Ortadoğu'da Yeni Perde ve Devletin Yeni Kadroları

Dün geceki diplomatik sessizlik, Netanyahu'nun Trump ile paylaştığı o video ile yerini Orta Doğu'da çok daha sert bir retoriğe bıraktı. Bugün masamızda, İsrail ve ABD arasındaki bu yeni ittifak dilinin bölgedeki çatışma riskini mi yoksa caydırıcılığı mı artırdığını konuşacağız.

Netanyahu, X üzerinden yayımladığı videoda Trump'a doğrudan 'Donald, İran'da bitirmemiz gereken bir iş var' diyerek hitap etti. Ayrıca 27 Ekim'deki İsrail seçimlerinde Trump'ın desteğine teşekkür ederek, bu ortaklığın Abraham Anlaşmaları'nı genişleteceğini iddia etti.

Buradaki asıl mesele, Netanyahu'nun bu söylemiyle Trump'ın seçim vaatlerini doğrudan bir askeri ajandaya eklemeye çalışması. Geçen yılın benzer dönemlerine baktığımızda, bu tür 'ortak iş' tanımlamaları genellikle bölgedeki askeri harcamaların ve gerilimin tırmandığı dönemlere denk geliyor.

Bence bu bir caydırıcılık stratejisi değil, bir risk yönetimi hatası.

Ama Çetin, bu dilin bölgedeki diğer aktörleri geri adım atmaya zorlayabileceği de bir gerçek değil mi?

Tam tersine, Kaan; benzer durumlarda bu tür açık ittifak mesajları, rakip aktörlerin 'bekle-gör' politikasını terk edip karşı saldırı hazırlığına girmesine neden oldu. Netanyahu'nun kullandığı bu sert dil, aslında İsrail'in stratejik özerkliğini Trump'ın ajandasına teslim etme riskini taşıyor.

Bu durumun teknolojik boyutu da var; eğer bu 'iş' dediği şey siber veya otonom bir operasyonsa, bunun ölçeği ve etkisi çok daha hızlı yayılabilir.

Peki, bu sertleşen Orta Doğu hattı, ABD'nin iç siyasetindeki göçmenlik krizinin yarattığı baskıyı hafifletebilir mi?

Aslında bu iki mesele birbirini besliyor; beş eyalette erken oy verme süreci başladı ve bu eyaletlerdeki seçmen davranışı, Trump'ın Fransa örneği üzerinden kurduğu göç anlatısıyla doğrudan şekillenecek gibi duruyor.

Trump'ın Fransa'daki olayları doğrudan göç politikalarına bağlaması, aslında bir siyasi manevradan başka bir şey değil.

Trump, Kansas'taki miting öncesi basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Fransa'daki durumun okullarla değil, tamamen göçle ilgili olduğunu tırnak içinde belirtti.

Bunu açalım: Trump, bir Avrupa ülkesindeki toplumsal gerilimi, ABD'deki kendi seçim stratejisine nasıl bir kaldıraç olarak kullanıyor?

Ben katılmıyorum; bu bir kaldıraç değil, sadece mevcut kutuplaşmayı derinleştiren bir veri manipülasyonu.

Veriler başka bir şey söylüyor; Teksas ve South Carolina gibi eyaletlerdeki erken oy verme trafiği, göçmenlik konusunun sandık başında birinci gündem maddesi olacağını gösteriyor.

Bu anlatının sosyal medya algoritmalarıyla nasıl bir döngüye girdiğini de hesaba katmalıyız.

Trump'ın Macron'a daha önce sınırları kapatması yönünde uyarıda bulunduğunu iddia etmesi de bu bağlamda bir diğer detay.

Sonuçta beş eyaletteki bu süreç, sadece yerel bir oylama değil, Trump'ın Fransa üzerinden kurduğu bu göç söyleminin ilk büyük sınavı olacak.

Peki, bu siyasi manevralar ve değişen söylemler, devletin iç yapısındaki kadroları ve yönetim biçimini nasıl dönüştürecek?

Resmi Gazete'de yayımlanan bu geniş çaplı atamalar, sadece bir görev değişimi mi yoksa ekonomi yönetiminde yeni bir sayfa mı?

Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndaki bu değişim, özellikle Kutluhan Taşkın'ın Strateji ve Bütçe Başkanlığı'ndan oraya geçmesiyle teknik bir odak kaymasına işaret ediyor; görünen o ki bütçe disiplini artık doğrudan bakanlık koridorlarına taşınıyor.

Kararların detayına bakarsak, Gelir İdaresi Başkanlığına Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürü Şinasi Candan'ın getirilmesi de bu teknik dönüşümün bir parçası olarak kaydedilmiş.

Bence bu bir dönüşümden ziyade, kurumlar arası bir rotasyon; bu kadar çok kurumda aynı anda değişim olması kurumsal hafızayı zayıflatabilir.

Kurumsal hafıza meselesi önemli ama bu yeni kadroların dijital vergi süreçlerini nasıl yöneteceğine dair henüz bir veri yok.

Ben katılmıyorum, bu bir zayıflama değil; aksine Strateji ve Bütçe'den gelen bir ismin bakanlığa geçmesi, kaynak yönetimini daha merkezi bir hale getirir.

Merkezileşme her zaman verimlilik getirmez, risk de getirir.

Ama mali disiplin için bu kontrol mekanizması şart.

Maliyetleri kimin ödeyeceği sorusu burada hala havada kalıyor.

Kaan, sen verimlilik diyorsun, Çetin ise risk; peki bu atamaların piyasa üzerindeki somut etkisi ne olacak?

Taşkın'ın Cornell kökenli bir kamu yönetimi uzmanı olması, yabancı yatırımcıya verilen 'teknokratik mesaj' olarak okunabilir.

Ben bunun tam tersini düşünüyorum; bu kadar hızlı kadro değişimi, piyasada öngörülebilirlik yerine belirsizlik yaratır.

Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarda bu atamaların gerekçesine dair sadece görevlendirme ibaresi yer alıyor, yani bir strateji belgesi henüz yok.

Yine de bu isimlerin profili, bütçe planlamasının artık çok daha sıkı takip edileceğini gösteren bir gösterge.

Yani bir tarafta teknik uzmanlığın bakanlığa taşınması, diğer tarafta ise hızlı değişimlerin getirdiği belirsizlik riski var; peki bu yeni yönetim, teknoloji odaklı yeni ekonomi kurallarını nasıl uygulayacak?

Belki de bu kuralların en sert uygulandığı yerlerden biri sermaye piyasaları olacak, çünkü bir yanda küresel bir teknoloji rüzgarı esiyor, diğer yanda ise yerel regülasyonlar masada.

Aslında tam bir zıtlık söz konusu; New York'ta Nasdaq endeksi yüzde 1,11 artışla 26.430,89 puana çıkarken, bizde SPK'nın Tera Yatırım kararı piyasada bambaşka bir disiplin tartışması başlattı.

SPK'nın 19 Ekim tarihli bültenine göre, Tera Yatırım Holding'in Peker GYO üzerindeki oy hakları 16 Eylül 2026 itibarıyla donduruldu.

Bu sadece bir dondurma değil, mevzuatı çiğneyen aktöre verilen net bir mesajdır.

Peki ama bu mesajın maliyeti ne olacak, çünkü Tera Yatırım'ın Peker GYO'daki 314 milyon 754 bin 719,80 lira nominal değerli A grubu imtiyazlı payları üzerindeki kontrolü şu an işlevsiz hale geldi.

Yani bu durum, yatırımcının şirket yönetimindeki gücünün sadece hisse sahibi olmakla değil, regülasyonlara uyumla korunduğunu gösteriyor.

Peki bu yerel sertlik, küresel teknoloji rallisinin getirdiği iştahı törpüler mi?

Bence teknoloji tarafında durum farklı; Nasdaq'taki yükseliş daha çok çip üreticilerine ve yapay zeka odaklı alımlara dayanıyor.

Katılmıyorum, teknoloji hisselerindeki bu yükseliş geçen haftaki sert satışın ardından gelen bir tepki alımı gibi duruyor.

Aslında o bahsettiğim 314 milyonluk rakamın asıl etkisi, piyasaya kuralların kişiye veya şirkete göre esnemeyeceği sinyalini vermesiyle ortaya çıkacak.

Yani bir tarafta teknolojiyle gelen devasa hacim, diğer tarafta kuralların sınırlarını çizen bir otorite var; peki bu dengesizlik bizi daha sert dalgalara mı sürükleyecek, yoksa güven mi tesis edecek? Peki, bu finansal hareketliliğin gölgesinde kalan diğer gelişmelere, dünyadan ve yerelden gelen o ağır haberlere ne zaman bakacağız?

Hemen bakalım, çünkü o dengesizlik bazen doğrudan can kaybıyla sonuçlanıyor. Kolombiya'nın Narino bölgesinde, El Chambero ve Bellavista arasındaki kaçak bir altın madeninde göçük meydana geldi; Ulusal Afet Risk Yönetimi Birimi, 14 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını teyit etti.

Bu 14 rakamı aslında sadece bir trajedi değil, kayıt dışı ekonominin denetimsiz büyümesinin bir maliyeti. Geçen yılki benzer maden kazalarına kıyasla, göçüklerin sıklığındaki artış, yasa dışı altın talebinin yarattığı kontrolsüz fiziksel genişlemeyi gösteriyor.

Kontrolsüzlükten ziyade güvenlik boşluğu diyelim.

Luis Alfonso Escobar'ın yönettiği birim, arama çalışmalarının kepçelerle sürdüğünü ve göçük altında hâlâ madencilerin olabileceğini belirtiyor; yani sayı artabilir.

Madenlerdeki bu tip erken uyarı sistemlerinin yokluğu, aslında teknolojinin yerelde ne kadar erişilemez kaldığını kanıtlıyor. Sensörler veya yapısal analiz yazılımları olsaydı, bu çökme önceden saptanabilirdi ama kaçak madenlerde bu ölçekte bir yatırım yapılmıyor.

Güvenlik ve denetim eksikliği bir tarafta canımızı alırken, diğer tarafta toplumsal huzurun en temel noktalarında da benzer bir kırılganlık mı var?

ABD'nin Ohio eyaletindeki Columbus kentinde de bir saldırı yaşandı; Alrahma Camisi yakınındaki bir apartman kompleksinde silahlı bir çatışma çıktı ve bir kişi hayatını kaybetti.

Buna doğrudan bir inanç çatışması demek için henüz erken.

Haklısınız, Columbus Polis Departmanı Çavuşu James Fuqua, saldırının doğrudan camiyi veya Müslümanları hedef almadığını, bir apartman kompleksindeki kişisel bir anlaşmazlıktan kaynaklandığını belirtti.

Ancak Kaan'ın az önce bahsettiği o kuralsızlık temasına dönersek, silah erişimindeki denetimsizliğin bu tip 'rastlantısal' şiddet olaylarını tetiklediği bir gerçek; yani kural esnedikçe risk artıyor.

Bir yanda denetimsiz madenlerdeki fiziksel riskler, diğer yanda silahlı şiddetin yarattığı toplumsal gerilim; peki tüm bu kaosun ortasında, spor dünyasından gelen ve bambaşka bir kurtarma hikayesini barındıran haberlere ne zaman geçeriz?

Spor sahalarındaki rekabetten, Isparta'daki hayati bir kurtarma operasyonuna uzanan bir gündemle kapanışa yaklaşıyoruz.

Isparta Valiliği'nin aktardığına göre, Yazılı Kanyon'da mahsur kalan 14 İHH gönüllüsünden 10'u, 18 Ekim akşamı saat 21.30'da dron desteğiyle bulundukları yerden çıkarıldı.

Burada dron kullanımı aslında süreci inanılmaz hızlandırmış; yani geleneksel arama yöntemleriyle günler sürebilecek yer tespiti, teknoloji sayesinde birkaç saate inmiş.

Teknoloji tek başına yetmiyor, o dronu oraya ulaştıracak lojistik ve koordinasyon eksik kalırsa sonuç değişmezdi.

Doğru, ancak Isparta'daki bu operasyonun maliyetine bakarsak, 10 kişinin sağ salim kurtarılması aslında çok daha büyük bir ekonomik ve sosyal kaybın önüne geçti.

Kaan, az önce bahsettiğin o maliyet meselesini, sahada puan kaybeden takımların yarattığı ekonomik dalgalanmaya da bağlayabilir miyiz?

Aslında rakamlar çok net; Trabzonspor Beşiktaş'ı deplasmanda 2-0 yenerek puanını 16'ya çıkardı ve ligde 4. sıraya yerleşti.

Beşiktaş tarafında ise Salih Özcan, iki basit gol yediklerini ve kontra ataklardan mağlup olduklarını tırnak içinde 'sahada istediklerini yapamadıklarını' diyerek belirtti.

Beşiktaş'ın 15 puanda kalarak 5. sıraya gerilemesi, sadece bir puan kaybı değil, sezon planlamasındaki bir kırılma noktası gibi duruyor.

Benim gördüğüm ise şu; Trabzonspor'un bu deplasman zaferi sadece 3 puan değil, ligin üst sıraları için ciddi bir psikolojik sermaye kazandırdı.

Sahadaki skorlardan kanyonlardaki hayati mücadelelere kadar çok farklı bir gündemi geride bıraktık; katkılarınız için teşekkürler, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere.