Jeopolitik Satranç ve Siyasetin Yeni Hattı

Washington'daki bu diplomatik trafiğin sadece iki liderin el sıkışmasından ibaret olduğunu iddia etmek, sahadaki hareketliliği görmezden gelmek olur; Çetin, bu görüşmeyi bir iş birliği değil, bir çatışma davetiyesi olarak okumak için yeterli veri var mı?

Veri fazlasıyla var, çünkü Trump'ın Şubat ayındaki 'Epic Fury' operasyonunu hatırlatmamız gerekiyor.

İsrail Başbakanlık Ofisi'nin açıklamasına göre Netanyahu, 28 Temmuz Salı günü Beyaz Saray'da Trump ile bir araya gelecek.

Bu ziyaretin sadece protokol değil, Trump'ın göreve döndüğü dönemdeki 7. görüşme olması, askeri koordinasyonun derinleştiğini gösteriyor.

Peki bu durum, bu sabah işe gitmek için yola çıkan birinin yakıt fiyatında veya küresel tedarik zincirindeki aksamalarda neye tekabül ediyor?

Bence bu sabahki yakıt fiyatı, sadece bir başlangıç seviyesi.

Axios'un aktardığına göre, 'Epic Fury' benzeri büyük çaplı bir harekatın yeniden gündeme gelmesi, enerji koridorlarını doğrudan risk altına sokabilir.

Washington'daki bu askeri planlama konuşulurken, sınırın diğer tarafında çok daha eski ve sessiz bir dengenin sarsıldığını görüyoruz.

Suriye'de 17 yıl sonra ilk kez bir BM Genel Sekreteri'ni Şam'da görüyoruz. Peki bu ziyaret, sabah kahvesini içip işine giden biri için gerçekten yeni bir sayfa mı, yoksa sadece diplomatik bir protokol mü?

Guterres, Şam Uluslararası Havalimanı'nda geçiş hükümetinin Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani tarafından karşılandı. SANA ajansının aktardığına göre bu, 2009'dan bu yana gerçekleşen ilk böyle bir ziyaret.

Guterres'in 2017'de göreve gelmesinden bu yana yaptığı ilk resmi ziyaret olması, geçiş sürecinin uluslararası meşruiyet arayışını gösteriyor. Veriler, BM'nin bu adımla siyasi geçiş sürecine doğrudan bir onay mekanizması kurmaya çalıştığını söylüyor.

Meşruiyet mi, yoksa sadece bir gerçekliği kabullenme çabası mı?

Aslında Çetin'in şüphesine katılıyorum ama bu bir kabullenişten ziyade, süreci yönetme çabası gibi görünüyor.

Ban Ki-moon'dan sonra gelen bu ziyaret, sahadaki kırılganlığı çözmez, sadece statükoyu mühürler. BM'nin bu hamlesi, geçiş hükümetinin yerel aktörler üzerindeki etkisini artırmaktan başka bir sonuç vermeyebilir.

Diplomatik meşruiyetin sahadaki karşılığı hala belirsiz gibi duruyor. Madem bu denge oyunları bu kadar hassas, peki bu hassasiyetin merkezi olan kurumların içinde neler oluyor?

Madem bu denge oyunları bu kadar hassas, peki bu hassasiyetin merkezi olan kurumların içinde neler oluyor? Bunu bir örnekle somutlaştıralım: Bu sabah işe giderken güvenlik kontrolünden geçen bir çalışan için, bu stajyer vakası sistemin ne kadar delik deşik olduğunu mu gösteriyor?

Belçika Federal Savcılığı'nın açıklamasına göre, olay Mons'taki SHAPE karargahında gerçekleşti. Çin kökenli Kanadalı bir stajyerin üçüncü bir ülke adına casusluk ve suç örgütüne üye olmakla suçlandığı teyit edildi.

Sistem delik deşik değil, sadece hedef değişti. Bir stajyer üzerinden bu kadar ses getirilmesi, aslında kurumun koruma kalkanının ne kadar 'yazılımsal' bir zafiyete açık olduğunu kanıtlıyor.

Çetin'in dediği gibi zafiyet var ama mesele sadece yazılım değil. Veriler gösteriyor ki, casusluk faaliyetleri artık yüksek profilli ajanlardan ziyade, düşük denetimli giriş seviyesi personeller üzerinden yürütülmeye başlandı.

Ama bu bir strateji değil, sadece bir açık kapı.

Tam tersine, bu çok hesaplı bir maliyet yönetimi. az önce belirttiğim düşük denetimli giriş seviyesi meselesi, aslında operasyonel maliyeti düşüren yeni bir doktrin olabilir.

Güvenlik protokollerinin bu kadar kolay aşılması, müttefikler arasındaki o sarsılmaz güveni de zedeliyor gibi. Peki, bu iç güvenlik krizinden sonra gözler nereye çevrilecek?

Güvenlik protokollerinin açıldığı yerden siyasetin kapılarını aralayalım; sabahın erken saatlerinden beri Ankara'da hareketli bir tablo var. Bu yeni ittifak arayışları, sokaktaki vatandaşın sandık güvenliği ya da siyasi istikrar beklentisi açısından neyi değiştiriyor?

Ankara'dan gelen veriler, Yeni Parti'nin kuruluşunu sembolik bir hamleyle perçinlediğini gösteriyor. Genel Başkan Özgür Özel, kurucular kurulu ve milletvekilleriyle birlikte Anıtkabir'i ziyaret ederek deftere Cumhuriyetin çoklu krizlerle karşı karşıya olduğunu yazdı.

Bu ziyaret sadece bir protokol gereği değil, aslında yeni bir siyasi blokun ideolojik zeminini ilan etme girişimi. İmamoğlu'nun tutuklu olmasına rağmen Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi üzerinden yaptığı 'Özgür Özel ile birlikte yürümeye çağrı' açıklaması, bu bloğun gücünü konsolide etmeyi hedefliyor.

Bence bu sadece bir konsolidasyon değil, aynı zamanda bir risk dağıtımı.

Risk dağıtımı derken neyi kastediyorsun Çetin?

İmamoğlu'nun mevcut sistemi 'siyasi çöküşün sebebi' olarak nitelemesi, aslında Yeni Parti'nin kurumsal yapısından ziyade, sistemin kendisini hedef alan bir muhalefet hattı kurmaya çalıştığını gösteriyor. Bu durum, partinin kurumsal kimliğinden çok, liderlerin kişisel etkisiyle ayakta kalacağı bir yapı yaratabilir.

Ancak İmamoğlu'nun açıklamasında ekonomi, adalet ve eğitim politikalarına yönelik doğrudan eleştiriler de yer alıyor.

Peki, bu durum seçmen nezdinde bir 'umut' mu yoksa 'karışıklık' mı yaratır?

Veriler şunu söylüyor ki; İmamoğlu'nun 86 milyonu çağırdığı o 'yeni nesil siyaset' söylemi, parçalı muhalefet görüntüsünü kırmak için kurgulanmış bir mekanizma. Eğer bu blok, Özgür Özel'in Anıtkabir'deki 'çoklu kriz' vurgusuyla birleşirse, sandık matematiği tamamen değişebilir.

Maliyetini hesaba katmadığınız bir nokta var.

Hangi nokta?

Bu kadar geniş bir ittifakın içindeki görüş ayrılıklarının, kriz anlarında nasıl bir geri tepme yaratacağı henüz meçhul. Emsaller gösteriyor ki, çok sesli bloklar kriz anında karar alma hızını kaybediyor.

Siyasetin bu yeni hatları, aslında devletin temel direklerinin nasıl şekilleneceğine dair ipuçları veriyor. Şimdi bu siyasi hareketliliğin ardından, devletin diğer kritik alanı olan üretim kapasitesine, yani savunma sanayiindeki son gelişmelere bakalım.

Peki, bu üretim hamlesi sadece askeri bir envanter güncellemesi mi yoksa sokağa yansıyan ekonomik bir hareketlilik mi? Mesela bu sabah işe gitmek için yola çıkan bir vatandaşın cebindeki paranın veya sanayideki istihdamın bu 1,5 milyar dolarlık yatırım programıyla doğrudan bir bağı var mı?

Doğrudan bir bağlantı kurmak mümkün; zira MKE'nin bu yatırımı sadece mühimmat üretmek değil, yan sanayi için de devasa bir talep oluşturmak anlamına geliyor. Veriler şunu gösteriyor ki, 1,5 milyar dolarlık bu süreçte enerjik malzemelerden roket teknolojilerine kadar uzanan geniş bir tedarik zinciri devreye giriyor ve bu da yerel KOBİ'lerin üretim hacmini doğrudan artırıyor.

Tedarik zinciri denklemi tek başına yeterli bir başarı kriteri değil.

Çetin'in çekincesini anlıyorum ama bu bir maliyet meselesinden ziyade kapasite meselesi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla mühimmat teslimat hızındaki artış, bu sermaye girişinin üretim hattına dönmeye başladığının somut bir göstergesi.

Teslimat listesini netleştirmek gerekirse; MKE son bir ayda 7.62, 9 ve 20 milimetre fişeklerin yanı sıra 40 milimetre bombaatar, 60 ve 120 milimetre havan mühimmatı ile 105 milimetre tank mühimmatı teslim ettiğini duyurdu.

Rakamlar ve kalemler masada, peki bu yerlilik iddiası stratejik bağımsızlığı gerçekten perçinliyor mu yoksa sadece bir modernizasyon hamlesi mi? Şimdi biraz daha hızlanalım, günün hızlı akışında bizi bekleyen diğer başlıklara geçmeden önce son bir noktayı netleştirelim.

Mühimmatın türünden ziyade, bu sabah evinden çıkan bir vatandaş için bu tedarik zincirindeki aksama ne anlama geliyor, bunu bir kenara bırakıp daha acil ve somut gelişmelere bakalım.

Aslında hemen Michigan'dan gelen o karanlık haberle başlamalıyız; Grand Haven bölgesinde bir evde çıkan yangında 6'sı çocuk olmak üzere toplam 8 kişi yaşamını yitirdi. Yetkililerin ilk bulguları çok daha sarsıcı, hayatını kaybedenlerin bazılarında kurşun yaraları tespit edildiği bildiriliyor.

Yangın raporu ile kurşun yarası arasındaki çelişki, olayın bir kaza değil, doğrudan bir güvenlik zafiyeti veya kasıt olduğunu gösteriyor.

Evet, 5 ile 15 yaş arası çocukların hayatını kaybettiği bilgisi 5 farklı kaynak tarafından teyit edildi; yani olay sadece bir yangın vakası değil.

Bu durumun bir güvenlik krizi mi yoksa yerel bir trajedi mi olduğunu tartışmak için çok erken, ancak bu sarsıcı haberin yarattığı gerginlik atmosferi İstanbul'daki bir başka krizle örtüşüyor sanırım.

Kesinlikle, İstanbul Eyüpsultan'da Molekül Yapı Kimyasalları fabrikasında 10 tonluk bir tankta tepkime meydana geldi. Kemerburgaz Cendere Yolu üzerinde yoğun, kokulu bir duman yayıldığı için fabrika tahliye edildi ve ekipler maskelerle müdahale ediyor.

Eyüpsultan'daki bu koku ve duman meselesi, sanayi bölgelerinin yerleşim alanlarıyla olan riskli yakınlığını bir kez daha gündeme getiriyor.

Risk her zaman vardı, asıl soru bu tepkimenin neden kontrol altına alınamadığı.

Benim tahminim, endüstriyel güvenlik protokollerinin bu çapta bir kimyasal reaksiyona hazırlıksız yakalanmış olması yönünde.

Şu an için Gazetebirlik'in aktardığına göre sadece tahliye ve güvenlik önlemleri konuşuluyor, henüz bir sızıntı boyutu veya yaralanma teyit edilmedi.

Yerel güvenlikten küresel sanayi devlerinin sarsılan temellerine geçince, ekonomi masası da biraz ağırlaşacak gibi duruyor.

Maalesef öyle, Alman pil devi Varta'dan gelen haber sanayi dünyasında bir deprem etkisi yarattı. Şirket; Varta AG, Varta Microbattery GmbH, Varta Micro Production GmbH ve Varta Storage GmbH birimleri için Stuttgart Bölge Mahkemesi'ne dört ayrı iflas koruma başvurusu yaptı.

Şirket yönetimi, bu başvurunun tasfiye değil, borçları yeniden yapılandırarak faaliyetleri sürdürmek için bir geçici öz yönetim modeli olduğunu açıkladı.

Ancak Varta'nın kârlı bir modele geçiş yapıp yapamayacağı konusunda ciddi soru işaretleri var; geçen yılki performanslarına bakınca bu durum sadece bir yapılandırma değil, derin bir mali krizin sonucu gibi görünüyor.

Varta'nın bu durumu, Avrupa'nın enerji depolama ve pil teknolojilerindeki stratejik bağımsızlık hedefi için büyük bir geri adım demek.

Haklısınız, bu sadece bir şirketin iflası değil, tedarik zincirindeki bir halkanın kopması anlamına gelebilir.

Michigan'daki trajedi, İstanbul'daki kimyasal risk ve Avrupa'nın pil kriziyle bugünün temposunu burada noktalıyoruz; teşekkürler ekip, yarın sabah bu parçaları birleştirmeye devam edeceğiz.