Dünya Kaosun Eşiğinde: Trump Dönüyor, Venezuela Kan Ağlıyor

Washington'da Trump'ın yeniden adaylık ilanıyla yankılanan siyasi hareketlilik, aynı dakikalarda Şam'a inen bir BM heyetiyle küresel dengelerin yeniden kurulduğuna işaret ediyor. Masadaki hareketliliği birleştiren noktayı bulalım: Bu sarsıntılar sadece yerel birer siyasi hamle mi, yoksa yeni bir jeopolitik düzenin habercisi mi?

Trump'ın Waldorf Astoria otelindeki yemekte, Beyaz Saray Muhabirleri Derneği önünde dördüncü kez aday olacağını duyurduğunu ve 'TRUMP 2028' yazılı şapkasıyla bu süreci kolayca yürüteceğini söylediğini teyit edebiliriz. Bu sırada BM Genel Sekreteri Guterres, 2009'dan bu yana ilk kez bir BM temsilcisi olarak Şam'a ulaştı ve Esad Hasan Şeybani tarafından karşılandı.

Trump'ın bu hamlesi, piyasaların en çok hassasiyet gösterdiği 'öngörülebilirlik' kavramını doğrudan hedef alıyor. Trump'ın adaylık konuşmasındaki o özgüvenli ton, aslında küresel ticaret rotalarındaki belirsizliği, örneğin Husilerin Cizan şehrine düzenlediği son füze saldırısı gibi riskleri daha da derinleştirebilir.

Belirsizlikten ziyade, kurumların aşınmasından bahsetmek daha doğru olur. Guterres'in 17 yıl sonra Şam'a gitmesi bir diplomatik zafer değil, BM'nin sahadaki gerçekliği kabul etmek zorunda kaldığı bir zafiyet göstergesidir.

Ama bu ziyaret, bölgedeki insani koridorun açılması için tek mekanizma olabilir; rakamlar üzerinden bakarsak, 2009'daki Ban Ki-moon ziyaretinden bu yana geçen 17 yılda Suriye'nin izolasyonu ekonomik bir kördüğüme dönüştü.

İzolasyonun kırılması her zaman barış getirmez.

İtirazına katılmıyorum, çünkü bu ziyaretin maliyeti, bölgedeki istikrarsızlığın getirdiği lojistik maliyetten çok daha düşük kalacaktır.

Maliyet sadece para değildir; İsrail ordusunun Batı Şeria'da Nablus yakınlarındaki Tel beldesinde 4 Filistinliyi öldürdüğü ve bölgeyi kuşattığı bir ortamda, diplomatik ziyaretlerin sahadaki şiddeti nasıl dengeleyeceği büyük bir soru işareti. Benzer durumda geçmişte yapılan diplomatik hamleler, yerleşimci şiddetini dizginlemek yerine sadece meşrulaştırdı.

Burada bir noktayı düzeltmem gerekiyor; İsrail ordusunun operasyonunda hayatını kaybeden Filistinlilerin yanı sıra, kaynaklar İsraillilerden de 1 veya 2 kişinin öldüğünü bildiriyor.

Kaan, az önce bahsettiğin o ekonomik kördüğüm meselesine dönelim; Trump'ın geri dönüş ihtimali, bu diplomatik ve askeri düğümleri çözmek yerine daha da mı karmaşıklaştıracak?

Görünen o ki, Trump'ın adaylığıyla birlikte ticaret savaşları ve korumacı politikalar geri dönecek; bu da Cizan'daki füze saldırısı gibi bölgesel krizlerin küresel tedarik zinciri üzerindeki etkisini, geçen yıla oranla çok daha sert hissettirecek bir döngü başlatabilir.

Jeopolitik haritadaki bu değişimler, sadece devletlerin değil, bireylerin de hayatını kökten sarsacak gibi görünüyor; şimdi bu sarsıntıların insani boyutu ve adaletin nerede durduğuna, yani bir sonraki başlığımıza geçelim.

Küresel dengeler sarsılırken, bu sarsıntının en somut ve ağır bedelini Venezuela'da, 5 bin 546 can kaybıyla ödeyen insanlar ödüyor; Elif, sahadaki insani tabloyu netleştirebilir misin?

Jorge Rodriguez'in açıkladığı son verilere göre can kaybı 148 kişi artarak bu seviyeye ulaştı ve 16 bin 740 yaralı var. BM verileri ise felaketten 230 bini çocuk olmak üzere yaklaşık 650 bin kişinin doğrudan etkilendiğini teyit ediyor.

Bu rakamlar sadece bir afet bilançosu değil, aslında bir lojistik ve yardım kapasitesi sınavı. 60 binden fazla personelin görev yapması önemli ancak 1500 artçı sarsıntı devam ederken yardımın ulaştırılması her geçen saat daha zorlaşıyor.

Yardım kapasitesinden ziyade, bu kadar büyük bir kitlenin neden bu kadar savunmasız kaldığına bakmak lazım. Benzer deprem şiddetindeki olaylarda, kurumların hazırlık seviyesi hayat kurtarıyor ama burada 650 bin kişinin doğrudan etkilenmesi ciddi bir altyapı ve güvenlik zafiyetine işaret ediyor.

Güvenlik ve altyapı meselesi sadece afetlerde değil, hukukun işleyişinde de karşımıza çıkıyor; Kaan, Adalet Bakanlığı'nın faili meçhul dosyalarla ilgili açıklaması bu tabloya nasıl oturuyor?

Bakan Gürlek'in bahsettiği 680 dosyanın incelenmesi, hukuki bir rehabilitasyon çabası gibi görünüyor. Ancak 28 dosyanın aydınlatılmış olması, geriye kalan yüzlerce dosyanın ağırlığı yanında henüz yolun başında olduğumuzu gösteriyor.

az önce belirttiğim MASAK raporlarının yön vereceği bu süreç, aslında Türkiye'deki hukuki şeffaflığın en büyük sınavlarından biri olacak.

Venezuela'daki yıkımdan Türkiye'deki adli süreçlere kadar, adaletin ve güvenliğin her yerde test edildiği bir günü geride bırakıyoruz; teşekkürler ekip, yarın sabah yeni gelişmelerle yine buradayız.