Masada Anlaşma, Sahada Sürgün: Küresel Düzen Değişiyor mu?

Trump'ın Ukrayna'ya 'masaya otur' çağrısı ve Witkoff'un St. Petersburg yolculuğuyla küresel dengelerin sarsıldığı bir gecedeyiz. Masada bugün Zelenskiy'nin pazarlık gücünü Elif'in kronolojisiyle tartacağız, Kaan'ın ekonomik projeksiyonlarını dinleyeceğiz, Çetin'in risk analizine karşı Doruk'un performans bakışını ekleyeceğiz; yani bu masadan sert bir fikir ayrılığı çıkabilir.

Trump'ın Oval Ofis'teki açıklamasına göre, süreç aslında iki yıl önceki görüşmelere kadar dayanıyor. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store'un aktardığına göre Witkoff, Oslo temaslarının ardından çarşamba günü Rusya'ya hareket ediyor.

Witkoff'un bu hamlesi, Trump yönetiminin diplomasiyi çok hızlı bir şekilde somut bir zirve teklifine dönüştürme isteğini gösteriyor. Rusya'nın müzakereye daha istekli olduğu iddiası, aslında Ukrayna üzerindeki baskıyı artıracak bir kaldıraç olarak kullanılabilir.

Bence bu bir diplomasi hamlesi değil, doğrudan bir teslimiyet çağrısıdır. Trump'ın 'süreç daha kötüye gidebilir' uyarısı, Ukrayna'ya verilen desteğin kesilebileceğine dair örtülü bir tehdit içeriyor.

Bir an karşı taraftan bakalım, belki de bu sadece bitmek bilmeyen bir savaşı durdurmak için en rasyonel yoldur, ne dersiniz?

Katılmıyorum, rasyonellik ile zafiyet arasındaki çizgi burada çok ince.

Ancak Oslo'daki görüşmelere Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'ın da katılmış olması ve Jared Kushner'ın video konferansla sürece dahil edilmesi, meselenin çok katmanlı bir diplomatik set olduğunu gösteriyor.

Kushner'ın dahil olması, müzakere masasının sadece askeri değil, jeopolitik bir yeniden yapılandırma masası olacağını kanıtlıyor; geçen yılki belirsizliğe kıyasla bu sefer çok daha merkezi bir aktör grubu var.

Bu durum, Ukrayna için hazırlıksız yakalanılan bir deplasman maçı gibi duruyor. Sahada tüm enerjisini harcamış bir takımın, tribünlerin desteği azalırken aniden yönetim değişikliğiyle karşılaşması ne kadar başarılı olabilir?

Doruk'un oyun benzetmesine ekleyeyim; bu bir hazırlık maçı değil, son perdede kural değişikliği yapılmasıdır ve bu kural değişikliği genellikle kaybeden taraf için olur.

Peki, bu üçlü zirve teklifi gerçekten bir barışın anahtarı mı yoksa sadece sahadaki yıkımı mühürleyecek mi? Lübnan Hattı'ndaki o ağır tabloya geçmeden önce bu sorunun cevabını birazdan derinleştireceğiz.

Lübnan hattına döndüğümüzde, karşımızda sadece bir sınır çatışması değil, çok büyük ölçekli bir yerinden edilme gerçeği duruyor.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Lübnan'ın güneyinde 700 kilometrekarelik bir alanın işgal altında olduğunu teyit etti.

Katz'ın verdiği rakamlar çok net: 60'tan fazla köyde 23 bin ev yerle bir edilmiş durumda.

Bu sadece bir yıkım değil, Katz'ın sınırları Akdeniz'den Hermon Dağı'na kadar çizmesi, bölgenin demografik yapısını kalıcı olarak değiştirmeyi hedeflediklerini gösteriyor.

Bir an karşı taraftan bakalım; bu operasyon İsrail için bir güvenlik zorunluluğu mu, yoksa sadece bir alan temizliği mi?

Güvenlik zorunluluğu diyorlar ama 200 bin sivili yerinden etmek bir stratejiden ziyade bir sonuç.

Lübnan Sağlık Bakanlığı'ndan gelen veriler de bu sürgün dalgasının insani boyutunun ne kadar ağırlaştığını doğruluyor.

Buna ek olarak, Gazze'deki saldırılarda Ekrem Bessam Yasin ve eşi Dina Nebil Yasin'in öldürülmesi gibi sivil kayıplar, bu şiddet döngüsünün sadece Lübnan ile sınırlı kalmadığını kanıtlıyor.

Katılmıyorum, bu bir döngü değil, doğrudan bir kuşatma taktiği.

Şifa Hastanesi'nden gelen bilgilere göre, Gazze kentinin batısındaki o ev saldırısında ölenlerin arasında çocuklar da var.

Bu durum, kuralları olmayan bir maçta sürekli kırmızı kart beklemek gibi; saha tamamen oyun dışı kalmış.

Doruk'un benzetmesi yerinde ama burada saha değil, doğrudan yaşam alanları yok ediliyor.

Asıl mesele hukuk; Hind Rajab Vakfı'nın İsrailli Komutan Sean Glass için ABD Adalet Bakanlığı'na başvurması, bu sahadaki yıkımın hukuki bir hesaplaşmaya dönüşme riskini doğuruyor.

Vakıf, Glass'ın Ocak 2024'te 5 yaşındaki Hind Rajab ve ailesinin bulunduğu araca ateş açma emrini verdiğini iddia ediyor.

Yani mesele sadece sınır güvenliği değil, artık uluslararası mahkemelerin ve adalet bakanlıklarının masasında bir savaş suçu iddiasına dönüşmüş durumda.

Peki, bu hukuki baskı ve sivil kayıpların yarattığı öfke, Avrupa'daki devlet yapısını ve sokaktaki protestoları nasıl tetikleyecek?

Sokaktaki öfke, devletin sert yanıtıyla birleşince Avrupa'nın iç güvenliği bir krizden ziyade bir varoluş meselesine dönüyor. Trump'ın 'Avrupa kendine çeki düzen vermeli' çıkışı bu kaosu bir dış müdahale tehdidine mi dönüştürüyor?

Trump'ın bu söylemi sadece bir temenni değil, aslında Avrupa'nın iç istikrarsızlığının ekonomik maliyetine bir işaret. Eğer Fransa ve İtalya gibi ana aktörler bu tür eylemleri kontrol altına alamazsa, sermaye akışının ve yatırım güvenliğinin ciddi zarar göreceği bir sürece giriyoruz.

Aslında Fransa tarafında devletin yanıtı çoktan verilmiş durumda. Adalet Bakanı Darmanin'in Lille'de belirttiği üzere, şiddet ve yağmaya karışan 149 şüpheli tutuklandı ve yargı süreci hızlandırılmış olarak devam ediyor.

Tutuklamalar bir çözüm değil, sadece tansiyonu yükselten birer tetikleyici. Trump'ın 'ayaklanmalara karışanları ülkelerinden çıkarın' tavsiyesi, Avrupa'nın kendi iç hukuk mekanizmalarını bypass edip dışarıdan dayatılan bir güvenlik modeline geçmesi demek ki bu da kurumları çökertir.

Bence tam tersi, devletin otoritesini tesis edememesi Avrupa'nın küresel piyasalardaki konumunu asıl bitiren şey olacak.

Katılmıyorum, otoriteyi sokakta kurmaya çalışmak sadece daha fazla kutuplaşma ve daha fazla protesto getirir.

Ama kontrolsüz bir kaosun maliyeti, otoriter bir müdahalenin maliyetinden çok daha yüksek.

O maliyetin bedelini sivil hakları kaybeden toplumlar öder, veriler de bunu gösteriyor.

Bir an karşı taraftan bakalım; yani devletin sertleşmesi düzeni mi sağlar yoksa kaosu mu besler?

Bu durum, hazırlık yapmadan çok sert bir derbiye çıkmak gibi; savunma hattı kırılırsa maçın geri kalanını izlemek imkansızlaşır.

Kaan düzeni, Çetin ise toplumsal maliyeti savunuyor; ancak bu iç çatışmaların bir sonraki durağı, sınırların ötesindeki diplomatik dengeler olacak mı?

Peki, bu güvenlik krizi Mekke Anlaşması ve Türkiye'nin yeni sınavı ile nasıl bir ilişki kuracak?

Mekke Ortak Savunma Anlaşması masada bir güç gösterisi mi yoksa bir kapana mı dönüşüyor, bunu açalım: bu anlaşma Türkiye'yi bölgesel bir lider mi yapacak yoksa ucu açık bir savaşın içine mi çekecek?

Veriler ve anlaşmanın metni üzerinden gidersek, YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir'in işaret ettiği 16. madde çok kritik; çünkü bu madde 10 yıl boyunca bu yükümlülükten çıkışı engelliyor.

Bence bu bir güvenlik kalkanı değil, doğrudan bir hedef tahtası.

Çetin'in bu sert yorumuna rakamlarla yanıt vermek gerekirse, Emir'in iddiası anlaşmanın 2. maddesinin Türkiye'yi İran ve Husiler ile doğrudan sıcak çatışmaya sürükleyebileceği yönünde.

Murat Emir'in sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, konunun hesabının TBMM zemininde sorulacağını net bir şekilde belirttiğini eklemeliyim.

Bir an karşı taraftan bakalım; bu riskler alınmadan bölgesel bir caydırıcılık inşa etmek mümkün mü?

Mümkün ama maliyeti çok yüksek; benzer durumlarda savunma paktları bazen çatışmayı önlemek yerine tetikleyici oluyor.

Burada asıl mesele, bu 10 yıllık taahhüdün ekonomik ve askeri kapasitemiz üzerindeki uzun vadeli baskısı olacak.

Dışişleri Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre Bakan Fidan, bu süreçte Libya ile deniz yetki alanları konusunda da temaslarını sürdürüyor.

Bu durum, savunma stratejisinde çok riskli bir oyun kurmaya benziyor; hazırlıksız yakalanırsak skoru geri çeviremeyiz.

Peki, bu jeopolitik satrançta bir sonraki hamle insan iradesiyle mi yapılacak yoksa algoritmalara mı bırakılacak?

Robin Geiss'ın New York'taki o uyarısı aslında teknik bir detay değil, doğrudan bir kontrol kaybı riski. Makinelerin hedef belirleme yetkisi aldığı an, savaşın insani maliyeti bir veri setine dönüşür.

Geiss, toplantıda yapay zekanın sadece istihbarat değil, doğrudan hedef belirleme süreçlerine girdiğini tırnak içinde vurguladı. Yani karar alma süreci artık tamamen kapalı kutu bir algoritmaya devrediliyor.

Buna ek olarak, bu sistemlerin maliyet etkinliği savunma sanayii için çok cazip görünüyor. Veriler, insansız sistemlerin operasyonel maliyetinin insan gücüne kıyasla çok daha düşük olduğunu gösteriyor.

Bir an karşı taraftan bakalım; belki de bu teknoloji, insan hatasını ve duygusal tepkileri azaltarak savaşın şiddetini daha kontrollü hale getirir mi?

Bence tam tersi, hata payı sıfıra indiğinde sorumluluk da ortadan kalkar.

Bu durum, hakemin sahada olmadığı bir maç gibi; kuralları kimin koyacağını bilemezsiniz.

Peki, bu kontrol kaybı sadece dijital dünyada mı kalacak yoksa yerel bir operasyonun içindeki somut bir suç unsuruna mı dönüşecek, Mersin'deki fırın operasyonunun detaylarını birazdan konuşacağız.

Mersin'in Mezitli ilçesinde, bir ekmek fırınının çekmecelerine gizlenmiş 4 bin 800 adet uyuşturucu hap ele geçirildi; emniyetin teknik ve fiziki takibi sonucunda işletme sahibi M.N.A. tutuklandı.

Bence bu sadece bir yakalama değil, denetim mekanizmasının ne kadar kolay baypas edilebildiğinin kanıtı.

Elif'in verdiği rakamlara bakarsak, uyuşturucu trafiğinin bu kadar sıradan bir işletme üzerinden yürütülmesi, yerel güvenlik birimlerinin istihbarat ağındaki boşlukları gösteriyor.

Bir an karşı taraftan bakalım; belki de bu sadece çok şanslı bir takip ve çok spesifik bir suç yöntemidir, ne dersiniz?

Katılmıyorum, bu kadar yüksek miktarda madde fırın gibi her gün denetlenen bir yerde saklanıyorsa sorun yöntem değil, sistemin kör noktasıdır.

Tam bir savunma zafiyeti, sanki rakip takımın hücum hattı kale önünde serbestçe dolaşıyor da biz sadece bir kez müdahale edebilmişiz.

Görünen o ki sokaktaki güvenlik de dijital dünyadaki denetim kadar karmaşık bir hal alıyor; bugünlük bu kadar, yarın Mersin'den değil ama başka bir yerden sesleneceğiz, iyi geceler.