Devletin Kalbinde Soruşturma: Casusluk, Sermaye ve Yaklaşan Zam

Bir yanda sermaye piyasalarındaki tutuklamalar, diğer yanda devletin mali istihbarat sistemine yönelik casusluk operasyonuyla iki farklı sızıntı aynı gün masaya geldi. Bugün rutin yayın akışımızı kesiyoruz çünkü devletin mali mekanizmalarındaki bu hareketlilik çok daha derin bir tabloya işaret ediyor olabilir. Bu sızıntılar sadece birer operasyon mu yoksa sistemin temelindeki bir çürümenin sonucu mu?

Süreci kronolojik olarak netleştirelim; Adalet Bakanı Akın Gürlek'in az önce paylaştığı bilgilere göre MASAK'ın kullandığı Entegre Mali İstihbarat Sistemi'ne yönelik İstanbul ve Ankara merkezli eş zamanlı bir operasyon yapıldı. Soruşturma kapsamında aralarında dönemin MASAK Başkan Yardımcısı'nın da bulunduğu 22 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı.

Dur bir dakika, bu sistemin içine sızılması demek devletin tüm para trafiğini izleme gücünün de tehlikeye girmesi demek değil mi?

Haklısın, Bakan Gürlek'in ifadesiyle teknik incelemeler özellikle 'Siyasi Nüfuz Sahibi Kişiler Listesi' üzerindeki korumayı hedef alıyor. Şu an 5 kişi gözaltında, 16 kişi ise yurt dışında olduğu için hakkında yakalama kararı çıkarılmış durumda.

Bu durum sadece bir güvenlik açığı değil, mali istihbaratın güvenilirliğine dair sistemik bir krizin işareti gibi görünüyor. Eğer devletin kimin ne kadar nüfuz sahibi olduğunu takip ettiği liste sızdırılıyorsa, bu durum sermaye piyasalarındaki manipülasyonların önünü açan bir kapı haline gelebilir.

Nitekim İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın sermaye piyasalarındaki soruşturması da bu riskin somutlaştığı yer. Son kararlarla birlikte tutuklananların sayısı 45'e ulaştı ve bu isimler arasında 2016-2018 yılları arasında TCMB Başkan Yardımcılığı yapmış olan Erkan Kilimci de var.

Merkez Bankası'ndan gelen bir ismin bu dosyalarda olması piyasaya güveni bitirir, grafikler ne derse desin yatırımcı kaçar.

Kesinlikle, geçen yılki benzer hareketliliklerle kıyasladığımızda, bu seferki tutuklamaların doğrudan üst düzey bürokratik geçmişi olan isimleri kapsaması piyasa oynaklığını artırabilir. Veriler, bu operasyonların sadece küçük ölçekli usulsüzlükleri değil, kurumsal mekanizmaların içine sızmış yapıları hedef aldığını gösteriyor.

Burada bir ayrımı net yapmamız lazım; sermaye piyasasındaki 11 yeni tutuklama ile MASAK'taki casusluk soruşturması hukuken farklı dosyalarda ilerliyor.

Hukuken farklı olabilirler ama ekonomik mekanizma açısından bakarsak, birinin bilgiyi çalması diğerinin o bilgiyi paraya çevirmesiyle sonuçlanıyor. Yani casusluk ve sermaye operasyonları arasındaki bağ, tesadüften ziyade birbirini besleyen bir döngü gibi duruyor.

Yani paranın izini süren sistemin kendisi mi artık izleniyor?

Bence tam olarak bu gerçekleşiyor; devletin mali denetim kasları aynı anda hem içeriden hem dışarıdan darbe alıyor gibi görünüyor.

Peki, bu sistemik sarsıntı sokaktaki insanın cebine ve beklediği ekonomik düzenlemelere nasıl yansıyacak? Cüzdan ve İş Hayatı başlığıyla beklenen zamları ve yeni düzenlemelerin etkilerini birazdan konuşacağız.

Sistemik sarsıntı derken aslında doğrudan mutfağa ve çalışma masasına dokunan iki büyük gelişmeden bahsediyoruz. Elif, önce şu yakıt konusundaki rakamları netleştirebilir misin?

Tabii, 1 Ekim itibarıyla eşel mobil uygulamasının sona ermesiyle benzinde büyük bir değişim bekleniyor. Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, ÖTV'nin 4,43 TL'den 14,83 TL'ye çıkmasıyla birlikte toplamda 12,48 TL'lik bir zam öngörülüyor.

Bu rakam şaka mı?

Meral, bu artışın 10,40 TL'si doğrudan ÖTV farkı, üzerine bir de bu fark üzerinden hesaplanan 2,08 TL'lik KDV ekleniyor.

Bu durum, vergi yükünün doğrudan tüketiciye aktarılması mekanizmasını hızlandırıyor. Geçen dönemlerdeki kademeli artışlar yerine tek seferde bu kadar yüksek bir matrah değişikliği görülmesi, piyasa oynaklığını artırabilir.

Grafiklerin ne dediği önemli değil, bu zam pazar arabasındaki her şeyi, ulaşımı ve her şeyi bir anda yukarı fırlatır.

Peki, bu mali yük artarken çalışma hayatında bir esneklik mi geliyor, yoksa sadece yeni bir belirsizlik mi?

Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle hibrit model resmen yürürlüğe girdi. Artık işçinin hangi gün ofiste, hangi gün uzaktan çalışacağı taraflar arasında yapılacak sözleşmeyle belirlenebilecek.

Aslında bu, iş gücü maliyetlerini yönetmek adına bir denge unsuru olabilir.

Bence tam tersi, yakıt zammı gelince hibrit modelin avantajı kalacak mı, onu tartışalım.

Benzin fiyatındaki o devasa sıçrama ile hibrit modelin getirdiği ulaşım tasarrufu arasındaki dengeyi herkes kendi hayatında kurmaya çalışacak gibi görünüyor. Bugünlük bizden bu kadar, katkılarınız için teşekkürler; yarın sabah yeni gelişmelerle tekrar buradayız.