Gazze'de Ateşkesin Gölgesinde Felaket ve Savunmada Yeni Dönem

Gazze'de kağıt üzerinde yürürlükte olan ateşkes ile El Halil'deki tahliye operasyonları arasındaki uçurum, diplomatik çözümün sahadaki gerçekliği değiştirmeye yetmediğini gösteriyor. Bugün Gazze'deki can kaybı verilerinden Batı Şeria'daki zorunlu göçlere kadar masadaki tüm ağır tabloyu konuşacağız.

Gazze Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes döneminden bu yana toplam 1551 kişi yaşamını yitirdi. Son 24 saatte ise saldırılarda 4 kişi hayatını kaybetti ve 14 kişi yaralandı.

Bu rakamlar ateşkesin askeri bir durdurma değil, sadece düşük yoğunluklu bir çatışma evresine geçiş olduğunu kanıtlıyor. İsrail ordusu operasyon alanını daraltıyor ama şiddetin niteliğini değiştirmiyor.

Hukuki açıdan bakıldığında, ateşkesin varlığına rağmen devam eden bu saldırılar, uluslararası insancıl hukukun ihlali tartışmasını derinleştiriyor. Saldırıların durdurulması için bir mekanizma işletilmiyor.

Sadece can kaybı değil, El Halil'deki durum mutfağı da vuruyor. 2 bin 200 insanın evinden çıkarılması demek, bir anda binlerce insanın barınma ve temel gıda ihtiyacının belirsizliğe düşmesi demek.

El Halil'deki tahliyeler konusunda Çetin, bu operasyonların stratejik bir geri çekilme mi yoksa yeni bir yerleşim alanı yaratma çabası mı olduğunu nasıl okuyorsun?

Bence bu bir yerleşim stratejisi.

El Halil Belediye Başkanı Yusuf el-Caberi, İsrail güçlerinin yaklaşık 330 bin metrekarelik bir alanda yaşayan halkı tahliye etmeye zorladığını belirtti. 495'ten fazla konut ve 5 ticari tesis bu operasyondan etkilenmiş durumda.

Tahliye edilenlerin mülkiyet hakları ve bu alanların statüsü belirsiz.

İsrail ordusunun bu hamlesi, Gazze'deki askeri baskıyı Batı Şeria'ya yayarak direnç noktalarını kırmayı hedefliyor olabilir.

Ancak bu baskı sadece şehir merkezlerinde değil, sivil alanlarda da sürüyor. Deyr Belah'ta 8 yaşındaki Fatıma Beyyuk, ailesini zaten Gazze'deki saldırılarda kaybetmişti ve bir keskin nişancı tarafından vurularak hayatını kaybetti.

Bu çocukların hikayesi artık bir istatistik değil, sahadaki çaresizliğin özeti.

Katılmıyorum, bu bir istatistik değil, bir savaş suçunun somut örneğidir.

Tartışmayı biraz daha genişletelim; saldırıların sivil kurumları hedef alması durumu nasıl etkiliyor?

Gazze İslam Üniversitesi'ne düzenlenen ikinci saldırıda 3 personel hayatını kaybetti. İlk saldırıda ise 5 öğrenci yaralandı, bazı kaynaklar bu sayının 7 olduğunu söylüyor.

Eğitim kurumlarının hedef alınması, bir toplumun sivil altyapısını tamamen çökertme girişimi olarak değerlendirilebilir.

İsrail bunu güvenlik gerekçesine dayandırsa da, üniversite personeli kaybı operasyonun maliyetini artırıyor.

Üniversiteler kapandığında, o bölgedeki ekonomik döngü de tamamen duruyor.

Peki, bu ateşkes süreci gerçekten bir barış ihtimali taşıyor mu, yoksa sadece bir nefes alma alanı mı?

Bence ateşkes sadece bir zaman kazanma taktiği.

Bakanlık verileri, ateşkes döneminde bile 842 cenazenin enkaz altından çıkarıldığını teyit ediyor.

Cenazelerin çıkarılması, saldırıların şiddetinin ateşkes iddiasıyla örtüşmediğini gösteriyor.

Diplomatik masadaki bu çıkmaz, sahadaki askeri teknolojinin yeni boyutlarıyla birleşince durum daha da karmaşıklaşıyor; peki savunma sanayiindeki bu yeni yetenekler çatışmanın yönünü nasıl değiştirecek?

Savunma sanayiindeki bu yeni yetenekler çatışmanın yönünü nasıl değiştirecek? Çetin, SİPER Ürün-2'nin uçuş sırasında hedef değiştirmesi sadece teknik bir başarı mı yoksa stratejik bir kırılma mı?

Teknik başarı tek başına yetmez; asıl mesele bu çevikliğin bir sürücüye mi yoksa yapay zekaya mı bağlı olduğu.

Haluk Görgün'ün ifadesiyle bu test, Çelik Kubbe'nin uzun menzilli katmanını güçlendiriyor ve değişken tehditlere reaksiyon kapasitesini artırıyor.

Hukuki açıdan bu otonom karar verme yetisi, hedef seçimi sırasında uluslararası insancıl hukukun sınırlarını nasıl etkileyecek?

Bu kadar yüksek teknoloji konuşulurken, savunma harcamalarının bütçedeki payı halkın cebine nasıl yansıyor?

Meral, bütçe tartışması şu an konunun çok uzağında kalıyor.

Çetin haklı, şu an teknolojinin sahadaki caydırıcılığına odaklanalım; peki bu durum bir güç dengesi değişikliği yaratır mı?

Teknolojinin yarattığı bu yeni güç dengesi, diplomatik masalarda barışın sesini ne kadar duyulur kılıyor? Mesela Papa 14. Leo'nun Yemen ve Ürdün için yaptığı çağrılar, bu sertleşen dünyada bir karşılık bulabilecek mi?

Bence bulamaz; Papa'nın Yemen'deki Taiz kenti için yaptığı insani yardım çağrısı, sahadaki askeri gerçekliklerin yanında sembolik bir ricadan öteye geçemiyor.

Papa'nın vurguladığı Ürdün'deki Kerek saldırısı ise sadece bir rica değil, doğrudan bir terör eylemi olarak kaydedildi.

Burada asıl mesele, bu saldırıların uluslararası hukuk nezdinde nasıl bir yaptırım mekanizmasını tetikleyeceği.

Hukuk veya diplomasi bir yana, Yemen'de gıda ve su eksikliği yaşayan insanlar için bu çağrılar sadece uzak birer yankı.

Peki bu manevi ve diplomatik baskı, Brezilya'daki gibi siyasi kırılmaların yaşandığı yerlerde bir dengeleyici olabilir mi?

Katılmıyorum; Brezilya'daki ikinci tur oylaması barış değil, tam tersine kutuplaşmanın zirvesini temsil ediyor.

İlk tur verilerine bakarsak, Flavio Bolsonaro yüzde 47 ile Lula da Silva'nın önünde, yani aradaki fark sadece yüzde 1,9.

Bu kadar dar bir fark, seçim sonuçlarına yapılacak itirazların hukuki süreçleri ne kadar zorlayacağını gösteriyor.

Grafikler ve yüzdeler ne derse desin, 159 milyon seçmenin sandığa gidecek olması sokağın ne kadar gergin olduğunu kanıtlıyor.

Siyasi gerilim bu kadar yüksekken, Nijerya'da Cuma namazı sırasında yaşanan o kanlı baskının küresel dengeleri nasıl sarsacağını birazdan konuşacağız.

Nijerya'nın Taraba eyaletindeki Binnari köyünde 23 Ekim Cuma günü gerçekleşen saldırıda 10 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı. Taraba Eyaleti Polis Halkla İlişkiler Sorumlusu Victor Mshelizah, saldırganların sayıca çok fazla olduğunu ve köye yoğun ateş açtıklarını teyit etti.

Saldırganların bu kadar organize ve kalabalık olması, yerel güvenlik birimlerinin bölgedeki kontrolünü tamamen yitirdiğini gösteriyor. Benzer bir durumun yaşandığı bölgelerde, devlet otoritesinin boşluğu doğrudan silahlı çetelerin büyümesine yol açmıştı.

Burada asıl mesele, bu saldırının bir suç eylemi mi yoksa doğrudan bir hedef alma stratejisi mi olduğunun hukuki netliğe kavuşması. Faili meçhul kalan bu tür vakalar, yargı sürecini imkansız kılıyor.

Bence asıl korku, insanların artık en güvenli hissettiği ibadet alanlarında bile can güvenliğinin olmaması.

Meral, bu toplumsal korku sokağın ekonomik düzenini de vuruyor mu?

Kesinlikle, insanlar artık pazar yerine veya toplu alanlara çıkarken bile iki kez düşünüyor, bu da yerel ticareti felç ediyor.

Peki, bu güvenlik zafiyeti sadece Nijerya ile mi sınırlı kalacak, yoksa suç örgütlerinin sınır ötesi hareketliliği yeni bir boyuta mı taşınıyor?

Nijerya meselesinden çok daha sistematik bir şeyle karşı karşıyayız; bu şebekenin KKTC, Arnavutluk ve Gürcistan hattını kurmuş olması rastlantı değil.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün verilerine göre operasyon 14 ilde aynı anda yapıldı ve şüpheliler arasında donör kadınlardan uzmanlara kadar geniş bir ağ var.

Burada asıl mesele 53 şüpheliden 8'inin tutuklanmış olması; yani savcılık suçun niteliğini ve organizasyon şemasını ciddi bir risk olarak kodlamış.

Bence bu işin sadece suç boyutu yok, bu kadar çok ülkeye yayılan bir ağın arka planında büyük bir ekonomik sömürü yatıyor.

Çetin, sabahki Orta Doğu analizinde bahsettiğin o sınır ötesi hareketlilik dinamikleri, bu biyolojik ticaret ağı için de geçerli bir risk mi?

Kesinlikle, sınırların sadece fiziksel değil, suçun işleyiş biçimi açısından da geçirgenleştiğini görüyoruz.

Katılmıyorum, bu bir hareketlilikten ziyade yerleşik ve profesyonel bir suç altyapısının tescillenmesi.

Peki bu operasyonun hukuki sonuçları, suçun niteliği gereği uluslararası bir boyuta evrilebilir mi?

Hukuki boyutun ötesine geçip Türkiye'nin gündemindeki diğer iki büyük hareketliliğe bakalım; Manisa'daki siyasi değişim ve Antalya'daki küresel organizasyon hazırlıkları.

Manisa'da Yeni Parti'nin 1. Olağan İl Kongresi yapıldı; Özgür Özel, partinin bir zaruretten doğduğunu ve Türkiye'nin 'sivil darbe' sürecinde olduğunu savundu.

Özel'in bahsettiği 'sivil darbe' ifadesi hukuki bir tanım değil, siyasi bir eleştiri olarak kalıyor.

Bence asıl mesele bu yeni partinin kurumsal bir yapıya mı yoksa sadece bir tepki hareketine mi dönüşeceği.

Siyasi tartışmalar Manisa'da sürerken, Antalya'daki devasa organizasyonun maliyeti ve yerel ekonomiye etkisi de bir o kadar büyük.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, COP31 hazırlıklarının yüzde 93'ünün tamamlandığını, Ekim sonu hedefinin ise yüzde 98 olduğunu açıkladı.

Yüzde 93 tamamlanmış olması güzel de, bu hazırlıkların sahada esnafa ve konaklamaya nasıl yansıyacağını görmemiz lazım.

Antalya'daki bu hazırlık süreci, küresel iklim politikasında Türkiye'nin elini güçlendiriyor olabilir mi, yoksa sadece bir prestij gösterisi mi?

Meral, az önce bahsettiğin saha etkisiyle, bu küresel organizasyonun yerel halkın cebine doğrudan bir katkısı olacak mı?

Eğer doluluk oranları ve harcamalar beklenen seviyeye çıkmazsa, o yüzde 93'lük inşaat çalışması sadece bir maliyet kalemine dönüşür.

Siyasetten iklime, yerelden küresele uzanan bu karmaşık tabloyu bugünlük burada noktalıyoruz; katkılarınız için teşekkürler, yarın sabah Orta Doğu'daki yeni enerji dengelerini konuşacağız.