Trump'ın Diplomatik Hamlesi ve Orta Doğu'da Değişen Dengeler

Dün geceki askeri hareketlilik beklentisi, sabahın ilk ışıklarıyla yerini çok daha farklı bir diplomatik satranç tahtasına bıraktı. Trump'ın İran saldırılarını askıya almasıyla başlayan bu yeni dönemi masaya yatırıyoruz.

Trump, uçakta basın mensuplarına yaptığı açıklamada Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar ile yapılan görüşmelerin kendisini diplomatik yola sevk ettiğini duyurdu. Ayrıca nükleer silahsızlanma ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konularında müzakerelerin 3 Ağustos Pazartesi günü başlayacağını belirtti.

Bu karar, bölgedeki güvenlik mimarisini bir gecede değiştirdi; zira Trump'ın bu hamlesi sadece bir saldırıyı durdurmak değil, İran ile doğrudan bir masaya oturma iradesi taşıyor.

Kimse şunu sormuyor ama İsrail bu masanın neresinde?

Bunu açalım: bu kararın müttefikler nezdindeki karşılığı ne?

Kanal 12'nin aktardığına göre Netanyahu ve Katz bu karardan önceden haberdar bile edilmedi. İsrailli komutanlar gelişmeyi Trump'ın sosyal medya paylaşımından öğrendi, bu bir güven bunalımı değil, doğrudan bir kopuştur.

Kanal 12'deki o 'yarı yolda bırakılmışlık' hissi aslında İsrail'in stratejik özerkliğinin sarsıldığını gösteriyor.

Ancak Trump'ın ifadesiyle bu, müttefiklerin talebi üzerine yapılan bir fedakarlık ve hayat kurtarma hamlesi.

Diplomasinin bu kadar hızlı devreye girdiği bir noktada, sahadaki gerçeklikler nereye evrilecek?

Diplomasinin bu kadar hızlı devreye girdiği bir noktada, sahadaki gerçeklikler nereye evrilecek?

Aslında sahadaki gerçeklik, Trump'ın duyurduğu o ikinci aşamaya rağmen çok sert bir şekilde devam ediyor. 31 Temmuz Cuma gününden bu yana düzenlenen saldırılarda, aralarında çocukların da bulunduğu en az 28 Filistinli hayatını kaybetti.

Buradaki asıl paradoks, Hamas'ın ABD ile varılan anlaşmanın ikinci aşamasını uygulamayı kabul etmesi ama İsrail ordusunun saldırılara devam etmesi. Veriler, ateşkes protokolünün kağıt üzerinde kaldığını, sahadaki askeri hareketliliğin ise durmadığını gösteriyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu saldırılar bir taktik mi yoksa bir stratejik iflas mı?

Bu soruyu biraz açalım, Çetin; bu saldırıların diplomatik sürece etkisi ne olur?

Benim gördüğüm risk şu: İsrail saldırıları sürdürerek masadaki tüm kazanımları tek seferde yakıyor. Benzer bir durumda, geçmişteki ateşkes denemelerinde de askeri baskı artınca diplomatik güven tamamen çökmüştü.

Dışişleri Bakanlığı'nın açıklaması da tam olarak bu güven kaybına işaret ediyor. Bakanlık, Netanyahu hükümetinin barış yapma iradesi taşımadığını ve temel amacın Filistinlileri anayurtlarından uzaklaştırmak olduğunu açıkça belirtti.

Evet, bakanlık ayrıca sağlık tesislerinin hedef alınmasını da bu irade eksikliğinin bir kanıtı olarak sunuyor.

Ancak bu durum sadece bir irade meselesi değil, bir güvenlik paradoksu.

Peki, bu düğüm sadece Gazze sınırları içinde mi çözülecek, yoksa mesele daha geniş bir bölgesel satranç tahtasına mı dönüşüyor?

Aslında bu satranç tahtasının iki en büyük oyuncusu, Suudi Arabistan ve İran, şu an masaya oturmuş durumda. Bakan Farhan ve Bakan Erakçi arasındaki telefon trafiği, ekonomik istikrarın korunması adına bir zorunluluk gibi görünüyor.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı'nın X üzerinden yaptığı açıklamada, görüşmenin tansiyonu düşürmeye yönelik diplomatik çabaları kapsadığı net bir şekilde belirtilmişti.

Kimse şunu sormuyor ama bu telefon trafiği gerçekten bir barışın habercisi mi yoksa sadece zaman kazanma taktiği mi?

Bir saniye, bu soru masadaki herkesi duraksattı; Çetin, sence bu diplomatik nezaket bir boşluk mu yaratıyor?

Benim tahminim, tarafların birbirine doğrudan saldırmak yerine bu tür kanallar üzerinden mesaj iletmesi, çatışma maliyetini düşürmek için yapılan rasyonel bir hamle.

Rasyonel olabilir ama benzer diplomatik süreçlerin geçmişte bölgedeki vekalet savaşlarını durdurmaya yetmediğini de unutmamak lazım.

Gerilimin bu kadar yüksek olduğu bir zeminde nezaket cümleleri her zaman yeterli olmuyor; şimdi odağımızı Ankara'daki yerel hareketliliğe, Etimesgut'ta yaşanan o beklenmedik gelişmelere çevirelim.

Etimesgut'ta durum çok hızlı tırmandı; Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturması sonucu Belediye Başkanı Erdal Beşikçioğlu ve başkan yardımcıları Mutluluk Çerimoğlu, Taylan Özgüven ile İhsan Bahri Beyler tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Gözaltına alınan 55 şüpheliden 40'ı hakkında tutuklama kararı verilmesi, soruşturmanın kapsamının sadece bir birimle sınırlı kalmadığını, belediyenin tüm yönetim mekanizmasına yayıldığını gösteriyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu kadar geniş çaplı bir tutuklama dalgası, yerel hizmetlerin durma noktasına gelmesine neden olacak bir yönetim boşluğu yaratmayacak mı?

Bu çok haklı bir soru; peki bu hukuki süreç yerel siyasetin dengelerini nasıl sarsacak?

Şu an için belediye yönetiminde büyük bir boşluk var; tutuklananlar arasında Beşikçioğlu'nun yakın koruması Hüseyin Yılmaz ve Etimkent bölgesinden isimlerin de olması operasyonun derinliğini kanıtlıyor.

Eğer bu tutuklamalar idari bir boşluk yaratırsa, önümüzdeki seçim döneminde yerel siyasetin tamamen bu soruşturma ekseninde dönmesi muhtemel görünüyor.

Yerel yönetimdeki bu sarsıntı biterken, gözümüzü çok daha büyük bir dalgalanmaya, piyasaların nefesini tuttuğu o diğer meseleye çevirelim.

Piyasalar aslında o nefesi tuttu, çünkü 31 Temmuz Cuma günü yapılan bu koordineli müdahale piyasadaki spekülatif baskıyı kırmak için ilk kez bu kadar net bir ortaklık sinyali verdi. Bessent ve Katayama'nın açıklamaları, yen üzerindeki düzensiz hareketleri durdurmak için ABD Hazine Bakanlığı ile Japonya Maliye Bakanlığı'nın artık tek bir mekanizma gibi çalıştığını gösteriyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu kadar açık bir müdahale, piyasaların kendi dengesini bulma yetisini tamamen yok etmez mi?

Bir saniye, bu soru aslında meselenin can damarı; peki bu ortaklık sadece bir savunma hattı mı yoksa piyasayı manipüle etme riski mi taşıyor?

Bessent'in X üzerinden yaptığı açıklamada, gerekirse ilave ortak müdahalelerin yapılabileceğini açıkça belirtmesi, bu sürecin tek seferlik bir operasyon olmadığını teyit ediyor.

Bessent'in 'ekonomik güvenlik ulusal güvenliktir' vurgusu da tam olarak bu yüzden önemli, çünkü bu artık sadece bir döviz kuru meselesi değil, bir ittifak meselesine dönüştü.

Madem bu ekonomi-politik bir güvenlik meselesi haline geldi, o zaman günün diğer gelişmeleriyle bu denklemi tekrar kurmamız gerekecek.

Gündemi genişletelim: siyaset ve ekonomi dışındaki o hareketli tablo bize ne söylüyor?

Önce sporla başlayalım, Kocaeli'deki Hasan Gemici-Gazanfer Bilge turnuvasında Türk sporcular 27 madalya alarak zirvede yer aldı.

Bu sayı, İran'ın 12 madalyasının iki katından fazla, yani bölgesel güç dengesinde güreş branşı özelinde bir üstünlük kurulmuş görünüyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu tür organizasyonların uzun vadeli sporcu yetiştirme maliyetini kim karşılıyor?

Bu maliyet sorusunu bir kenara bırakıp, asayiş tarafındaki o sert tabloya bakalım.

Konya'da bir apartman yöneticisi ile kiracı arasında aidat yüzünden çıkan tartışmada yönetici bıçaklandı.

Aidat borcu gibi mikro ölçekli bir meselenin bu noktaya gelmesi, toplumsal gerilimin ne kadar düşük eşikli olduğunu gösteriyor.

Bursa'da da benzer bir trajedi var, 7 aylık hamile bir kadın balkondan düşerek hayatını kaybetti.

Olayın bir kaza mı yoksa cinayet mi olduğu henüz net değil ama eşin gözaltında olması şüpheleri artırıyor.

Bazı kaynaklar eşin madde bağımlısı olduğunu iddia ediyor, polis soruşturması sürüyor.

Bursa'daki bu durum, toplumsal güvenlikteki kırılganlıkların bireysel düzeyde nasıl bir felakete dönüştüğünün kanıtı gibi.

Sadece bireysel değil, Hatay'daki düğün konvoyu kavgasına da bakmak lazım.

Hatay Reyhanlı'da düğün konvoyunda çıkan kavgada taş, sopa ve silahlar kullanıldı, 4 kişi yaralandı.

Vatandaşların 'meydan savaşı' dediği bu olay, yerel düzeydeki çatışma kültürünün ne kadar derinleştiğini gösteriyor.

Bu tip olaylar aslında güvenlik birimlerinin denetim mekanizmalarının ne kadar yetersiz kaldığını kanıtlıyor.

Sert tartışmaların arasında biraz da sahaya dönelim, Galatasaray ne durumda?

Galatasaray, Rennes ile oynadığı hazırlık maçında 3-3 berabere kaldı.

Victor Osimhen ve Gabriel Sara'nın golleri olsa da, savunma tarafındaki bu skor yeni sezon öncesi bir soru işareti.

Hazırlık maçı olması sonuçları önemsiz kılmaz, takımın ritmini görmemiz lazım.

Maçın son dakikasında Barış Alper Yılmaz penaltıdan golü buldu, toplamda 6 gol izledik.

Skorun yüksekliği hücum hattının formda olduğunu ama savunma disiplininin henüz oturmadığını gösteriyor.

Sporun heyecanı ile sokaktaki gerilimin bu kadar iç içe geçtiği bir sabahı geride bırakıyoruz.

Tüm ekibe teşekkürler, yarın sabah yine aynı saatte görüşmek üzere.