Yeni İttifaklar ve Finansal Sarsıntılar

Akşam yayınına, Riyad'daki Şura Konseyi oturumundan gelen o çok uluslu savunma haberiyle, yani bölgedeki tüm dengeleri değiştirebilecek Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile başlıyoruz. Bugün masada hem yeni ittifakların getireceği güvenlik mimarisini hem de küresel gerilimin yeni cephelerini konuşacağız.

Haberin detaylarını netleştirmek gerekirse, Muhammed bin Selman bu duyuruyu Kral Selman adına Riyad'da yaptı. Anlaşma Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulurken, eş zamanlı olarak çok uluslu bir deniz savunma koalisyonu girişimi de başlatıldı.

Bence bu sadece bir istikrar hamlesi değil, mevcut güvenlik mimarisinin tamamen dışlandığı yeni bir kutuplaşma başlangıcıdır. Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerini hedef alan saldırıların bölünmez bir bütün olduğu vurgusu, aslında bir 'biz ve onlar' ayrımı yaratıyor.

Çetin'in bahsettiği kutuplaşma ihtimali, ekonomik verilerle de desteklenebilir; zira bu tür askeri bloklaşmalar, bölgedeki yatırım akışlarını doğrudan güvenlik primi üzerinden etkileyecektir. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla bölge ülkelerinin savunma harcamalarındaki artış eğilimi, bu anlaşmanın maliyetini de şimdiden hissettiriyor.

Peki, bu savunma hattı gerçekten bölgeyi korumaya mı yönelik yoksa yeni bir gerilim hattı mı kuruyor?

Katılmıyorum, bu bir koruma değil, bir güç gösterisi.

Ancak Veliaht Prens'in ifadesiyle, amaç gerilimlerden kaçınma çabalarını güçlendirmek.

Bin Selman'ın 'gerilimlerden kaçınma' söylemi, İngiltere'deki son olayla çelişiyor gibi duruyor. Gloucestershire'daki RAF Fairford Üssü yakınlarında yaşanan terör hazırlığı şüphesi ve Andy Burnham'ın İran bağlantısına dair sunduğu göstergeler, bu savunma anlaşmalarının ne kadar geç kalmış olabileceğini gösteriyor.

Burnham'ın bahsettiği o 'güçlü göstergeler' eğer teyit edilirse, Çin'in Pekin'deki çağrısı da çok daha kritik bir hal alır. Guo Ciakun'un ABD ve İran'a İslamabad Mutabakatı'na dönmeleri yönündeki uyarısı, aslında bu gerilimin diplomatik bir çıkmazda olduğunu kanıtlıyor.

Bu durum, sanki taktiksel hazırlığı olmayan bir takımın, en büyük rakibiyle turnuva ortasında karşılaşmasına benziyor. İngiltere'deki olay ve Çin'in diplomatik çağrısı, sahadaki savunma hattı kurulmadan önce oyunun çoktan sertleştiğini gösteriyor.

Doruk, bu 'hazırlıksız yakalanma' benzetmesi savunma anlaşması için de geçerli mi?

Eğer bu anlaşma sadece kağıt üzerinde kalırsa, evet, maçın ikinci yarısında çok ağır bir skorla karşılaşabilirler.

Mesele sadece askeri değil, Çin'in de işaret ettiği gibi, diplomatik araçların devre dışı kalmasıdır. Eğer taraflar müzakere masasına oturmazsa, kurulan bu yeni savunma hatları sadece harcama kalemine dönüşür.

İşte tam da bu yüzden, bu anlaşmanın bölgesel istikrar getireceği iddiası çok zayıf kalıyor.

Yine de teyit edilen bir bilgi olarak, anlaşmanın deniz savunması ayağının çok uluslu bir yapıya sahip olduğunu belirtmeliyim.

Savunma hatlarındaki bu yeni ve karmaşık yapılanma, acaba küresel piyasaların beklediği o sarsıcı finansal hareketliliği tetikleyecek mi?

Piyasa beklentisi sadece hareketlilik değil, aslında bir yön bulma çabası; çünkü şu an hem yerelde hem küresel ölçekte kontrol mekanizmaları devreye giriyor.

Yereldeki kontrol mekanizması çok somut bir şekilde karşımızda duruyor; BDDK bugün üç yatırım bankası ve iki faktoring şirketinin yönetimini TMSF'ye devretti.

Bunu biraz açalım: Bu yönetim devri sadece bir denetim adımı mı yoksa bir sistem çöküşünün ön belirtisi mi?

Tera, Destek ve Hedef Yatırım Bankaları ile Destek ve Tera Finans Faktoring'deki bu durum, devam eden fon soruşturmasıyla doğrudan bağlantılı.

Ben buna sadece bir soruşturma diyemem.

Neden, Çetin?

Çünkü Altunç Kumova'nın kontrolündeki şirketlerin bu şekilde TMSF'ye geçmesi, finansal riskin artık yönetilemez boyuta geldiğini gösteriyor olabilir.

Bakanlığın ifadesiyle, karar belirli paylara ilişkin temettü dışındaki ortaklık haklarının kullanımına yönelik.

Bu yerel sarsıntıya Avrupa'daki tabloyu da eklersek, Stoxx Europe 600 endeksinin yüzde 0,5 düşerek 634,89 puana gerilemesi tesadüf değil.

Almanya'daki DAX 40'ın yüzde 0,79 düşmesi, sanki takımın defansı çökmüş de gol yeme aşamasına gelmiş gibi bir hava yaratıyor.

Volkswagen örneği tam olarak o defansın kırılması.

Volkswagen'in IG Metall sendikası ile imzalanmış on adet toplu iş sözleşmesini tek taraflı feshetme kararı aldığını teyit edebilirim.

Bu, hazırlık maçı yapmadan turnuvaya çıkmak gibi bir şey; maliyet baskısını yönetemeyince direkt kural değiştirmeye çalışıyorlar.

Volkswagen'in bu hamlesi, küresel bir ekonomik daralmanın ve maliyet krizinin en net sinyali olabilir.

Bence tam tersi, bu bir daralma değil, şirketlerin krizden kaçmak için kullandığı sert bir savunma taktiği.

Ancak DAX'taki düşüş ve Volkswagen'in bu maliyet baskısı savunması, piyasaların bu sertliği henüz sindiremediğini gösteriyor.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat da G20 toplantısında küresel ticaretteki ekonomik parçalanma riskine dikkat çekti.

Yani skor tabelası her yerde kırmızı yanıyor, sadece ligler farklı.

Finansal müdahaleler ve dev şirketlerin geri adımları, acaba bu ekonomik parçalanmanın hukuki sınırlarını mı zorlayacak?

Peki, bu sert kararların arkasındaki gerçek niyet medya ve hukuk dünyasında nasıl bir tartışma başlatacak, birazdan konuşacağız.

Söz konusu niyetin somut bir yansıması olarak İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği, T24'ün hem sitesine hem de tüm sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirdi.

Kararın gerekçesi İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü 'Ailem Güvende' soruşturması; incelemelerde 118 adet LGBT propagandası niteliği taşıyan içerik tespit edildiği belirtiliyor.

Bence mesele sadece içerik sayısı değil, bu kararın bir haber portalının tüm sosyal medya ağını kapsayacak şekilde genişletilmesi, dijital yayıncılıkta bir emsal oluşturuyor.

Katılmıyorum, burada asıl risk hukuki sınırın aşılması değil, kurumların bu tür içeriklere karşı ne kadar hazırlıklı olduğudur.

Bu durum, maç başlamadan tüm stadın kapatılması gibi bir şey; yani oyunun kuralları henüz tartışılırken sahayı tamamen boşaltıyorlar.

Doruk'un dediği gibi, bu bir 'maç öncesi kapatma' operasyonu; ancak ben şunu eklemeliyim ki, bu tür engellerin dijital reklam gelirleri üzerindeki etkisi, ekonomik sarsıntıyı daha da derinleştirebilir.

Peki, bu hukuki bariyerler sadece medya için mi geçerli, yoksa insani krizlerin yaşandığı coğrafyalarda diplomasi bu engellere takılacak mı?

Diplomasinin bu engellere takılıp takılmayacağını Gazze'den gelen acı haberlerle, yani sahadaki gerçeklikle test edelim.

Gazze Medya Ofisi'nin teyit ettiği bilgilere göre, Kur'an-ı Kerim Radyosu'nda görevli gazeteci Muhammed Abdülaziz en-Neccar bir İHA saldırısında hayatını kaybetti.

Bu son kayıpla birlikte bölgedeki toplam gazeteci can kaybı 263'e ulaştı.

Bu rakam sadece bir istatistik değil, sahadaki bilgi akışının sistematik olarak kesilmesi demek.

Bilgi akışının kesilmesi, bölgedeki siyasi risk primini de doğrudan artırıyor.

Katılmıyorum, risk zaten en yüksek seviyede, asıl mesele bu kaybın uluslararası hukuk üzerindeki caydırıcılığı.

Peki, bu bilgi boşluğu ve insani kriz ortamında diplomatik kanallar nasıl çalışıyor?

Yemen cephesinde farklı bir hareketlilik var; Yemen Dışişleri Bakanı Afrah ez-Zube, Türkiye'nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ile görüştü.

SABA ajansının aktardığına göre, temel hizmetlerin iyileştirilmesi ve devlet kurumlarının tesisi için bir işbirliği hedefleniyor.

Yemen'in Türkiye'nin meşruiyet desteğine vurgu yapması, ekonomik yardım ve altyapı desteği arayışının bir göstergesi olabilir.

Aslında bu durum, Konya'daki Filistin Gençlik Forumu'nda konuşulan spor diplomasisiyle paralel bir saha kurma çabası.

Bakan Osman Aşkın Bak'ın katıldığı forumda, dayanışmanın sadece siyasi değil, sosyal bir organizasyon olduğu vurgulandı.

Konya'daki bu organizasyon, Kaan'ın az önce bahsettiği o 'maç öncesi hazırlık' gibi, uzun vadeli bir yumuşak güç inşası.

Yani bir yanda haber yapanların susturulduğu bir kriz, diğer yanda kurumsallaşma üzerinden kurulan yeni köprüler var.

Peki, bu diplomatik hamleler Epstein Skandalı'nın Norveç'teki yankılarıyla birleşince küresel güven sarsılacak mı?

Güven sarsılmanın ötesinde, Norveç örneğinde devletin kendi iç mekanizmalarındaki sızıntıyı temizleme kapasitesinin sorgulandığı bir eşikteyiz. Denetim ve Anayasa İşleri Komitesi'nin 11 bakanı, aralarında iki görevdeki ismin de olduğu bu geniş kapsamlı çağrısı, kurumların koruyucu kalkanının delindiğini gösteriyor.

Borge Brende'nin ifadesi de bu durumu tescilledi; eski Dışişleri Bakanı, 2025'teki beyanlarında dürüst davranmadığını açıkça kabul ederek özür diledi.

Brende'nin bu itirafı, sadece bir kişisel hata değil, diplomatik kanalların ne kadar geçirgen olabileceğine dair ciddi bir risk verisi sunuyor.

Bence bu durum, son dakikada kadrosu eksilen bir takımın maç sabahı tüm taktik tahtasını çöpe atmasına benziyor.

Peki, bu dürüstlük itirafı skandalı kapatmaya mı yarar yoksa daha büyük bir yıkımın habercisi mi?

Katılmıyorum, aksine bu itiraf sadece daha fazla soruşturmanın kapısını açacaktır.

Doğru, çünkü bir bakanın dürüst olmadığını söylemesi, sistemin geri kalanındaki tüm veri setini geçersiz kılıyor.

Yani o taktik tahtası artık tamamen kullanılamaz durumda.

Görünen o ki, Norveç'teki bu soruşturma hem siyasi hem de kurumsal bir temizlik operasyonuna dönüşecek; bugünlük bu kadar, yarın yeni bir gündemle görüşmek üzere, iyi geceler.