Hürmüz'de Yeni Rota ve Meclis'teki 'Çerçeve Yasa' Sınavı

Hürmüz Boğazı'nın dar sularında bugün devasa tankerlerin siren sesleri yerine, diplomatik masalardan yükselen sessiz bir uzlaşı tınısı var. İran ve Umman'ın yeni bir güzergah üzerinde el sıkışması, bölgedeki gerginliği dindirecek bir hamle mi yoksa sadece zaman kazandıran bir taktik mi?

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, tarafların coğrafi koordinatlar üzerinde anlaştığını ve ortak bildirinin son inceleme aşamasında olduğunu teyit etti. AP'nin aktardığına göre ise taslağın yürürlüğe girmesi için Mücteba Hamaney'in nihai kararı bekleniyor.

Buradaki teknik detay aslında sürecin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor; İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, bu rotanın sadece 2 ila 4 ay geçerli olabilecek geçici bir model olduğunu İRNA'ya söyledi.

Geçici olması zaten asıl risk. Bu model, kalıcı bir hukuksal zemin değil, sadece ABD ile olan müzakerelerde el güçlendirmek için kullanılan bir tampon bölge yaratma çabası.

Peki bu tampon bölge kimin işine yarıyor, Çetin?

Bence her iki tarafın da birbirine güvenmediği bir ortamda, sadece 'sorun çıkmaması' için kurulan bir denge mekanizması bu.

Ancak mekanizmanın işleyişi çok net kurgulanmış; gemiler girişte İran, çıkışta ise Umman kontrolündeki rotaları kullanacak.

Bekayi'nin ifadesiyle, üçüncü tarafların süreci engellememesi durumunda bu anlaşma teknik ve hukuki boyutlarıyla tamamlanmış olacak.

Üçüncü taraflar dediğinizde akla gelen ilk aktörün süreci sabote etme ihtimalini göz ardı edemeyiz.

Geçen yılki benzer gerilim dönemlerine kıyasla, koordinatların netleşmiş olması deniz trafiğindeki belirsizliği bir nebze olsun azalttı.

Hızlıca bir tur yapalım; bu anlaşma kalıcı bir barış getirir mi?

Veriler kısa vadeli bir rahatlama gösteriyor ama kalıcılık konusunda temkinliyim.

Bence sadece bir oyalama taktiği.

Şu an için sadece taslak aşamasında olduğunu söyleyebilirim.

Anlaşıldı, masadaki bu jeopolitik satranç devam ederken, şimdi de Ankara'nın iç gündemindeki o ağır dosyaya, Meclis'teki yeni yasa tartışmalarına bakalım.

Meclis'e sunulan bu 12 maddelik teklif, sadece bir güvenlik düzenlemesi mi yoksa yeni bir siyasi dönemin başlangıcı mı?

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler'in ifadesiyle teklif sadece PKK ve bağlantılı oluşumların suçlarını kapsıyor, ancak Özgür Özel sürecin muhalefetle ortak yürütülmeden, kapalı zarf içinde sunulduğunu iddia ediyor.

Buradaki asıl mesele, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın bahsettiği o 'geniş mutabakat' vurgusunun ne kadar gerçekçi olduğunda yatıyor. 360 imza ile sunulan bir metnin, Meclis'teki tüm partileri kapsayan bir toplumsal sözleşmeye dönüşüp dönüşmeyeceğini Adalet Komisyonu'ndaki görüşmeler belirleyecek.

Bana kalmaz, mutabakat iddiası çok erken bir okuma olur.

Neden böyle düşünüyorsun Çetin?

Çünkü Yeni Parti Genel Başkanı'nın kapalı zarf eleştirisi, sürecin mutabakatla değil, bir hazırlık evresiyle ilerlediğini gösteriyor; emsal süreçlerde ortaklık yoksa direnç de olur.

Haklı olabilirsin ama Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın metni Devlet Bahçeli'nin de dahil olduğu bir istişare sürecinin sonucu olarak tanımlaması, iktidar bloğu içinde çok güçlü bir konsolidasyon olduğunu kanıtlıyor.

Teklifin Cuma günü Adalet Komisyonu'nda görüşüleceği teyit edildi.

Peki, şimdi hızlı bir tur yapalım; bu yasa teklifi hakkında tek cümlelik net yargınızı istiyorum.

Ekonomik kalkınma için gerekli olan iç huzur iklimini inşa etme girişimi olarak görüyorum.

Siyasi maliyeti, toplumsal kazancından daha yüksek bir risk alanı.

Şu an için sadece tarafların iddia ve açıklamalarından ibaret bir metin.

Çetin, çok uzatmadan; risk dediğin tam olarak ne?

Meclis'teki kutuplaşmanın bu yasa üzerinden daha da derinleşme ihtimali.

Anlaşılan Ankara'da tansiyon yüksek; bakalım bu yasa süreci meclis koridorlarını nasıl değiştirecek, şimdi ise siyasetin bir başka katmanına, o çok konuşulan diğer gelişmelere bakalım.

Tansiyonu sadece meclis yasalarıyla sınırlı tutamıyoruz, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan gelen fezleke dosyası siyasetin merkezine bir bomba gibi düştü.

Dosyada Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ve Milletvekili Veli Ağbaba'nın 'zincirleme rüşvet' suçlamasıyla dokunulmazlıklarının kaldırılması talep ediliyor. Savcılık, Antalya Büyükşehir Belediye Başkan adaylığı sürecinde Muhittin Böcek ve oğlu Mustafa Gökhan Böcek'ten maddi menfaat sağlandığını iddia ediyor.

Bu iddiaların gerçekleşme biçimi, siyasi partilerin finansman modellerine yönelik denetim mekanizmalarını tamamen değiştirebilir.

Siyasi suçlamalar her zaman hukuki bir zemine oturur mu, orası şüpheli.

Çetin, bu dosya sadece bir soruşturma mı yoksa siyasi bir hamle mi? Kaan, ekonomik etkisi ne olur? Elif, teyitli bilgi ne? Hızlıca birer cümleyle geçelim.

Emsal vakalarda bu tarz dosyalar genellikle yargı eliyle siyasi rekabetin aracı haline geliyor.

Bana sorarsanız, partilerin seçim fonu yönetimi üzerindeki baskı artacaktır.

Şu an için savcılığın talebi Adalet Bakanlığı'na iletildi, yani süreç henüz yargı aşamasında değil.

Dosyanın içeriği kadar, bu sürecin toplumsal hafızada nasıl bir iz bırakacağı da soru işareti; peki bu iz, adaletin tanımıyla nasıl örtüşecek?

Aslında bu bir terazi meselesi; bir yanda on yıl sonra Afyonkarahisar'da yakalanan ve 'Selim' kod adıyla örgüt geçmişini itiraf eden Burkay Karatepe'nin yargılanması, diğer yanda ise Milli Savunma Komisyonu'ndan geçen ve şehit yakınlarına asgari ücret güvencesi getiren o yeni kanun teklifi var.

Elif'in bahsettiği o mali güvence, özellikle vazife malullerinin ana ve babalarına bağlanacak aylığın bir aylık net asgari ücretin altına düşmeyeceğini garanti altına alarak ekonomik bir taban oluşturuyor.

Ama bu sosyal haklar, firari bir subayın yakalanmasıyla sağlanan hukuki tatminle birleşince toplumda bir denge kurmaya yetecek mi, orası tartışılır.

Peki, bu iki gelişmeyi tek bir potada eritirsek; bir tarafta geçmişin hesabı, diğer tarafta geleceğin sosyal güvencesi var; bu durum adaletin sadece cezalandırmak değil, tazmin etmek olduğunu mu gösteriyor?

Bence bu, devletin hem cezalandırıcı hem de koruyucu refleksini aynı anda masaya koymasıdır.

Ben buna katılmıyorum, sadece iki farklı dosyayı aynı gün konuşuyor olmamız tesadüf olabilir.

Hızlı bir tur yapalım; bu iki gelişme toplumsal barış için yeterli mi? Kaan, Çetin, Elif; tek cümlelik net yargılarınızı istiyorum.

Mali düzenleme ekonomik bir istikrar sağlasa da hukuki süreç tamamlanmadan toplumsal hafıza tam olarak onarılmaz.

Yargılama süreci şeffaf ilerlemezse, yeni haklar sadece birer sosyal yardım paketinden öteye geçemez.

Şu anki verilere göre her iki süreç de kendi kulvarında ilerliyor ancak toplumsal karşılığı henüz belirsiz.

Görünen o ki adalet ve sosyal haklar henüz birbirini tam olarak tamamlayabilmiş değil; şimdi ise rotayı çok daha karanlık ve karmaşık bir alana, vicdanları sarsan o büyük kartel savaşlarına çeviriyoruz.

Bu iki uç nokta, bir yanda sivil bir dayanışma hareketi, diğer yanda devletlerin doğrudan hedef aldığı suç örgütleri; şimdi hızlı bir tur yapalım, bu tabloda ne görüyorsunuz?

Adana'daki mitingde Gazi Kılıçparlar'ın vurguladığı gibi konvoyun temel amacı Gazze'nin unutturulmaya çalışılmasına karşı durmaktı; konvoy 25 Temmuz'da Bosna-Hersek'ten yola çıkıp 30 Temmuz'da İpsala'dan girdi.

Sivil konvoyların yarattığı sembolik etki yüksek olsa da Rubio'nun CJNG liderleri için açıkladığı 100 milyon dolarlık ödül, devletlerin şiddetle başa çıkma yöntemindeki sertlik farkını gösteriyor.

Rubio'nun açıklamasına göre 65 kişiye vize kısıtlaması getirilirken 26 vize de iptal edildi; bu, kartel operasyonlarının artık sadece saha değil, finansal ve bürokratik bir kuşatma olduğunu kanıtlıyor.

Bence bu ödül operasyonu karteli gerçekten yok etmez, sadece operasyon maliyetini ve yerel çatışmanın şiddetini artırır.

Geçen yıl bu örgütün terör örgütü ilan edilmesinden bu yana Washington'un stratejisi doğrudan hedef almaktan maliyet artırmaya evrildi, görünen o ki sonuç henüz gelmedi.

Yeterli, uzatmayalım; Elif olguyla, Kaan mekanizmayla, Çetin riskle konuşuyor; peki bu akşamın özeti nedir?

Bir yanda Adana'da yankılanan insani yardım sesi, diğer yanda Meksika sınırında 100 milyon dolarlık bir savaş.

Küresel sistemin bir tarafı vicdanla, diğer tarafı ise ağır yaptırımlarla ayakta kalmaya çalışıyor.

Maliyetlerin yükseldiği her yerde, en çok sivil halk kaybeder.

Herkesin kendi masasında verdiği bu mücadelelerin ardından, şimdi programın en ağır kısmına, günün o can yakıcı haberine geçiyoruz.

Niğde Selçuk Mahallesi'nden gelen haber çok sarsıcı; bir otomobilin içinde yaşanan tartışma, silahlı saldırı ve intihar girişimiyle bir can kaybı ve bir ağır yaralı bıraktı.

Olay Kanalboyu Caddesi üzerinde, 33 ANV 420 plakalı araçta gerçekleşti; polis ve sağlık ekiplerinin müdahalesine rağmen İ.G. hayatını kaybetti, şüpheli Ö.O. ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.

Bu tür olayların sosyo-ekonomik bir okuması zor olsa da, toplumsal gerginliğin en uç noktası bu.

Bence bu sadece bir şiddet vakası, sosyolojik bir analiz beklemek gerçekçi değil.

Çetin, hemen bir hızlı tur yapalım; bu trajediden çıkaracağımız tek bir net yargı söyleyin, sonra kapatıyoruz.

Güvenlik ve denetim mekanizmalarının bireysel şiddetteki yetersizliği.

Bireysel krizlerin toplumsal bir patlamaya dönüştüğü bir tablo.

Henüz yaş bilgilerindeki tutarsızlıklar giderilemedi, sadece bir can kaybı tescillendi.

Acı bir tabloyla günü noktalıyoruz; katkılarınız için teşekkürler, yarın sabah yeni gelişmelerle yine buradayız.