Orta Doğu'da İdam Vaadi ve Sermaye Piyasasında Operasyonun Boyutu

Mescid-i Aksa'daki gerilimin tırmandığı bir sabah; bugün Orta Doğu'da barış ihtimali mi yoksa daha derin bir çatışma döngüsü mü bizi bekliyor, bunu konuşacağız. İlk olarak Ben-Gvir'in idam vaadine odaklanalım: Bu sadece radikal bir söylem mi, yoksa devlet politikasına dönüşme riski taşıyor?

Ben-Gvir, X üzerinden yaptığı açıklamada Filistinli mahkum Hasan Selame'nin hücresine baskın yaptığını doğruladı. Gelecekte savunma bakanı olursa Filistinli esirlerin idam edilmesini ve Gazze ile Batı Şeria'dan sürgün edilmesini hedeflediğini açıkça beyan etti.

Bu bir politika değişikliği değil, mevcut aşırılıkçı ajandanın açık ilanıdır. Ben-Gvir'in Hasan Selame üzerinden kurduğu bu anlatı, aslında İsrail içindeki güvenlik bürokrasisini de radikalleştirmeye yönelik bir hamle.

Benzer durumda geçmişte de benzer söylemler yükselmişti ancak bu sefer doğrudan 'sürgün' ve 'idam' gibi uç kavramların birleşmesi, bölgedeki diplomatik denklemi sarsabilir. Özellikle BAE ile olan ilişkilerin hassasiyeti düşünüldüğünde, bu tür açıklamalar normalleşme süreçlerini de sekteye uğratabilir.

Bölgedeki bu gerilim sadece siyasi bir tartışma değil, her sarsıntının faturası bir şekilde tüketiciye ve küresel enerji fiyatlarına yansıyor.

Peki, bu durum sadece İsrail iç siyasetini konsolide etmek için kullanılan bir araç mı, yoksa gerçekten bir savaş hazırlığı mı?

Bence ikisi de değil; bu, statükoyu tamamen yıkmaya yönelik bir provokasyon.

Dışişleri Bakanlığı'nın az önce yayınladığı yazılı açıklamaya göre, Mescid-i Aksa'ya düzenlenen baskın en güçlü biçimde kınandı. Bakanlık, Netanyahu hükümetinin bu provokasyonlarla barış çabalarını baltalamayı amaçladığını belirtti.

Bakanlığın vurguladığı 'uluslararası toplumun caydırıcı tedbirleri' ifadesi, aslında diplomatik çözüm kanallarının tıkandığına dair bir işaret.

Diplomasi tıkanınca yine pazar fiyatları ve enerji maliyetleri konuşulmaya başlanıyor, bu döngüden çıkamıyoruz.

Çetin, bu provokasyonların bir geri tepme yaratma ihtimali nedir?

Geri tepme ihtimali çok yüksek; çünkü bu söylemler sadece Filistinli aktörleri değil, bölgedeki diğer devletleri de doğrudan harekete geçmeye zorluyor.

Netanyahu'nun BAE lideriyle yaptığı görüşmedeki iddialar da bu gerilimin bir parçası olabilir; 7 Ekim öncesi uyarıların yalanlanması talebi, aslında bir sorumluluktan kaçış çabası gibi duruyor.

Ancak Netanyahu'nun ofisinden veya BAE Dışişleri Bakanlığı'ndan bu görüşmeye dair henüz resmi bir teyit gelmediğini belirtmeliyim.

Siyasetin bu kadar sertleştiği bir ortamda, masadaki bu gerilim aslında büyük resmin bir yansıması. Peki, bu siyasi krizin gölgesinde, piyasalarda sular durulacak mı?

Piyasalarda sular durulacak mı diye sordum ama soruşturmanın ulaştığı isimler sanki fırtınayı daha da büyütüyor; Kaan, bu operasyonun boyutu sadece finansal bir takip mi yoksa doğrudan siyasetin kalbine mi dokunuyor?

Bence bu sadece bir finansal takip değil, çünkü İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Fatma Betül Sayan Kaya ve ailesinin mal varlıklarına yönelik tedbir talebi, soruşturmanın kapsamının ne kadar genişlediğini gösteriyor. Destek Holding ve Özata Gemicilik üzerinden yürütülen bu süreçte, menkul kıymetlerin dondurulması ve tapu kayıtlarının incelenmesi talebi, piyasa güvenini sarsabilecek bir derinliğe ulaştı.

Burada bir detayı netleştirmem lazım; Başsavcılık, satış ve devir işlemlerinin savcılık onayına bağlanmasını isterken, Fatma Betül Sayan Kaya ise sosyal medya üzerinden sürecin bağımsız bir şekilde yürütüldüğünü savundu.

Bağımsızlık iddiası tek başına yetmez, çünkü benzer dosyalarda kurumların hızı her zaman siyasi konjonktürle paralel ilerledi.

Borsa düşerken ya da bu tarz büyük isimler konuşulurken bizim pazarın hali ne olacak, asıl mesele o.

Meral, haklısın ama buradaki risk doğrudan hisse senedi piyasasının likiditesine ve yabancı sermayenin bakış açısına yönelecek.

Peki, bu durum sadece bir borsa dalgalanması mı yoksa sistemik bir güven kaybı mı? Çetin, senin perspektifinden bu operasyonun geri tepme ihtimali nedir?

Katılmıyorum, bu bir geri tepme değil, aksine kurumların denetim gücünün test edilmesidir; ancak Destek Holding ve Özata Gemicilik bağlantılı 7 gözaltı, operasyonun artık şirketler katından bireylere geçtiğini kanıtlıyor.

Sadece şirketler değil, SPK'nın piyasa dolandırıcılığı tespitinin ardından soruşturmanın genişletildiğini de eklemeliyim.

Yani dosya sadece holdinglerle sınırlı kalmıyor. Peki, bu iç karışıklık devam ederken Hürmüz Boğazı'ndaki o sessiz diplomasi trafiği enerji koridorlarını nasıl etkileyecek?

İran'ın sunduğu bu 7 günlük plan, küresel enerji piyasalarını rahatlatacak gerçek bir çıkış yolu mu yoksa sadece zaman kazanmaya yönelik bir manevra mı?

Bence bu planın tek amacı Washington'ın elini zayıflatmak.

az önce belirttiğim gibi bir manevra olma ihtimali yüksek, çünkü Arakçi'nin şart koştuğu yaptırımların kaldırılması talebi, mevcut siyasi iklimde çok uzak bir ihtimal gibi görünüyor.

Ancak Arakçi, teklifin reddedilmesi durumunda sorumluluğun ABD tarafında olacağını açıkça vurguladı.

Sorumluluk kimde olursa olsun, İngiltere'deki dizel fiyatlarının 1,99 sterlin barajını aşması bize her şeyin çoktan pahalılaştığını gösteriyor.

Meral haklı, sahada maliyetler çoktan yükselmiş durumda; peki Çetin, bu 7 günlük planın başarısız olması durumunda geri tepme ihtimali nedir?

Başarısızlık durumunda Hürmüz'de tansiyonun daha da yükselmesi kaçınılmaz, çünkü İran bu süreci bir diplomasi fırsatı olarak sunarak masadan kalkma kozunu şimdiden hazırladı.

Veriler şunu söylüyor; petrol arzındaki en ufak bir daralma, İngiltere'deki gibi rekor fiyat artışlarını tetiklemeye devam edecek.

Yalnızca tahmin değil, RAC'ın verilerine göre bir aile otomobilinin deposunu doldurma maliyeti 110 sterline ulaştı.

Yani enerji krizi artık kapıda değil, tam ortasında olduğumuz bir gerçek. Peki, bu jeopolitik gerginlik Suriye sınırına sıçrar mı, orada yakalanan tuğgeneral meselesi neyi işaret ediyor?

Suriye İçişleri Bakanlığına bağlı İç Güvenlik Güçleri, eski 138. Hava Savunma Tugayı Komutanı Tuğgeneral Cabir Muhriz İbrahim'in yakalandığını resmen duyurdu. Bakanlık, İbrahim'in Dera'nın Sayda beldesindeki operasyonlarda doğrudan öldürme ve tutuklama emirleri verdiğini ileri sürüyor.

Bu sadece bir yakalama değil, yeni yönetimin meşruiyetini kanıtlamak için seçtiği bir sembol. Ancak bu tür operasyonların askeri hiyerarşideki kırılmaları tetikleyip tetiklemeyeceği büyük bir soru işareti.

Bence asıl mesele bu yakalamanın kurumlar üzerindeki etkisi; eğer bu süreç hukuki bir zemine oturmazsa, eski rejimin kalan unsurları için bir güvenlik tehdidi oluşturabilir.

Savaş suçları konuşuluyor ama o bölgedeki halkın evlerinin hedef alınması demek, her şeyin yıkılması demek.

Peki, bu bir adalet gösterisi mi yoksa sadece siyasi bir temizlik mi? İki masaya da soruyorum: Bu süreç gerçekten hukuku mu tesis edecek yoksa sadece yeni bir güç dengesi mi kuruyor?

Katılmıyorum, bu sadece bir güç gösterisi.

Veriler şunu söylüyor ki, kurumların bu sürece ne kadar dahil edileceği, yeni düzenin kalıcılığını belirleyecek.

Anlaşılan Suriye'deki adalet arayışı henüz çok sancılı. Peki, bu tür bölgesel hareketlilikler savunma sanayiindeki yeni rotaları nasıl etkileyecek, Türkiye'nin uzaydaki yeni hamlesi bu denklemin neresinde?

BBVA Research'ün raporuyla savunma sanayisinde bir kapasite boşluğundan bahsediyoruz, peki bu durum Türkiye'yi Avrupa'nın tedarikçisi mi yapıyor yoksa sadece geçici bir çözüm ortağı mı?

Rapordaki veriler aslında üretim ölçeği ve teslimat hızı vurgusu yapıyor, yani Avrupa'nın hantal kaldığı mühimmat ve İHA gibi alanlarda Türkiye'nin yapısal bir büyüme dönemine girdiğini görüyoruz.

Bence bu raporun bir tarafını görmezden geliyoruz.

Neyi görmezden geliyoruz Çetin?

Avrupa'nın bu kapasite açığını kapatmak için Türkiye'ye güvenip güvenmeyeceği meselesi; benzer durumlarda teknoloji transferi kısıtlandığında siparişlerin nasıl kesildiğini biliyoruz.

Murat İkinci'nin ROKETSAN bünyesindeki açıklamaları aslında bu bağımsızlık arayışını destekliyor, ŞİMŞEK 1 ve 2 projeleriyle uzaya bağımsız erişim hedefleniyor.

Uzay ve savunma kulağa çok büyük geliyor ama bu devasa bütçelerin halkın alım gücüne bir dönüşü olacak mı?

Meral, bu bir savunma sanayisi yatırımı, doğrudan bir tüketim harcaması değil ama teknolojik çarpan etkisi uzun vadede ekonomiyi besler.

Grafiklerde çarpan etkisi güzel duruyor ama kasada para yok Kaan, bu projelerin maliyeti günlük hayata nasıl yansıyor onu bilmek lazım.

Asıl risk maliyet değil, bağımlılık; uzayda bağımsızlık için gereken o fırlatma teknolojisi gerçekten tek başına sürdürülebilir mi?

ŞİMŞEK projeleriyle Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda bir platform kuruluyor, yani bu sadece bir proje değil bir ekosistem inşası.

Ben katılmıyorum, ekosistem kurmak için önce mevcut teknolojik darboğazları aşmak gerekir, emsaller gösteriyor ki bu süreç çok daha sancılı oluyor.

Ama Avrupa'nın mühimmat ve hava savunma sistemlerindeki stok sorunu, Türkiye'nin elindeki üretim kapasitesini bir zorunluluk haline getiriyor.

Zorunluluk her zaman güvenli ticaret demek değildir.

Yani bir yanda Avrupa'nın üretim ihtiyacı, diğer yanda teknolojik bağımsızlık ve güvenlik riskleri var; bu dengeyi kimin kuracağı ise büyük bir soru işareti.

Peki, Atina'da diplomatik bir krizin ayak sesleri duyulurken, Yunanistan'daki o büyükelçi skandalının perde arkasında neler oluyor?

Kimberly Guilfoyle'un Romanya örneği üzerinden kurduğu bu cümleler sadece bir diplomatik hata mı, yoksa Washington'ın Atina'da yeni bir oyun kurma niyetinin açık beyanı mı?

Bence bu bir beyan değil, bir güç gösterisi denemesi ama çok yanlış bir zamanlama.

Wall Street Journal'ın haberine göre olay, Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou ile büyükelçi arasında geçen bir yemekte yaşanmış.

Eğer bu iddia doğruysa, müttefiklik ilişkisinin mekanizması tamamen sarsılmış demektir; çünkü bir devletin iç siyasetine müdahale iması, diplomatik dokunulmazlığın ötesinde bir egemenlik ihlalidir.

Siyasetin bu kadar sertleşmesi sokaktaki adamı korkutur, dışarıdan gelen bu tür müdahale sinyalleri doğrudan istikrarsızlık demek.

Peki Çetin, bu durum NATO müttefikliği içinde bir güven bunalımı mı yaratıyor, yoksa sadece kontrolsüz bir ağız alışkanlığı mı?

Katılmıyorum, bu bir ağız alışkanlığı olamaz; Romanya'daki hükümet değişikliğine atıf yapılması, bunun bilinçli bir stratejik mesaj olduğunu gösteriyor.

Ancak bu mesajın geri tepme maliyeti, Washington'ın bölgedeki güvenilirliğini artırmak yerine Yunan hükümetini daha radikal bir çizgiye çekebilir.

Yani diplomatik bir hamle, ters teperek müttefiklik bağlarını zayıflatma riski taşıyor; bugünlük bu kadar, yarın sabah piyasaların bu gerilimi nasıl fiyatlayacağını konuşacağız, iyi akşamlar.