İsrail'de Seçim Öncesi Alarm ve Küresel Enerji Tahmini

İsrail'de ordunun seçim öncesi teyakkuza geçmesi bir güvenlik zorunluluğu mu, yoksa sandığa giden seçmeni konsolide etme stratejisi mi? Masada iki farklı okuma var; Çetin güvenlik riskine, Elif ise sahadaki hareketliliğin somut verilerine odaklanacak.

Bence bu tamamen siyasi bir manevra. Somut bir saldırı istihbaratı yokken on binlerce askerin stratejik noktalara kaydırılması, seçmene 'güvenlik için bana ihtiyacınız var' mesajı vermekten başka bir işe yaramaz.

Ancak KAN'ın aktardığına göre hareketlilik sadece seçimle sınırlı değil; Gazze, Lübnan sınırı ve Batı Şeria hattı gibi çok geniş bir coğrafya kapsanıyor. Askeri yetkililer, İran veya Lübnan kaynaklı olası füze atışlarına karşı hazırlık yapıldığını belirtiyor.

Bu kadar geniş bir alanda on binlerce askerin konuşlandırılması, lojistik ve teknolojik bir hazırlık gerektirir. Yani bu sadece bir asker yığılması değil, aynı zamanda radar ve erken uyarı sistemlerinin de tam kapasiteye geçmesi demek.

Peki ya bu hazırlık, olası bir çatışmanın maliyetini de beraberinde getirirse?

Askeri yönetim, düşük ihtimalli sürpriz senaryoların bile maliyetli olduğunu kabul ediyor ama şu an için teyit edilmiş bir saldırı tehdidi bulunmuyor.

Elif'in belirttiği o 'tehdit yok' vurgusu önemli, çünkü bu durum teknolojik savunma sistemlerinin sadece test aşamasında mı yoksa gerçek bir hazırlıkta mı olduğunu belirsiz kılıyor.

Güvenlik gerilimi bir yandan tırmanırken, diğer tarafta petrol piyasaları için bambaşka bir senaryo konuşuluyor; Trump'ın petrol fiyatları hakkındaki tahmini ne kadar gerçekçi?

Trump'ın iddiası çok keskin; İran'ın 159 gemisinin ve 268 uçağının imha edildiğini söylüyor ancak bu rakamlar küresel enerji dengelerini bir anda değiştirecek kadar büyük.

Trump'ın bahsettiği bu imha gerçekleşirse, yani İran'ın deniz ve hava gücü gerçekten etkisiz hale gelirse, arz güvenliğiyle ilgili tüm modelleri yeniden yazmamız gerekir.

Peki, bu enerji tahminleri küresel piyasaları sarsarken, Japonya'daki sarsıntı ve Türkiye'deki yeni yasa düzenlemesi gündemi nasıl etkileyecek?

Japonya'daki o sarsıntı ile Türkiye'deki market düzenlemesi arasında ilk bakışta bağ kurmak zor gibi ama her ikisi de temel arz güvenliğini ve tedarik zincirini sarsıyor.

Japonya'da sarsıntı 470 kilometre derinlikte, yani yerel saatle 11.10'da kaydedilen 7.0 büyüklüğündeki deprem Tokyo dahil birçok eyalette panik yarattı ancak JMA şu ana kadar bir tsunami uyarısı yapmadı.

Derinlik çok fazla olması aslında bir avantaj, yani sarsıntı yüzeyde beklenen o yıkıcı etkiden ziyade geniş bir alanda sadece hissedilmekle kaldı.

Fakat bu tür büyük depremlerin lojistik ağlar üzerindeki psikolojik etkisi, Türkiye'deki Hal Yasası'nın yaratacağı piyasa dalgalanmasıyla benzer bir belirsizlik yaratıyor.

Türkiye tarafında ise TÜRKHAL Başkanı Yüksel Tavşan, marketlerin sebze meyvenin yüzde 20'sini doğrudan üreticiden alması şartını olumlu bulduğunu açıkladı.

Bu aslında tedarik zincirinin dijitalleşmesi ve doğrudan erişim için yeni bir mekanizma denemesi gibi duruyor.

Bence bu bir mekanizma değil, piyasa dengesini bozacak bir müdahaledir; aracıları devre dışı bırakmak fiyat istikrarını korumaya yetmez.

Katılmıyorum, aracı sayısını azaltmak maliyeti düşürür, bu da son tüketiciye yansır.

Tersine, lojistik ve depolama maliyetleri o yüzde 20'lik kısmı karşılamaya yetmezse fiyatlar daha da artar.

Veri odaklı bakarsak, kooperatiflerin ölçeği büyüdüğünde bu maliyetler optimize edilebilir.

Bir taraf maliyet düşüşü, diğer taraf ise operasyonel risklerden bahsediyor; bu tartışma market raflarına yansıyacak gibi duruyor.

Küresel sarsıntılar ve yerel düzenlemelerle dolu bir günü geride bırakıyoruz; yarın sabah, küresel ticaret savaşlarının yeni cephesi olan yarı iletken krizini masaya yatıracağız, görüşmek üzere.