Rezervlerde Düşüş, Orta Doğu'da Gerilim ve Borsa Kan Kaybediyor

Mescid-i Aksa'da artan ritüeller ve Gazze'deki can kaybı; bugün Orta Doğu'da bir çatışma sarmalı mı yoksa kontrol edilemez bir bölgesel savaş mı kapıda?

Kudüs Valiliği'nden gelen son verilere göre, sabah saatlerinde yaklaşık 1271 yerleşimci Mescid-i Aksa Külliyesi'ne giriş yaptı.

Bu sadece bir giriş değil, İsrail polisinin yoğun koruması altında yapılan açık bir provokasyon.

Ben-Gvir'in bu hamlesi, bölgedeki gerilimi diplomatik kanallardan çıkarıp doğrudan sahaya, yani fiziksel çatışma riskine indiriyor.

Orta Doğu'daki bu gerilim her tırmandığında, bizim pazar tezgahımızdaki fiyatlar da aynı hızla yukarı fırlıyor.

Meral, o gerilimin maliyeti sadece pazar fiyatı değil, küresel enerji koridorlarının güvenliğiyle ilgili.

Enerji koridoru dediğin şey, bizim mutfaktaki yağın ve gazın fiyatı demek; o yüzden rakamlar çok büyük.

Ama bu ölçekteki bir bölgesel risk, sadece birkaç liralık artışla açıklanamayacak kadar devasa bir ekonomik kırılma yaratabilir.

Kaan, sen devasa diyorsun ama vatandaşın cebindeki 100 liranın değeri bu risklerle her gün eriyor.

Peki dinleyici, küresel risklerin büyüklüğüne mi yoksa doğrudan mutfağa yansıyan o sert gerçekliğe mi inanmalı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Ankara'daki açıklaması da bu riski teyit etti; Gazze'de 74 bin kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatarak hukuk vurgusu yaptı.

Peki, bu siyasi ve askeri gerilim rezervleri ve piyasaları nasıl etkileyecek?

Rezervlerdeki o belirsizliği konuşurken, rakamlar aslında piyasanın neden bu kadar gergin olduğunu da fısıldıyor.

Kesinlikle, çünkü TCMB toplam rezervleri beş haftadır kesintisiz düşüyor ve 25 Eylül itibarıyla 171 milyar dolara geriledi.

Matriks Haber'in verilerine göre, 18 Eylül haftasında bu rakam 174,4 milyar dolardı; yani düşüş serisi beşinci haftasına girdi.

Beş hafta üst üste düşüş demek, piyasadaki o nakit akışının kuruduğunun habercisi değil mi?

Aslında bu düşüş, rezervlerin Ocak ayındaki 218,2 milyar dolarlık zirvesinden sonraki bir dengelenme süreci de olabilir.

Dengelenme mi? Borsa İstanbul yüzde 2,38 kan kaybederken buna dengeleme denmez Kaan.

Borsadaki satışlar sadece rezervle ilgili değil, holding endeksinin yüzde 3,31 düşmesi gibi geniş bir satış dalgası var.

Borsadaki o düşüşün bir ayağı da piyasa güveninin sarsılması; SPK'nın Tera Finansal ile ilgili 37 kişi hakkındaki suç duyurusunu görmezden gelemeyiz.

Evet, SPK bültenine göre 37 gerçek kişi ve ilgili şirketler hakkında 2 yıl işlem yasağı getirildi.

Peki dinleyici, bu iki tablo arasında hangisine inanmalı; rezervlerdeki teknik bir düzeltmeye mi yoksa piyasaya çöken bu güvensizliğe mi?

Bana sorarsanız, holding endeksindeki o sert düşüş pazar arabasındaki bütçeyi doğrudan vuracak.

Meral, sanayi endeksinin yüzde 4,12 düştüğünü de hesaba katarsak, bu sadece bir tüketici meselesi değil, üretim maliyeti meselesi.

Benim asıl endişem, bu tür manipülasyon iddialarının yabancı yatırımcıyı kaçırma ihtimali.

Yani güven kaybı, rakamlardan daha hızlı yayılıyor diyorsun.

Peki bu ekonomik sarsıntının gölgesinde, savunma sanayisindeki yeni hamleler ve jeopolitik riskler dengeleri nasıl değiştirecek?

Denge değişmiyor, aslında bir boşluk oluşuyor. Irak'ın 30 Eylül'de koalisyon merkezini kapatacağını duyurması, bölgedeki güvenlik mimarisini bir gecede askıda bırakabilir.

Irak Silahlı Kuvvetler Başkanı Ofis Müdürü Abdulemir Şammari, kontrolün tamamen sağlandığını ve yabancı üs kalmayacağını belirtti. Yani takvim net, 30 Eylül son tarih.

Bu durumun maliyeti sadece güvenlik değil, stratejik bağımlılık olacak. AB'nin 2036'ya kadar 190 milyar euro ayırdığı savunma projeleri, aslında bu tür boşlukları kendi içinde doldurma çabası.

190 milyar euro mu? Kaan, bu rakam bir devletin bütçesini sarsar, halkın cebine ne kalacak?

Meral, bu bir savunma sanayisi yatırımı, doğrudan tüketim harcaması değil. Bu ölçekteki bir kaynak, uzun vadede teknolojik bağımsızlık ve istihdam demek.

Grafiklerde teknoloji güzel duruyor ama bu paralar savunmaya giderken pazar fiyatları düşmüyor.

Peki dinleyici, hanginize inansın; devasa bir teknolojik atılım mı, yoksa mutfaktaki maliyet artışı mı?

Mesele sadece para değil, yetkinlik. AB'nin 5 stratejik projeye onay vermesi kağıt üzerinde iyi duruyor ama operasyonel hızları her zaman tartışıldı.

AB Komisyonu'ndan Andrius Kubilius, bu projelerin İHA'dan uzay teknolojisine kadar çok geniş bir yelpazeyi kapsadığını vurguladı.

Ancak 190 milyar euro, mevcut enflasyonist ortamda aslında bugünkü karşılığıyla çok daha düşük bir rakam olabilir.

Bak, işte yine rakamı küçülttün; o para aslında çok daha büyük bir yük!

Tartışmayı burada bölmemek lazım, savunma sanayisindeki bu yerelleşme çabası her bölgede aynı mı?

Bakın, Azerbaycan'daki ADEX fuarına Canik'in katılması çok somut bir örnek. Türk savunma sanayisi, AB'nin bu boşluk doldurma çabasına rakip bir ekosistem kuruyor.

Canik'in 30 Eylül'de Bakü'de tabancadan ağır makineli tüfeğe kadar geniş bir ürün yelpazesi sergileyeceği teyit edildi.

Irak'taki boşluk ve AB'nin geç kalma riski, bu tür bölgesel oyuncuları daha da güçlendirebilir. Risk burada.

Peki, bu jeopolitik satranç tahtasındaki hareketlilik, sağlık krizlerinin yaşandığı bölgelere nasıl sıçrayacak?

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı verilerine göre durum çok ciddi; Bundibugyo varyantı yüzünden vaka ölüm oranı yüzde 48'in üzerine çıktı.

Bu oran, salgının kontrol edilebilir bir seviyeden çok daha öteye geçtiğini gösteriyor; her iki kişiden biri hayatını kaybediyor.

Kaan, bu rakamlar sadece bir istatistik değil, sahadaki her iki evden birinin yok olması demek.

Meral, ölçek olarak bakarsak 8 bin 67 vaka küresel bir pandemi riski için hala yönetilebilir bir sınırda.

Yönetilebilir mi? Yüzde 48 ölüm oranı ne demek, sen neyi yönetiyorsun?

Peki dinleyici, Kaan'ın 'yönetilebilir' dediği matematiksel sınıra mı, yoksa Meral'in işaret ettiği o korkunç gerçekliğe mi inanmalı?

Bence asıl risk bu virüsün sınır aşması değil, sağlık sistemlerinin bu kadar yüksek mortaliteyle nasıl çökeceği.

Peki, bu biyolojik krizin ardından hukuk sisteminde bizi bekleyen o büyük sarsıntı ne olacak?

Hukuk ve toplum arasındaki o ince çizgi, İstanbul'dan gelen tahliye haberiyle sarsıldı; Deniz Göktaş'ın aldığı cezalar ve ardından gelen tahliye kararı toplumda nasıl bir yankı bulur?

İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesi, Göktaş'a 'Cumhurbaşkanına hakaret'ten 11 ay 20 gün, 'dini değerleri aşağılama' suçundan ise 7 ay 15 gün hapis cezası verdi ancak 'suçu ve suçluyu övme' suçlamasından beraat ederek tahliyesine hükmetti.

Bu karar aslında hukuki bir istikrar değil, sadece geçici bir boşluk yaratıyor; emsal kararların nereye evrileceği belirsiz.

Hukuk tartışılır da, Bursa'daki stadyumda o 3-0'lık skor sonrası yükselen tansiyon, toplumun genelindeki o gerginliğin sahaya yansıması değil mi?

Meral'in dediği gibi bir yansıma olabilir ama Bursa'daki o anlık öfke, aslında ekonomik daralmanın getirdiği toplumsal tahammülsüzlüğün bir çıktısı.

Ne alakası var Kaan, stadın içindeki o bağırtı, o tepki tamamen milli gururun zedelenmesiyle ilgili, ekonomik verilerle bağdaştırmak zorlama oluyor.

Zorlama değil; geçen yılın aynı dönemindeki tüketici güven endeksine baktığımızda, insanların en küçük bir başarısızlıkta neden bu kadar sert tepki verdiğini açıklayan bir tablo var.

Grafiklerin çok güzel de, stada giden adamın cebindeki para bittiği için mi sinirleniyor sanıyorsun, bu tamamen duygusal bir patlama!

Peki dinleyici, hanginize inansın; Bursa'daki öfke bir ekonomik sinyal mi yoksa sadece bir futbol hayal kırıklığı mı?

Bursa'daki o atmosferin bir tarafı tribünlerin skor sonrası tepkisi olarak kaydedilirken, diğer tarafı ise hukuki süreçlerin toplumsal kutuplaşmaya etkisi olarak tartışılıyor.

Peki, bu gergin atmosferin üzerine bir de şehir hayatının kaosu eklenecek mi, yarın sabah bizi nasıl bir hava ve ulaşım durumu bekliyor?

Kaos zaten kapıda, İBB'nin açıkladığı yüzde 80'lik yoğunluk demek, insanların eve ulaşmak için iki saat fazladan harcaması demek.

Aslında bu sadece bir ulaşım sorunu değil, Anadolu Yakası'ndaki yüzde 85'lik veri, iş gücü kaybının ekonomik maliyetini de ciddi boyuta taşıyor.

Maliyet mi? Kaan, bu rakamlar sadece istatistik değil, pazar arabasını dolduramayan insanın eve dönme çabası!

Meral, ben rakamı büyütmüyorum, sadece bu yoğunluğun yarattığı verimlilik kaybının genel tabloya etkisini söylüyorum.

Peki dinleyici, hanginize inansın; trafiğin yarattığı yorgunluğa mı, yoksa bu yorgunluğun ekonomiye olan dolaylı etkisine mi?

Şu anki verilerle D-100'de Uzunçayır'dan Tuzla'ya kadar bir kilitlenme olduğu teyit edildi.

Altyapı bu kadar kırılgan olunca, her yağmurda şehrin felç olması beklenen bir risk maliyeti haline geldi.

Günün tüm karmaşasını masada bıraktığımız bu akşamda, yarın daha berrak bir tabloyla görüşmek üzere, iyi geceler.