Orta Doğu'da Yeni Dengeler ve Bir Hafıza Günü

Trump'ın Mekke Anlaşması'na verdiği bu tam desteğin, bölgedeki ittifakları gerçekten bir güvenlik kalkanına dönüştüreceğini savunmak bu sabah oldukça zor görünüyor.

Bence aksine, bu durum bölgede yeni bir güvenlik mimarisinin ilk somut ve sağlam adımı.

Çetin, Trump'ın 'büyük ve cesur' dediği bu hamlenin ekonomik maliyetini ve Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki operasyonel uyumu nasıl okuyorsun?

Mesele sadece maliyet değil, bu üçlünün bir araya gelmesi bölgesel güç dengelerini tek taraflı bir korumadan çıkarıp çok kutuplu bir savunmaya taşıyor.

Ancak Trump'ın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada sadece liderleri tebrik ettiğini, anlaşmanın teknik detaylarına dair bir veri sunmadığını belirtmeliyim.

Elif'in dediği gibi teknik detay eksik ama Trump'ın bu onayı, anlaşmanın arkasındaki siyasi iradenin Washington nezdinde tescillendiği anlamına geliyor.

Peki bu tescil, İran'ın sertleşen söylemlerini dindirir mi yoksa daha da mı tetikler?

İran tarafı zaten bu durumu bir 'iradelerin savaşı' olarak tanımlamaya başladı bile.

İşte risk burada başlıyor; İran Meclis Başkanı Galibaf'ın mühimmat kullanımına dair Vietnam benzetmesi, gerilimin sadece diplomatik değil, psikolojik bir boyuta evrildiğini gösteriyor.

Galibaf, 28 Şubat'taki saldırılarda kullanılan mühimmat miktarının Vietnam Savaşı verilerini aştığını iddia etti.

Bu iddia, Mekke Anlaşması'nın yarattığı caydırıcılığın İran tarafından bir tehdit olarak algılandığının kanıtı.

Ben yine de bu savunma hattının bölgedeki çatışma riskini, geçen yılki benzer ittifak modellerine kıyasla daha fazla artırdığını düşünüyorum.

Kaan, az önce Çetin'in iyimserliğine karşı çıktın; sanırım roller bugün biraz değişti.

Savunma anlaşmalarındaki bu yeni hareketlilik, bizi çok daha sıcak bir cepheye, Lübnan hattındaki gerilime götürecek gibi duruyor.

Aslında bu hareketlilik, çatışmanın kontrolsüz büyümesinden ziyade, İsrail'in sınır güvenliği için bir 'temizlik' operasyonu yapıp masaya daha güçlü oturma çabası olarak okunabilir.

ben buna katılmam çok zor; Kanal 12'nin aktardığı Ali Tahir Tepesi ve Beaufort Kalesi çevresindeki tırmanış, ateşkesin kağıt üzerinde kalma riskini çok artırıyor.

Haber kaynakları, Ali Tahir Tepesi'ndeki tünellerde mahsur kalan Hizbullah mensuplarının kurtarılma girişimlerinin İsrail ordusu tarafından engellendiğini belirtiyor.

Ama bu engelleme, daha büyük bir bölgesel savaş yerine yerel bir operasyonla düğümü çözme stratejisi de olabilir.

Hizbullah'ın bölgedeki birliklere yönelik saldırı planları yaptığı iddiası varken, bu stratejik bir çözümden çok bir çatışma sarmalı gibi görünüyor.

Sınır hattındaki bu silahlı diplomasi trafiği sürerken, hafızamızdaki o büyük sarsıntıya, 17 Ağustos'un getirdiği o karanlık tabloya dönmemiz gerekecek.

Gölcük Kavaklı Sahili'nde bugün düzenlenen anma programında, felaketin üzerinden geçen 27 yılın ardından Kocaeli'nin mevcut yapı stokuyla ilgili veriler paylaşıldı. Etkinlikte kentsel dönüşümün hızı ve dirençli şehirlerin inşası ana başlıklar arasındaydı.

Elif'in bahsettiği o yapı stoku verileri aslında çok daha büyük bir maliyet döngüsüne işaret ediyor. Geçen yılın aynı dönemindeki dönüşüm rakamlarına baktığımızda, bütçe disiplini ile afet hazırlığı arasındaki makasın daralması gerektiğini görüyoruz.

Bence bu konuda fazla karamsar yaklaşıyorsunuz Kaan.

Neden öyle dediniz Çetin? Veriler riskin sürdüğünü söylüyor.

Çünkü son üç yıldaki kentsel dönüşüm hızı ve arama kurtarma ekiplerinin teknik kapasitesindeki artış, risk yönetimini artık daha öngörülebilir kılıyor. Ben emsal olarak benzer büyüklükteki diğer deprem kuşağı ülkelerine baktığımda, Türkiye'deki kurumsal hazırlığın aslında çok daha ileri bir noktada olduğunu görüyorum.

Çetin'in bu iyimserliği masada şaşkınlık yarattı ama riskin sadece teknik kapasiteyle değil, ekonomik sürdürülebilirlikle de ilgili olduğu gerçeğini atlamayalım. Şimdi, hafızamızdaki felaketlerden çıkıp bugünün asayiş raporlarına, yani yollarda bizi neler bekliyor ona bakalım.

Asayiş ve trafik tarafında tablo oldukça ağır, özellikle Hatay'da bir işçi servisi ile tırın kafa kafaya çarpışması sonucu 1 kişi hayatını kaybetti, 15 kişi yaralandı.

Hatay'daki kaza, mesai bitimi dönüş yolunda gerçekleştiği için işçi güvenliği ve taşeron lojistiği konusundaki riskleri tekrar gündeme getiriyor.

Aslında bu tür kazalarda denetim mekanizmalarının sıkılaşması, uzun vadede can kaybını azaltan bir bariyer oluşturuyor.

Çetin, denetimlerin her zaman anlık kazaları engelleyebileceğini sanmıyorum; veriler gösteriyor ki araçların fiziksel durumu ve sürücü yorgunluğu hala en büyük değişken.

Peki bu sadece yollarda mı oluyor, şehir merkezlerindeki şiddet vakalarına ne demeli?

Şehirlerde de durum benzer, Kayseri'de bir otel odasında çıkan tartışmada 28 yaşındaki Selin Gökhan, 5. kattan aşağı atıldığı iddiasıyla hayatını kaybetti.

Aynı şekilde İzmir Karabağlar'da Yaşar Can Güler de bir kavga sonrası darp edilerek yaşamını yitirdi ve bir şüpheli tutuklandı.

Kayseri'deki olay bir asayiş vakasından ziyade, mekânsal güvenliğin ve otel denetimlerinin sorgulanması gereken bir nokta.

Mekan güvenliği bir yana, bu tür bireysel şiddet olaylarının toplumsal gerginlikle korelasyonu her geçen gün artıyor gibi görünüyor.

Hız ve öfke... Trafikte de benzer bir durum var mı?

Manisa Kula'da yağışlı hava nedeniyle kayganlaşan yolda üç otomobil ve bir kamyonetin karıştığı zincirleme kazada 7 kişi yaralandı.

Erzincan-Sivas kara yolunda ise bir otobüs ile SUV çarpıştı, toplamda 7 yaralı var.

Manisa'daki kaza, hava koşullarının yol güvenliği üzerindeki etkisini ve sürücülerin bu duruma adaptasyonunu gösteren tipik bir örnek.

Ama sadece hava durumu demek yetersiz, altyapı ve yol işaretlerinin bu tip kaygan zeminlerdeki etkinliği de önemli.

Çetin yine iyimser bir altyapı savunması yapıyor ama kaza sayıları artmaya devam ediyor.

Kaan, bu artışın ekonomik bir karşılığı var mı?

Trafik kazalarının maliyeti sadece can kaybı değil, aynı zamanda lojistik süreçlerin ve iş gücünün aksaması demek.

Hatay'daki kazada işçilerin yaralanması da tam olarak bu iş gücü kaybına bir örnek.

Yine de bu olayların bir sistem hatası mı yoksa bireysel ihmal mi olduğunu ayırmak lazım.

Bence ikisi de iç içe geçmiş durumda.

Anlaşılan bugün hem yollar hem de sokaklar oldukça hareketli.

Evet, tüm bu asayiş ve kaza haberleri sabahın ilk saatlerinden itibaren akışta.

Şimdi biraz daha farklı bir alana, yani rekabetin ve heyecanın dozunun arttığı o meşhur sahaya geçelim.

Saha içindeki gerilimden sonra saha dışındaki o büyük rekabete, Süper Lig'in ilk haftasına bakalım.

Diyarbakır'da Amedspor, Erzurumspor FK'yı 3-0 mağlup ederek sezona hızlı bir giriş yaptı; Dia Saba 53. ve 62. dakikalarda, Gökhan Gül ise 70. dakikada skor tabelasını değiştirdi.

Amedspor'un bu başlangıcı, özellikle Dia Saba'nın gol katkısıyla birleşince finansal beklentilerin de üzerindeki bir motivasyon yaratabilir.

Bence bu sadece bir başlangıç, asıl mesele bu ivmenin sürdürülebilirliği.

Ama Çetin, Erzurumspor'un 3. dakikadaki iptal edilen golünü de düşünürsek maçın psikolojik kırılmaları çok netti.

Tam tersine, bu tür VAR müdahaleleri ligin hakem standartlarının oturması için aslında iyi bir fırsat.

İstanbul tarafında durum nasıl, Beşiktaş'ın sezon açılışı beklentileri karşıladı mı?

Beşiktaş, Tüpraş Stadı'nda Eyüpspor'u Vaclav Cerny'nin 25. dakikadaki golüyle 1-0 mağlup etti; Cerny'nin 51. dakikadaki serbest vuruşu ise direkten döndü.

Sporun da kendi içinde bir ritmi var, bugünlük bu kadar; teşekkürler ekip, yarın sabah görüşmek üzere.