Küresel Satranç: Yeni İttifaklar ve Siyasetin Yeni Dengeleri

Ukrayna'da sığınaklarda yankılanan hava sirenleri ve Zelenskiy'nin sosyal medya üzerinden yaptığı o son dakika duyurusu, savaşın gidişatının artık sadece cephede değil, Washington'daki yeni masada belirleneceğini gösteriyor.

Zelenskiy, yaptığı görüntülü mesajda Donald Trump ve ekibiyle yapılacak bir görüşme için hazırlık yaptıklarını bizzat duyurdu.

Bu hazırlık süreci, Ukrayna'nın elindeki askeri kozları koruyarak masaya oturma çabası olarak okunabilir.

Mesele sadece masaya oturmak değil, masanın hangi şartlarla kurulacağı.

Haklısın, çünkü Zelenskiy aynı mesajda hava savunmasını güçlendirmek için müttefik desteğine ihtiyaç duyduklarını da açıkça belirtti.

Zelenskiy'nin bu talebi, Trump'ın 'savaşı bitirme' vaadiyle çelişebilir.

Bu noktada Kremlin'in tavrını da unutmamak gerek; Peskov, Rossiya-1 kanalında ABD'den yeni teklifler beklediklerini söyledi.

Peskov'un ifadesi çok net: Anchorage zirvesindeki uzlaşılar başarısız oldu, şimdi yeni öneriler bekleniyor.

Görünen o ki, Rusya'nın 'kabul edilebilir seçenekler' şartı, müzakere sürecini oldukça dar bir koridora hapsediyor.

Peki, Ankara bu denklemin neresinde duruyor?

Dışişleri Bakanı Fidan ile Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha arasında bir telefon görüşmesi gerçekleşti; görüşmede Karadeniz'in güvenliği ön plandaydı.

Ankara'nın Karadeniz vurgusu, diplomatik bir manevradan ziyade sahada artan saldırı riskine karşı bir denge arayışı.

Zelenskiy'nin Rusya'nın sonbahar saldırılarına dair uyarıları da düşünüldüğünde, bu güvenlik trafiği çok daha kritik bir hal alıyor.

Diplomatik trafik hızlanırken, asıl fırtınanın başka bir bölgede, İran eksenli bir denklemde kopabileceği sinyalleri de gelmeye başladı.

Bu bir denklem değil, doğrudan bir savaş ilanıdır.

Tümgeneral Ali Abdullahi'nin İran devlet televizyonundaki ifadesini netleştirmem gerekirse; Abdullahi, 'şehit edilen her İranlıya karşı bir ABD askeri etkisiz hale getirilecek' diyerek bu stratejiyi askeri operasyonların temel taşı olarak tanımladı.

Bu tehdit, Trump'ın Pekin ve Moskova'dan aldığı silah satmama güvenceleriyle birleşince, İran'ın kendini tamamen köşeye sıkışmış hissetmesine neden olabilir.

Trump'ın bu iddiaları ise sadece birer diplomatik zafer gösterisinden ibaret kalabilir.

Buna katılamayacağım, çünkü Trump'ın Çinli şirketleri de kapsayan bu taahhüdü aldığını öne sürmesi, Çin'in İran üzerindeki ekonomik baskısını artırma niyetini gösteriyor.

Trump'ın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Şi Cinping'in kendisine bu konuda bizzat beyan verdiğini belirttiğini de eklemeliyim.

Peki, bu güvenceler sahada karşılık bulmazsa ne olacak?

Eğer Çin veya Rusya bu vaatleri çiğnerse, Trump'ın bahsettiği o 'güven' ilişkisi bir anda küresel bir ticaret krizine dönüşebilir.

Küresel dengeler bu kadar hızlı yer değiştirirken, gözümüzü biraz daha yakına, Ankara'nın bu yeni tabloya nasıl bir pozisyon alacağına çevirmemiz gerekecek.

Ankara'da sadece dış politika değil, Meclis'in iç aritmetiği de kökten sarsılıyor. TBMM'in resmi sitesindeki sandalye dağılımı tablosu, bugün bambaşka bir gerçeği teyit etti.

Evet, TBMM resmi internet sitesindeki güncelleme sonrası YENİ Parti, Özgür Özel liderliğindeki 91 milletvekilinin katılımıyla resmi ana muhalefet statüsüne geçti. Gazete Pencere'nin aktardığı verilere göre, bu durum CHP'yi Meclis sıralamasında 5. sıraya kadar geriletti.

Bu sadece bir sıralama değişikliği değil, CHP'den ayrılan 91 vekilin yarattığı kitlesel kaymanın kurumsallaşmış bir sonucu. Kaan'ın az önce bahsettiği küresel kırılmalar gibi, iç siyasette de güç odakları çok hızlı el değiştiriyor.

Sıralama değişmiş olabilir ama Meclis disiplini açısından bu durum tam bir kaos senaryosu.

Kaos değil, yeni bir denge arayışı diyelim; çünkü 91 vekilin yarattığı bu yeni blok, yasama süreçlerini tamamen farklı bir matematik üzerine oturtacak.

Peki, bu yeni aritmetik sadece Meclis koridorlarını mı sarsacak, yoksa sistemin temel işleyişinde daha derin yaralar mı açacak? Bakalım bu değişim hangi dosyaları ve soruşturmaları tetikleyecek.

Siyasetin matematiksel değişimi bir yana, fiziksel yıkımın ve hukuki süreçlerin yarattığı maliyetler de masada duruyor.

Dünya Bankası'nın Venezuela raporuyla bu tabloyu netleştirebiliriz; 24 Haziran'daki depremlerin yarattığı doğrudan fiziksel hasar 19,6 milyar dolar olarak açıklandı.

Bu rakamın içini açtığımızda, hasarın yüzde 47'sinin konutlarda, yüzde 27'sinin ise altyapıda toplandığını görüyoruz.

Hasarın yarısının sadece La Guaira ve Distrito Capital'de yoğunlaşması, bölgedeki lojistik ağın tamamen çöktüğünü gösteriyor.

Türkiye tarafında ise Adalet Bakanı Akın Gürlek, 6 Şubat depremlerinin ardından barınma ve altyapı gibi alanlarda devletin tüm imkanlarıyla seferber olduğunu belirtti.

Bakanlığın vurguladığı bu seferberlik, sahadaki kalıcı konut inşası ve hukuki süreçlerin hızıyla ölçülecek.

Aslında bu durum, büyük ölçekli kamu harcamalarının denetim mekanizmalarıyla nasıl eşleştiği sorusunu da beraberinde getiriyor.

Nitekim Ankara'da Çankaya Belediyesi'ne yönelik yolsuzluk soruşturması kapsamında, Eyüpsultan Belediye Başkan Yardımcısı Hasan Karabulut tutuklandı.

Sadece Karabulut değil, suç örgütü kurma ve ihaleye fesat karıştırma suçlamalarıyla toplam 25 şüpheli daha tutuklanmış durumda.

Belediye ihalelerindeki bu tür sızıntılar, kamu kaynaklarının verimliliğini doğrudan baltalıyor.

Peki bu denetim mekanizması, dijital izlerin peşine düşebiliyor mu?

Tunceli'deki Gülistan Doku soruşturmasında yeni bir gelişme yaşandı; bilişim şirketi sahibi Mehmet Aca, delilleri yok etme ve gizleme suçlamasıyla tutuklandı.

Aca'nın, SIM kart üzerinde işlem yapan Gökhan Ertok'un işvereni olması, dijital delillerin korunması noktasındaki riskleri gösteriyor.

Bence bu operasyonun başarısı, bilişim sistemlerine hukuka aykırı girişlerin ne kadar derinleştiğini ortaya çıkaracaktır.

Aslında bu durum, dijital suçların fiziksel suçları örtbas etme kapasitesini kanıtlıyor.

Yani bir tarafta fiziksel yıkımın maliyeti, diğer tarafta bu süreçleri etkileyen hukuki ve dijital çatışmalar var.

Evet, hem Venezuela'daki milyar dolarlık tablo hem de yerel soruşturmalar sistemin dayanıklılığını test ediyor.

Tüm bu maliyetler ve hukuki süreçler bir noktada ekonomik dengeleri de sarsacak gibi duruyor; şimdi gözümüzü piyasaların yönüne, yani o parıltılı ama riskli metalin hareketine çevirelim.

Aslında parıltılı derken haklısın İpek, çünkü Borsa İstanbul haftayı yüzde 0,27 kaybederek 13.943,87 puandan kapatırken, sermaye rotasını çok net bir şekilde güvenli limana kırmış görünüyor. Gram altın haftalık bazda yüzde 2,18 artışla 6 bin 185 liraya tırmandı.

Bu yükseliş sadece gramla sınırlı kalmamış; Kapalıçarşı verilerine göre Cumhuriyet altını yüzde 1,69 değer kazanarak 40 bin 492 liraya, çeyrek altın ise yüzde 1,77 artışla 10 bin 170 liraya ulaştı.

Peki bu sadece bir kaçış mı yoksa rasyonel bir risk yönetimi mi?

Bence ikincisi; BIST 100 endeksinin haftalık 14.228,02 puanı görüp sonra gerilemesi, yatırımcının volatiliteden kaçtığını kanıtlıyor.

Borsa düşerken altının bu kadar hızlı koşması tehlikeli bir ayrışma değil mi?

Ayrışma değil, aslında bir dengeleme süreci diyelim; çünkü son üç dönemdeki endeks hareketlerine baktığımızda, belirsizlik dönemlerinde altına olan talebin her zaman bu ivmeyle arttığını görüyoruz.

Rakamlar yerel piyasadaki bu korumacı refleksi açıkça ortaya koyuyor; peki bu ekonomik hareketlilik sahadaki fiziksel talebi nasıl etkiledi, birazdan konuşacağız ama önce biraz vites değiştirelim; spor dünyasında devlerin kapışması başlıyor.

Ekonomik dalgalanmaları bir kenara bırakıp sahalara dönersek, NBA tarafında çok büyük bir kırılma yaşandı; LeBron James, Los Angeles Lakers'taki 8 yıllık döneminin ardından Philadelphia 76ers ile 2 yıllık ve toplam 8 milyon dolar değerinde bir sözleşme imzaladı.

Bu rakam, James'in kariyerindeki pazar değerine bakıldığında oldukça düşük bir seviye; görünen o ki bu imza bir finansal kazançtan ziyade, oyuncunun son iki yılındaki şampiyonluk ihtimalini maksimize etme stratejisi.

Strateji mi, yoksa risk mi?

Tam olarak öyle, çünkü ikinci sezondaki oyuncu opsiyonu aslında Philadelphia yönetimine de bir kaçış yolu sunuyor.

Bana kalırsa bu sadece bir prestij hamlesi; takımın fiziksel kapasitesiyle James'in 41 yaşındaki kondisyonu arasındaki uçurum, planlanan o şampiyonluk vizyonunu çökertebilir.

Yani bir taraf başarıyı, diğer taraf ise yaş faktörünün getireceği riskleri okuyor; spor dünyasındaki bu dev hamleyle bugünü noktalıyoruz, yarın sabah yeni gelişmelerle yine burada olacağız; iyi geceler.