Orta Doğu'da Büyük Hesaplaşma ve Türkiye'nin Yeni Dönemi

İsrail ordusu alarm durumuna geçerken, İran'ın iki yıllık 'en kötü senaryo' hazırlığına dair açıklaması bölgede gerilimin sadece bir ihtimal değil, bir takvim meselesi olduğunu gösteriyor.

Yedioth Ahronot'un aktardığına göre İsrail, Donald Trump'ın İran'ın enerji tesislerini hedef alabileceğine dair iddiaların ardından savunma seviyesini en üst düzeye çıkardı.

Buradaki kritik veri, Trump yönetiminin son 24 saat içindeki bu sert tutumu ve İsrail'in buna eş zamanlı tepkisi; bu durum piyasalarda enerji maliyetlerini doğrudan etkileyebilir.

Sadece enerji maliyetine odaklanmak yanıltıcı olur.

Peki, bu riskin maliyeti nedir?

Maliyet sadece ekonomik değil, stratejik bir körlük riski; İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Arif'in Fars Haber Ajansı'na yaptığı 'iki yıllık hazırlık' vurgusu, karşı tarafın çoktan bir savunma derinliği oluşturduğunu kanıtlıyor.

Arif'in ifadesiyle, halk ve piyasa uyumu sayesinde şu an ürün temininde bir sorun yaşanmıyor ancak stratejik hazırlıkların amacı halk huzurunu korumak olarak belirtiliyor.

Bu bir huzur açıklaması değil, bir direnç beyanıdır.

Bu savunma ve saldırı hazırlıkları arasındaki makas açılırken, asıl yıkımın nerede yaşanacağı sorusu akla geliyor; şimdi Gazze'nin son aylardaki ağır tablosuna bakalım.

Tabloyu rakamlarla netleştirelim: Gazze Sağlık Bakanlığı Bilgi Merkezi, Temmuz ayında toplam 152 Filistinlinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Bu sayı, yılbaşından bu yana aylık bazda kaydedilen en yüksek can kaybı olarak kayıtlara geçti.

Bu 152 rakamı, aslında bölgedeki şiddet sarmalının sadece bir artış değil, bir kırılma noktası olduğunu gösteriyor. Geçen ayların ortalamasına baktığımızda, Temmuz'daki bu ivme saldırı yoğunluğunun sistematik bir şekilde yükseldiğine işaret ediyor.

Sadece sayıya bakmak yanıltıcı olabilir.

Neden öyle düşünüyorsun Çetin?

Çünkü bu artışın sadece operasyonel bir genişleme mi yoksa bir stratejik geri çekilme maliyeti mi olduğu henüz belirsiz. Tarihsel emsallerde saldırıların zirve yapması, genellikle masadaki pazarlık gücünü artırma çabasıyla paralel yürür.

Ancak kaybedilenlerin profili de çok ağır; bakanlık verilerine göre bu 152 kişinin içinde 21 çocuk, 14 kadın ve 4 yaşlı bulunuyor. Az önce bahsedilen o stratejik hesaplamalar, sahada bu demografik gerçeklikle çarpışıyor.

Yani bir yanda siyasi bir manevra ihtimali var, diğer yanda ise durdurulamayan bir sivil kaybı; peki bu tablo, beklenen ateşkes sürecini nasıl etkiliyor?

Filistinliler aslında somut adımlar bekliyor. ABD Başkanı Donald Trump ve Barış Kurulu'nun, Hamas'ın ayrıntılı yol haritasını kabul ettiğini duyurması bölgede bir beklenti yarattı.

Beklenti mi, yoksa bir belirsizlik mi?

Yerinden edilmiş Filistinlilerin ifadelerine göre, onlar yeni sürecin İsrail saldırılarının sona ermesi ve insani yardımların kesintisiz ulaşması üzerine kurulmasını istiyorlar.

Buradaki asıl risk, Barış Kurulu'nun Gazze'deki geçiş dönemi yönetim yapılarından biri olarak tanımlanması. Bu durum, yerel dinamiklerin dışarıdan dayatılan bir modelle uyum sağlayıp sağlamayacağı sorusunu doğuruyor.

Kaan, az önce bahsettiğin o 'kırılma noktası' meselesine geri dönersek; bu can kaybı artışı ateşkesin önünü mü açıyor yoksa süreci imkansız mı kılıyor?

Bence bu 152 rakamı, masadaki tarafların üzerindeki baskıyı artıracak bir kaldıraç görevi görecek. Görünmeyen sonuç şu ki; bu can kaybı artışı, diplomatik çözümün maliyetini de eş zamanlı olarak yükseltiyor.

Gazze'deki bu ağır bilançonun diplomatik bir çıkışa evrilip evrilmeyeceğini göreceğiz; şimdi odağımızı bölgeden biraz daha yakına, Türkiye'deki yeni gündeme çevirelim.

Bölgesel gerilimin gölgesinde Türkiye'nin iç gündemi de oldukça hareketli; önce Meclis'ten gelen o yeni siyasi vizyonu ele alalım.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, Demokrasi ve Özgürlükler Adası'ndaki törende terör örgütünün feshi ve silahların bırakılmasına yönelik bir yasa teklifinin önümüzdeki hafta Meclis'e sunulacağını açıkladı.

Bu yasa teklifi kağıt üzerinde ne kadar temiz durursa dursun, sahadaki aktörlerin bu yasal zemine ne kadar sadık kalacağı büyük bir soru işareti.

Kurtulmuş'un 'Terörsüz Türkiye'den 'Terörsüz Bölge'ye' geçiş vurgusu, aslında Suriye ve Irak ekseninde yeni bir güvenlik mimarisi kurma niyetini gösteriyor.

Peki bu yeni dönem sadece güvenlik eksenli mi kalacak, yoksa toplumsal iyileşme süreciyle birleşecek mi?

Bakan Kurum'un Kahramanmaraş'taki açıklamaları bu noktada önemli; deprem bölgesine 8 bin 200 konuta ek olarak yaklaşık 4 bin 500 sosyal konut daha kazandırılacağını duyurdu.

Aslında 4 bin 500 rakamı, bölgedeki barınma krizinin ölçeğine bakıldığında sadece bir pansuman niteliğinde kalabilir.

Bence asıl mesele konut sayısı değil, bu projelerin deprem sonrası yeniden inşa edilen kent dokusuna ne kadar entegre edilebileceği.

Güvenlik ve inşa süreci arasındaki bu denge, yarın sokağın sesinin nasıl yankılanacağını belirleyecek; şimdi ise bu dengeyi sarsabilecek başka bir alana, hukuk ve adalet yürüyüşlerinin gölgesine bakalım.

Sokaktaki hareketlilik, sadece siyasi bir protesto mu yoksa yargı süreçlerindeki tıkanıklığın bir dışavurumu mu?

Beylikdüzü'ndeki yürüyüşün merkezinde, Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınışının üzerinden geçen 500 gün var.

Bu 500 gün, aslında YENİ Parti'nin siyasi sermayesini konsolide etme stratejisinin de bir parçası gibi görünüyor.

Siyasi bir stratejiden ziyade, hukuk sisteminin meşruiyetinin doğrudan sorgulandığı bir eşikteyiz.

Özgür Özel, yürüyüşte bu durumu 'milletin yarınlarını kurtarma ümidi' olarak tanımladı.

Ancak asıl kırılma, Beylikdüzü'ndeki bu yürüyüşten ziyade Tunceli'deki dosyanın ulaştığı yeni boyut olabilir.

Gülistan Doku soruşturmasında tutuklu sayısı 27'ye yükseldi; operasyon 16 ilde eş zamanlı yapıldı.

Bu operasyonun kapsamı çok geniş, aralarında emniyet müdüründen komiserlere kadar ciddi bir hiyerarşi var.

Peki bu geniş çaplı operasyon, kurumların iç işleyişine dair ne söylüyor?

Emsal gösterirsek, bu kadar üst düzey kolluk görevlisinin aynı dosyada yer alması, kurumların kendi içinde bir temizlik sürecine girdiğini gösterir.

Ben buna katılmıyorum, bu daha çok geçmişteki ihmallerin birikmiş bir maliyeti.

Erzurum ve Tunceli Cumhuriyet Başsavcılıkları koordineli ilerliyor, aralarında emniyet müdürü ve amirlerin de olduğu şüpheliler tutuklandı.

İşte bu noktada 27 rakamı kritik; bu sayı sadece tutuklu sayısı değil, devletin güvenlik bürokrasisindeki sarsıntının bir göstergesi.

Sarsıntı mı, yoksa adaletin geç de olsa tecelli etmesi mi?

Dosyadaki tutukluların içinde 10 polis memurunun da olduğunu belirtmek gerekir.

Aslında 27 rakamı, operasyonun derinleştiğini gösteren yüzeydeki bir veri olsa da, asıl sonuç bu sürecin tüm güvenlik bürokrasisinde yaratacağı denetim baskısı olacak.

Hukuk koridorlarındaki bu hareketlilik, yarın başka hangi kapıları aralayacak, onu da düşüneceğiz; şimdi ise gözümüzü çok daha farklı, sınırların ötesindeki gelişmelere çeviriyoruz.

Günü kapatırken rotamızı Moskova'ya çeviriyoruz; Kudrinskaya Meydanı'ndaki o restoran patlaması sadece bir kaza mı yoksa bir mesaj mı?

Rusya İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre yerel saatle 20.10'da gerçekleşen olayda 3 kişi hayatını kaybetti, 15 kişi ise yaralandı. Sağlık Bakanı Yardımcısı Alexey Kuznetsov, yaralıların tıbbi müdahalesinin yapıldığını teyit etti ancak patlamanın kaynağına dair henüz resmi bir açıklama yok.

Resmi açıklama gelmemesi zaten asıl riskin kendisi.

Kaan'ın az önce bahsettiği o denetim baskısı burada da devreye girebilir; çünkü Moskova'nın merkezinde, bu kadar erken saatte böyle bir güvenlik açığı yaşanması, güvenlik bürokrasisinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Bence bu bir kırılganlık değil, doğrudan bir hedef gösterme denemesi.

Olasılıkları düşünürsek, bu 15 yaralı ve 3 can kaybı rakamı, aslında Rusya'nın iç güvenlik protokollerinin ne kadar hızlı bypass edilebileceğinin somut bir kanıtı gibi duruyor.

Görünen o ki Moskova'daki bu patlama, günün tüm gerilimini özetleyen bir kapanış oldu; yarın sabah bu enkazın altından hangi yeni iddialar çıkacak hep birlikte göreceğiz, iyi geceler.