Diplomatik Gerilim ve Savaşın Acı Yüzü

Dünkü organize suç şebekelerinin finansal ağlarına dair analizlerin ardından bugün, diplomatik bir restleşmenin Ankara-Tel Aviv hattındaki yankılarını konuşacağız. Bir ülkenin meclis başkanı ile bir başbakanlık ofisi arasındaki söz düellosu, sadece birer açıklama mı yoksa derinleşen bir kopuşun işareti mi?

Süreç, İsrail Başbakanlık Ofisi'nin Cumhurbaşkanı Erdoğan için 'hadsiz hezeyanlar' ifadesini kullandığı bir sosyal medya paylaşımıyla başladı. Bu gelişmeye karşılık TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, ifadelerin Netanyahu hükümetinin çaresizliğinin bir tezahürü olduğunu belirtti.

Mesele sadece birer sert ifade meselesi değil.

Kurtulmuş'un ifadesiyle devam edersem, Meclis Başkanı bu açıklamaları 'Siyonist çetenin bizim nazarımızda zerre kadar hükmü ve itibarı yoktur' diyerek sert bir dille yanıtladı. Ardından AK Parti kanadından Ömer Çelik ve Efkan Ala da benzer bir tonla İsrail tarafına yüklendi.

Ama bu sertliğin diplomatik bir maliyeti olacak mı?

Aslında bu tepkilerin içeriğine bakıldığında, siyasi bir savunma mekanizmasının işlediğini görüyoruz. Ömer Çelik'in 'soykırım ve katliam Netanyahu'nun kimlik kartı olmuştur' çıkışı, aslında İsrail'in iddialarını doğrudan birer 'suç örtme çabası' olarak kodluyor.

Ben bu noktada farklı bir risk görüyorum; bu retorik, sahada çözülebilecek en küçük diplomatik kanalları bile tamamen kapatabilir.

Geçen dönemdeki krizlerle kıyasladığımızda, bu sefer tepkilerin sadece Cumhurbaşkanlığı düzeyinde kalmayıp Meclis Başkanı ve parti sözcüleri gibi geniş bir yelpazeye yayılması, Ankara'nın bu konuda tek sesli bir duruş sergilediğini gösteriyor.

Tek seslilik bazen manevra alanını daraltır.

Veriler şunu söylüyor ki, İsrail tarafı Erdoğan'ı hedef alarak aslında Türkiye'nin bölgedeki söylem gücünü kırmaya çalışıyor; ancak bu hamle, Türkiye içindeki siyasi konsolidasyonu artırmış görünüyor.

Efkan Ala'nın açıklamasına da ekleme yapmam gerekirse, o bu iddiaları 'mesnetsiz ve provokatif hezeyanlar' olarak tanımlayarak, İsrail'in demokrasi ve ahlak kavramlarından bahsetme hakkı olmadığını vurguladı.

Peki, bu 'hezeyan' suçlaması karşılıklı bir körlüğe mi dönüşüyor?

Bence bu, Netanyahu hükümetinin uluslararası baskıyı azaltmak için kullandığı bir tür 'savunma saldırısı' stratejisi. Yani doğrudan Türkiye'yi hedef alarak kendi iç ve dış kamuoyuna bir mesaj veriyorlar.

Ankara'nın bu geniş kapsamlı tepkisi, İsrail'in hamlesinin beklediği etkiyi yaratıp yaratmadığını gösteriyor mu?

Görünen o ki tam tersi bir sonuç doğmuş; İsrail'in hedef aldığı isimler üzerinden kurulan bu söylem, Türkiye'deki siyasi aktörleri ortak bir zeminde birleştirmiş durumda.

Sadece birleşmek yetmez, bu gerilimin kurumsal bir krize evrilip evrilmeyeceğini görmemiz lazım.

Şu an için bildiğimiz tek şey, her iki tarafın da geri adım atmayan birer açıklama setiyle süreci yönettiği.

Diplomatik hattaki bu gerilim, sahada yaşanan insani trajedilerin gölgesinde devam ediyor; şimdi bakışlarımızı çok daha ağır bir tabloya, Ukrayna'daki sivil kayıplara çevireceğiz.

Kriviy Rig'deki tablo maalesef her geçen dakika daha da ağırlaşıyor. Dnipropetrovsk Bölgesi Askeri İdaresi Başkanı Oleksandr Gandja'nın ilk paylaştığı verilerde 5 can kaybı ve 6'sı çocuk 91 yaralı vardı.

Bu sadece rastgele bir saldırı değil, doğrudan bir hedef şaşırtma stratejisi.

Zelenskiy'nin az önce paylaştığı güncel veriler ise durumu başka bir boyuta taşıdı; ölü sayısı 14'e yükselirken yaralıların sayısı 100'ü geçmiş durumda.

Zelenskiy'nin belirttiği o yaralılar arasındaki 11 çocuk detayı, saldırının vurduğu sivil alanın niteliğini gösteriyor. Bu durum, Rusya'nın lojistik bir hedef yerine doğrudan toplumsal moral motivasyonu kırmayı amaçladığı bir stratejik hamleye işaret ediyor olabilir.

Bence bu sadece moral kırma değil, arama kurtarma ekiplerini de hedef alan bir yıpratma süreci.

Zelenskiy tam da bunu vurguluyor; ikinci SİHA saldırısının arama kurtarma çalışmaları sürerken yapıldığını söylüyor.

İşte asıl risk burada; kurtarma operasyonunu hedef almak bir savaş suçunun ötesinde, sahadaki tüm insani koridorları felç eder.

Görünen o ki, Rusya bu yöntemi kullanarak Ukrayna'nın sivil savunma kapasitesini test ediyor.

Bu insani yıkımın yarattığı öfke, Ukrayna'nın karşılık verme söylemini de tetikledi. Peki, bu yerel trajediler Orta Doğu'daki dengeleri, yani Suriye'de değişmeye başlayan o yeni denklemi nasıl etkileyecek?

Aslında bu yeni denklemin en somut adımı Pakistan'dan geldi; Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, Türkiye'yi yeniden inşada kilit ortak olarak tanımladı.

Kilit ortak mı, yoksa mecburiyet mi bunu sormak lazım.

Şeybani'nin ifadesiyle Ankara ile ilişkilere öncelik veriliyor ancak Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılım konusunda henüz kesin bir karar verilmediği belirtiliyor.

Mesele sadece inşaat değil, güvenlik mimarisi.

Şeybani'nin bu söylemi, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik nüfuzunu ve lojistik kapasitesini kullanma isteğiyle örtüşüyor; zira 1000 kilometrelik sınır, yeniden inşa süreci için hem bir avantaj hem de bir maliyet kalemi.

Geçmişteki benzer yakınlaşmaların güvenlik maliyetini unuttuk sanırım.

Güvenlik ve hesaplaşma boyutu ise bugün Doğu Guta'daki kimyasal saldırıların 13. yıl dönümüyle tekrar gündemde; Suriye ve Fransa, saldırılardan sorumlu olanların hesap vermesi için ortak bildiri yayımladı.

Bu bildiri, devrik rejimin 200'den fazla saldırı düzenlediği ve 1.500'den fazla kişinin öldüğü gerçeğini, yani hukuki bir zemin arayışını temsil ediyor.

Yani bir tarafta ekonomik bir ortaklık vaadi, diğer tarafta ise geçmişin ağır enkazıyla yüzleşme çabası var; peki bu vicdani ve hukuki yük, bölgedeki yeni ittifakların samimiyetini nasıl sınayacak? Şimdilik bu karmaşayı burada bırakalım, çünkü sırada Gazze'den gelen o çok daha ağır ve karanlık haberler var.

Han Yunus'un Kızan en-Neccar bölgesinden gelen haberler maalesef oldukça net; Nasir Hastanesi kaynakları, 29 yaşındaki İbrahim Muhammed Kevari'nin İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiğini doğruluyor.

İsrail ordusunun 'Sarı Hat' üzerinden yaklaşan bir tehlike tespiti iddiası bu ölümü meşrulaştırmaya yetmez.

Ordunun yazılı açıklamasında, söz konusu kişinin askerlere yaklaşması sebebiyle ateş açıldığı öne sürülüyor ama bu iddia ile hastaneden gelen veriler arasındaki uçurum çok derin.

Askeri operasyonel mantık her zaman bir 'tehdit algısı' üzerine kurulur ancak burada sivil bir hayatın kaybı, sahadaki güvenlik protokollerinin ne kadar esnek veya ne kadar riskli olduğunu gösteriyor.

Peki bu operasyonel iddialar, bölgedeki insani maliyeti gölgelemek için mi kullanılıyor? Bu karanlık tabloyu biraz daha netleştirelim, çünkü asıl mesele bu çatışmaların yarattığı ekonomik ve kentsel tahribatın boyutlarında saklı.

Savaşın yarattığı bu belirsizlik ortamı, yerel dinamiklerde de farklı yankılar buluyor; hem piyasaların bu gerginliğe verdiği tepkiye hem de Ankara'daki operasyonel hareketliliğe bakmamız gerekiyor.

Borsa İstanbul'daki yükseliş aslında bu belirsizliğe karşı bir direnç göstergesi gibi duruyor; BIST 100 endeksi haftayı 118,28 puan artışla 14.514,82 puana taşıdı.

Bu yükselişin içinde madencilik sektörü yüzde 4,74 ile en yüksek artışı yakalarken, bilişim sektörü yüzde 4,84 değer kaybetti.

Sadece rakamlara bakmak yanıltıcı olabilir.

Çetin, madencilikteki bu sıçrama sadece bir tesadüf değil, küresel emtia fiyatlarındaki hareketliliğin bir yansıması olabilir.

Benim kastettiğim, piyasadaki bu hacmin ne kadarının kalıcı olduğuydu; 192 milyar liralık işlem hacmi, dış politikadaki kırılganlıklar karşısında çok kırılgan bir zeminde duruyor.

Piyasaların bu dalgalı seyri sürerken, Ankara'da da farklı bir hareketlilik yaşandı; Çankaya'daki eğlence mekanlarına yönelik soruşturmada 19 şüpheli tutuklandı.

Peki bu tutuklamalar sadece bir denetim mi yoksa daha geniş bir ağın parçası mı?

Başsavcılığın ifadesiyle, Şımarık ve Bişkek gibi isimleri içeren mekanlarda yürütülen teknik takip sonucunda toplam 28 şüpheli tespit edilmişti.

Ankara'daki bu operasyonel süreç bittiğine göre, şimdi gözlerimizi Kocaeli'de yaşanan o karanlık olaya çevirebiliriz.

Görüntüdeki bu durağanlık, olayın bir kaza mı yoksa planlı bir saldırı mı olduğu sorusunu daha da derinleştiriyor; Kocaeli'deki bu trajedinin tüm ayrıntılarını çözene kadar dosya açık kalacak, teşekkürler ekip, yarın akşam aynı saatte görüşmek üzere.