Orta Doğu'da Ateş Hattı ve Piyasalarda Petrol Depremi

CENTCOM'un İran'daki 13 gecelik operasyonları tamamladığı duyurusuyla birlikte, Brent petrolün 100 dolar barajını aşması küresel piyasalarda bambaşka bir gerçekliği masaya getirdi. Bugün sadece askeri bir operasyonun değil, enerji maliyetlerinin de nasıl bir domino etkisi yarattığını konuşacağız.

CENTCOM, operasyonların İran'ın askeri komuta merkezlerini ve İHA depolarını hedef aldığını, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiğin ise ABD ordusu korumasıyla açık kaldığını teyit etti. Ancak İran basını, saldırıların Ahvaz yakınlarına kadar ulaştığını iddia ediyor.

Petrol fiyatlarındaki bu sıçrama, Mayıs ayından bu yana ilk kez 100 dolar eşiğinin aşılması demek ve bu durum doğrudan enflasyon beklentilerini yukarı çekiyor. Veriler şunu gösteriyor; petrol maliyetindeki bu artış, Fed'in faizleri yüksek tutma ihtimalini güçlendirerek altın fiyatlarını aşağı çekiyor.

Sadece enflasyon odaklı bakmak yanıltıcı olur; asıl mesele bu operasyonların bölgedeki caydırıcılığı artırıp artırmadığı.

Caydırıcılık tartışılır ama rakamlar çok net; Brent'teki bu yükseliş, sanki bir gecede tüm küresel lojistik maliyetlerine %10 ek yük bindirmiş gibi bir etki yaratıyor.

O kıyaslama biraz abartılı değil mi? Bir gecede tüm lojistik maliyetleri değişmez.

Mekanizmayı anlatıyorum; hammadde maliyeti artınca, bu durum üretimden nakliyeye kadar her aşamada bir fiyatlama baskısı oluşturuyor.

Benim gördüğüm risk maliyetin artması değil, İngiltere'nin 24 saatlik savunma teyakkuzuna geçmesiyle çatışmanın genişleme ihtimali.

İngiltere hükümet sözcüsü, NATO ile koordineli bir hava savunması stratejisi izlediklerini belirterek teyitli bir savunma hazırlığı duyurdu.

Bu jeopolitik risk, Türkiye'de de yansımaya başladı; sektör kaynakları motorin fiyatlarında bu gece yarısından itibaren 3 lira 50 kuruş ile 4 lira 20 kuruş arasında bir artış beklendiğini söylüyor.

Peki, bu enerji maliyeti artışı sadece pompa fiyatlarını mı etkileyecek yoksa daha derin bir ekonomik daralmanın sinyali mi?

Asıl soru, bu maliyet artışının askeri gerilimi dindirmek yerine tarafları daha sert hamlelere mi zorlayacağı.

Bu risklerin sınırları nerede başlayıp nerede bittiğini, yani gündemin bir sonraki aşamasını birazdan açacağız.

Petrol piyasalarındaki o devasa belirsizliğin yanına, bir de doğrudan yaşam alanlarımıza sızan riskleri eklememiz gerekiyor.

Doğrudan mutfağımıza, Tahsildaroğlu markalı 'Klasik Kırık Beyaz Peynir' ürünlerine odaklanmak gerekirse; Tarım ve Orman Bakanlığı, listeria bakterisi tespit edilen ürünlerin piyasadan toplatıldığını ve imha edildiğini teyit etti. Süreç, 16 Haziran'da bir kanser hastasının gıda zehirlenmesi şikayetiyle hastaneye başvurmasıyla başlamıştı.

Bu durum sadece bir gıda güvenliği meselesi değil, aslında tedarik zincirindeki denetim maliyetlerinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Bir markanın tüm bir partiyi imha etmesi, son üç yılın gıda enflasyonu verileriyle kıyaslandığında, perakende fiyatlarına doğrudan bir baskı unsuru haline geliyor.

Maliyetten ziyade denetim mekanizmasının hızı asıl mesele.

Bence mesele daha derin; bu çapta bir geri çağırma, bir şirketin piyasa değerinin bir günde bir mahalle bakkalının yıllık cirosu kadar erimesine neden olabilir.

O kıyaslama biraz abartılı kaçmadı mı?

Rakamlar bunu söylüyor, markanın güven endeksi bir günde çakılıyor.

Güven endeksini bir kenara bırakalım; asıl risk, Doğu Karadeniz'deki Amerikan beyaz kelebeğinin yarattığı biyolojik istila.

Çetin haklı, Prof. Dr. Mustafa Akıner'in belirttiği üzere, bu tür özellikle dut ağaçlarında yoğun tahribata yol açıyor ve çay hasadı döneminde üreticiyi doğrudan tehdit ediyor.

2010'lardaki vampir kelebeği vakasına benziyor; bu bir yerel kaza değil, ekosistemin çöküş sinyali.

Biyolojik riskler bir yandan, Madrid'deki yangınlar ve Bolu'daki trajik kaza diğer yandan; günün tüm bu farklı cepheleri aslında kontrolümüz dışındaki kırılganlıkları gösteriyor. Katıldığınız için teşekkürler, yarın sabah yeni bir gündemle görüşmek üzere.