Bölgesel Satranç: Operasyon Fiyaskoları ve Yeni Bir Sayfanın Eşiği

Hürmüz'deki patlama sesleri Ankara'nın diplomasi trafiğini hızlandırsa da, bu gece Şam'dan gelen haberler bölgedeki gerilimin sivil hayatın tam ortasına düştüğünü gösteriyor. Şam'daki bu kanlı geceyi masaya yatıralım.

Şam'ın Ceramana Mahallesi'nde bir yolcu otobüsü veya minibüs hedef alındı; SANA patlamanın el yapımı bir düzenekten kaynaklandığını, El-İhbariye ise çok sayıda ölü ve yaralı olduğunu teyit etti.

Sivil ulaşımın bu kadar doğrudan hedef alınması, bölgedeki asimetrik şiddetin kontrolsüz bir boyuta evrildiğini ve güvenlik koridorlarının tamamen çöktüğünü gösteriyor.

Bence bu bir kaos göstergesi değil, aksine sahadaki grupların artık doğrudan merkezi otoriteyi sarsma stratejisine geçtiğinin net bir kanıtı.

Çetin, bu kadar büyük bir sivil kaybını stratejik bir başarı olarak okumak riskli değil mi?

Riskli değil, sadece gerçekçi; bu tip saldırılar devletin koruma kapasitesini sorgulatmak için en hızlı yol.

Sivil can kayıplarının yarattığı bu derin boşluk, bölgedeki dengeleri sarsarken, gözler şimdi istihbarat birimlerinin bu saldırıyı nasıl okuyacağına çevriliyor.

İstihbarat birimlerinin bu okuması, sadece stratejik bir hata değil, kurumun içinde bir hesaplaşmanın da habercisi gibi duruyor.

Kanal 12'nin güvenlik kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre Mossad Direktörü Roman Goffman, İstihbarat Daire Başkanı ve İran Masası Şefi'ni görevden aldı. Bu kararın, 28 Şubat'taki başarısız operasyonun ardından geldiği teyit edilmiş durumda.

Bu görevden almalar, operasyonun maliyetinin sadece siyasi değil, kurumsal bir güven kaybına dönüştüğünü gösteriyor. Goffman'ın bu hamlesi, kurum içindeki çatlakları kapatma çabası olsa da, planın 'tam bir fiyasko' olarak nitelendirilmesi veriler ışığında riskli görünüyor.

Bence aksine, bu temizlik operasyonun başarısızlığından ziyade, kurumun kendini yenileme refleksidir.

Ama bu bir yenilenme mi yoksa bir panik yönetimi mi, orası tartışılır.

Hataları kabul edip sorumluları tasfiye etmek, istihbarat dünyasında zayıflık değil, aksine yeni bir stratejik derinlik yaratır.

Peki, bu iç hesaplaşma dışarıdaki aktörlerin masadaki elini nasıl değiştirir, yoksa mesele sadece kapalı kapılar ardındaki bir görevden alma vakası mı?

Mesele sadece iç hesaplaşma değil, Trump'ın kullandığı yöntemin İran tarafından artık bir 'tiyatro' olarak etiketlenmesi. Kalibaf'ın X üzerinden yaptığı o vurgu, Washington'ın tehdit-müzakere döngüsünün Tahran nezdinde inandırıcılığını yitirdiğini gösteriyor.

İnandırıcılık kaybı ekonomik maliyetle birleşince durum daha karmaşıklaşıyor. Trump'ın 'büyük saldırılar' söylemiyle piyasaları sarsıp sonra 'müzakere istiyorlar' diyerek geri adım atması, bölgedeki risk primini öngörülemez bir noktaya çekiyor.

Kalibaf tam da bu noktada, Trump'ın sahte haberleri ve bozulan vaatleri bir kaldıraç olarak kullandığını iddia etti. Yani Tahran, bu söylemleri bir strateji değil, bir zorbalık biçimi olarak tanımlıyor.

Bence bu durum, İran'ın daha sert bir pozisyon alması için gereken diplomatik zemini de hazırlıyor.

Bu çok iyimser bir okuma, Çetin.

Tehditlerin tiyatro olarak görülmesi, tarafların gerçek bir uzlaşı yerine sadece birbirini oyaladığı bir çıkmaza işaret ediyor olabilir. Veriler, söylemdeki bu dalgalanmanın diplomatik kanalları değil, sadece gerilimi beslediğini söylüyor.

Yani tiyatro biterken perde kapanmıyor, aksine sahne daha da ısınıyor diyorsunuz. Peki, bu diplomatik gürültünün ortasında, asıl oyunun kuralları değişirken Türkiye'nin önündeki o yeni yol haritası neyi işaret ediyor?

Bu yol haritası artık sadece bir niyet beyanı değil, MGK bildirisiyle birlikte somut bir yasal sürece evriliyor gibi duruyor.

Kesinlikle, İletişim Başkanlığı'nın paylaştığı bilgilere göre MGK'da 'Terörsüz Türkiye' hedefi merkezi bir madde olarak ele alındı. TBMM'ye sunulan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi de bu sürecin yasal omurgasını oluşturuyor.

Buradaki asıl mekanizma, teklifin içeriğindeki silah bırakma sürecine dair sahadan gelecek raporların yasaya nasıl döküleceği. Geçen yılki güvenlik harcamalarıyla kıyaslandığında, bu yeni yasal düzenleme aslında enerjiyi çatışmadan toplumsal entegrasyona kaydırmayı amaçlayan bir maliyet yönetimi gibi görünüyor.

Ben bu noktada tam tersini görüyorum; bu bir yönetim stratejisinden ziyade, riskleri yönetemeyen bir yapının alanı genişletme çabası olabilir.

Çetin, bu kadar geniş bir mutabakat zemini kurulurken neden risk olarak görüyorsun?

Çünkü İYİ Parti'nin Meclis Başkanlığı'na verdiği dilekçe, bu 'çerçeve yasa'nın anayasaya aykırılığını ve terör örgütü üyelerine yönelik bir af riski taşıdığını açıkça söylüyor.

Evet, Turhan Çömez'in ifadesiyle, 'ihanetin zaman aşımı olmaz' diyerek teklifin Türk Ceza Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu üzerindeki etkilerine dikkat çekiyorlar.

Yani bir tarafta 'yeni bir sayfa' vaadi, diğer tarafta ise hukuksal bir geçersizlik iddiası var. Bu gerilimi nasıl okumalıyız?

Bakan Işıkhan'ın 'terörün bitmesiyle yeni bir sayfa açılacak' açıklaması, aslında ekonomik ve sosyal bir iyimserlik paketinin ön hazırlığı.

Bakan'ın bu iyimserliği, sahadaki hukuki boşlukları kapatmaya yetecek mi?

Bence yetecek, çünkü devletin tüm birimleri bu süreci 'müteakip aşamalar' olarak tanımlayarak stratejik bir hazırlık içerisinde.

Buna katılmıyorum, riskin büyüklüğü göz ardı ediliyor.

Kaan, sen az önce bu sürecin bir maliyet yönetimi olduğunu söylemiştin, Çetin'in bahsettiği hukuki itirazlar bu yönetimi çökertebilir mi?

Görünen o ki, Meclis'teki oylama süreci bu ekonomik ve sosyal dönüşümün önündeki en büyük bariyer olacak.

Şu anki tabloya göre, teklif Meclis gündemine alınmadan önce ciddi bir hukuki tartışma dalgası yaşanmış durumda.

Sadece tartışma değil, bu bir meşruiyet sınavı; eğer yasa anayasaya aykırı bulunursa, 'Terörsüz Türkiye' hedefi kağıt üzerinde kalır.

Ama veriler şunu gösteriyor ki, hükümet bu adımı atarak toplumsal bütünleşmeyi yasal bir zemine oturtmaya çalışıyor.

Zemin sağlam değilse, üzerine inşa edilen her şey çöker.

Peki, bu hukuki tıkanıklık aşılırsa, devletin 'yeni aşama' dediği o süreç gerçekten 86 milyonun huzuruna mı hizmet edecek?

Bakanlığın vurguladığı gibi, yarım asırlık enerji kaybının durması, uzun vadede Türkiye'nin insan kaynağını tamamen farklı bir yöne kanalize edebilir.

Ancak muhalefetin 'af' olarak nitelendirdiği bu düzenlemenin, infaz yasalarıyla olan bağı hala netleşmiş değil.

Anlaşılan o ki, Ankara'da masa başında alınan kararların sokaktaki ve meclisteki yankısı henüz yeni başlıyor.

Ve bu yankı, beklediğimizden çok daha sert olabilir.

Bu iç siyaset ve hukuk düğümü çözülürken, gözlerimizi bir an bile dışarıdaki hareketliliğe çevirmememiz imkansız; bakalım sınır hattında bizi neler bekliyor?

Sınır hattındaki hareketliliğe geçecek olursak, Hakkari'nin Şemdinli ilçesinde jandarma ve 34. Hudut Tugay Komutanlığı ekipleri ortak bir operasyon yürüttü. İran sınırında tespit edilen şüpheli bir çantanın içinden 7 kilo 720 gram eroin çıktı.

Bu operasyonun başarısı, sınır güvenliğinin denetim kapasitesinin hala işlevsel olduğunu gösteriyor.

Ben tam tersine, bu miktarın tek bir çantaya sıkışmış olması lojistik ağın ne kadar organize olduğunu kanıtlıyor.

Ama yakalanmış olması, o ağın kırılmaya başladığına dair iyi bir işaret değil mi?

Yakalanması bir sonuçtur; asıl soru, bu sevkiyatın hangi kanal üzerinden geçmeye çalıştığı ve maliyetinin ne olacağı.

Sınırın bu sert gerçekliğinden batıya, şehir merkezlerindeki hukuki süreçlere doğru bir geçiş yapalım; İzmir'de belediye iştirakine yönelik soruşturma derinleşiyor.

Evet, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Egeşehir Yapı'ya yönelik yürütülen soruşturmada, Yeni Parti Milletvekili Veli Ağbaba'nın ağabeyi Hür Ağbaba tutuklandı. İhaleye fesat karıştırma ve örgüt kurma suçlamaları masada.

Soruşturmanın genişlemesi, belediye iştiraklerindeki denetim mekanizmalarının ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Bence bu durum, yerel yönetimlerdeki şeffaflık baskısının artık kaçınılmaz bir noktaya geldiğini kanıtlıyor.

Çetin, sen de her zamanki gibi olumlu tarafa geçtin; bu bir denetim başarısı değil, kurumsal bir çürüme göstergesidir.

Hukuki süreçlerin bu kadar farklı katmanlarda eşzamanlı ilerlemesi, aslında çok daha geniş bir ekonomik dönüşümün sinyallerini veriyor olabilir; bakalım bu yeni rotalar nereye çıkacak?

Bu yeni rotalardan biri de Polonya; Bakan Bolat'ın Varşova ziyaretiyle gündeme gelen o 15 milyar dolarlık hedefi masaya yatıralım.

Bakan Bolat'ın açıklamasına göre 2025 itibarıyla ticaret hacmi 12,5 milyar dolara ulaşarak rekor kırmış durumda. Polonya Maliye ve Ekonomi Bakanı Andrzej Domanski ile yapılan görüşmede hedef bu rakamı 15 milyar dolara çıkarmak olarak belirlendi.

Bence bu hedef, mevcut büyüme ivmesi göz önüne alındığında oldukça gerçekçi duruyor. 12,5 milyar dolarlık seviyeden 15 milyar dolara çıkmak, her yıl yaklaşık %10'luk bir artış demek ki bu da son üç yıllık trendle uyumlu.

Sadece rakamlara bakmak yanıltıcı olabilir.

Çetin, yine mi risk senaryosu yazıyorsun? Veriler bu artışın sadece bir tahmin değil, somut bir ivme olduğunu gösteriyor.

İvme güzel ama Polonya ile savunma sanayii ve uzay gibi alanlarda yapılacak iş birliklerinin lojistik maliyetleri ve jeopolitik yükü henüz hesaplanmadı. Polonya üzerinden Avrupa'ya açılmak, beraberinde Avrupa Birliği'nin sıkı regülasyonlarını da getirecektir.

Yani ticaretin hacmi artarken, kuralların ağırlığı da artacak diyorsun; bugünlük bu kadar, yarın sabah yeni bir gündemle görüşmek üzere, iyi geceler.