu teyit ediyor.

Diplomasi trafiğinin bu kadar geniş bir yelpazeye yayılması, aslında tüm bu düğümlerin tek bir noktada toplandığını gösteriyor.

Peki, bu kadar çok krizin konuşulduğu bir masada, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim ve İran'ın bu konudaki tavrı neleri değiştirebilir?

İran'ın sunduğu bu paket, diplomatik bir çözümden ziyade bir teslimiyet ya da tamamen imkansız bir pazarlık gibi duruyor. Deniz ablukasının kaldırılması ve dondurulmuş varlıkların iadesi olmadan Hürmüz'de bir gevşeme beklemek gerçekçi değil.

Aslında Erakçi'nin talepleri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla çok daha net bir ekonomik zemine oturuyor. Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, İran ekonomisinin nefes alması için tek yol gibi görünüyor.

İran Devlet Televizyonu'nun aktardığına göre, bu görüşme ABD'li yetkililerin ısrarlı talebi üzerine gerçekleşti. Erakçi, 'direniş cephesi' olarak adlandırdıkları bölgelerdeki savaşın sonlandırılmasını da masaya koydu.

Peki bu savaşın sonlanması talebi, bölgedeki sivil halkın günlük yaşamına nasıl yansıyacak? Bu sadece bir enerji koridoru meselesi değil, bir güvenlik ve huzur arayışı.

Çetin, bu şartların uygulanabilirliği konusunda neden bu kadar şüpheci yaklaşıyorsun?

Çünkü benzer durumlarda, bölgesel çatışmalar durmadan deniz yollarındaki ablukanın kalkması emsal teşkil etmiyor. ABD'nin bu şartları kabul etmesi, kendi güvenlik stratejisini tamamen çöpe atması demek.

Görüşmenin detaylarına dair bir not düşeyim; toplantı sadece Witkoff ve Kushner ile sınırlı kalmadı, arka planda başka isimlerin de olduğu iddia ediliyor.

Bu diplomatik kumarın sonucunda deniz ticaretinde yeni bir dönem mi açılacak yoksa gerilim daha da mı tırmanacak? Yemen'deki o stratejik hamlenin bu denklemi nasıl bozacağını birazdan konuşacağız.

New York'taki trafiğin ardından gözler Yemen'e, Taiz vilayetine çevrildi; hükümet güçleri Kirfan Dağı'nı kontrol altına aldığını duyurdu.

Dağı almak yetmez, oradaki Husilerin geri çekilme rotasını kapatacak bir savunma hattı kuruldu mu, asıl soru bu.

Mecidi'nin belirttiği gibi Beni Ömer bölgesindeki yerel direnişin desteği, operasyonun sadece askeri değil, toplumsal bir tabana yayıldığını gösteriyor.

Bu çatışmaların ortasındaki Eş-Şamayeteyn ilçesinde insanlar için dağın kontrolü sadece bir strateji değil, bir güvenlik meselesi haline geldi.

Peki bu durum bölgedeki tüm dengeleri bir anda değiştirebilir mi?

Yemen Silahlı Kuvvetleri Basın Merkezi operasyonun tamamlandığını teyit etti ama çatışmaların hala sürdüğü iddiaları da masada.

Diplomasi trafiğinden biraz uzaklaşıp gündemimizin daha yerel, daha somut ama bir o kadar da sarsıcı kısmına, güvenlik ve denetim meselelerine dönelim.

Mersin'de hastane otoparkında yakalanan 256 bin 900 adet sentetik hap, suçun artık en korunaklı görünen alanlara kadar sızdığını gösteriyor.

Bu rakam sadece bir uyuşturucu operasyonu değil; Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesindeki bu operasyonun bir hastane otoparkında gerçekleşmesi, lojistik ağların ne kadar genişlediğini gösteriyor.

Bence sorun lojistikten ziyade denetim boşluğu.

Denetim boşluğu derken, Mersin'deki bu ölçekteki bir sevkiyatın fark edilmemesini mi kastediyorsun Çetin?

Hayır, bu kadar büyük bir stoğun bir hastane otoparkında, yani yüksek güvenlikli bir bölge yakınında saklanabiliyor olması bir güvenlik zafiyetidir.

Sadece uyuşturucu değil, Esenyurt'taki o yangın da insanların günlük güven duygusunu zedeliyor; gece yarısı bir lastikçide başlayıp 5 iş yerine sıçrayan alevler, mahalle hayatını nasıl etkiler düşünün.

Esenyurt'ta yangın saat 02.30'da çıktı ve itfaiye ekiplerinin yaklaşık 2 saat boyunca yoğun müdahalesiyle kontrol altına alınabildi.

Peki bu yangınlar ve Mersin'deki operasyon, şehirlerdeki denetim eksikliğinin bir sonucu mu?

Malatya'daki fuar örneğine bakarsak, halkın güvenilir gıdaya erişimi bile tartışmalı hale gelmiş durumda.

Malatya Valiliği'nin açıklamasına göre, dana sucuk diye satılan 230 kilogram piliç sucuğa ve saklama şartları uygun olmayan 150 kilogram eritme peynirine el konuldu.

Malatya'daki bu durum, denetimlerin ancak bir fuar gibi toplu alanlarda yapılmasıyla sınırlı kaldığını, yani proaktif değil reaktif bir süreç işlediğini gösteriyor.

Katılmıyorum, burada sorun denetimin sıklığı değil, mevzuatın uygulanma biçimi.

Aslında Mersin'deki operasyonda gözaltına alınan 5 şahsın profilindeki bir detay, meselenin sadece sokak satıcılığı olmadığını kanıtlıyor.

Elif, o bahsettiğin kritik ayrıntı nedir?

Operasyonda yakalanan araç ruhsat sahibi K.S.'nin ikametinde yapılan aramada, minibüstekinden bağımsız olarak 413 adet daha uyuşturucu hap bulundu.

Şehir hayatındaki bu denetim ve güvenlik sınavını bir kenara bırakırsak, spor sahalarında neler oluyor; basketbolda Fenerbahçe'nin son performansı bu dengeleri değiştirebilir mi?

Aslında sahadaki o gerginlikten çok, Sinan Erdem'deki atmosferi konuşmak lazım; Fenerbahçe bu kupayı 9. kez müzesine götürürken taraftarın yarattığı o coşku sezonun geri kalanı için psikolojik bir üstünlük kurdu.

Selin, bu sadece psikolojik bir durum değil; Jasikevicius'un maç sonu vurguladığı savunma performansı ve hücum ribaundları, takımın fiziksel hazırlığının Euroleague temposuna hazır olduğunu gösteriyor.

Bence bu kadar erken kutlama yapmak riskli.

Neden böyle düşünüyorsun Çetin?

Sezonun bu kadar başında gelen tek bir kupa, rakiplerin üzerindeki baskıyı azaltıp Fenerbahçe'de rehavet yaratabilir, emsal olarak daha önce sezon başında kupa alıp ligde düşüş yaşayan takımlar gördük.

Kaptan Melih Mahmutoğlu ise tam tersine, önlerinde Euroleague ve lig gibi çok yoğun bir tempo olduğunu belirterek hedeflerinin kupalarla dolu bir sezon olduğunu söyledi.

Mahmutoğlu'nun bu tespiti aslında Kaan'ın risk dediği noktayı dengeleyebilir; yani takım kupa alsa da gözünü kapatmıyor.

Peki, bu zafer Beşiktaş cephesinde nasıl bir kırılma yaratır?

Beşiktaş için bu bir son değil ama Jasikevicius'un da belirttiği gibi rakiplerin şutör gücüne karşı savunma disiplini kurmaları gerekecek.

Bu arada maçın istatistiklerine dair bir detay var; Fenerbahçe'nin galibiyetinde hücum ribaundlarının etkisi maçın kaderini belirleyen en somut veri olarak kaydedildi.

İpek: Çetin, sadece bir maç üzerinden mi konuşuyorsun, yoksa Jasikevicius'un bahsettiği o savunma disiplininin sürdürülebilirliğine mi güvenmiyorsun?