Şam'da Yeni Dönem ve Sınırda İHA Gerilimi

Şam'dan gelen haberler, yıllardır süren o derin sessizliğin artık sadece kırılmakla kalmayıp kökten bir diplomasi trafiğine dönüştüğünü gösteriyor; ancak bu ziyaretin sadece sembolik bir adım olduğunu savunmak pek kolay olmayacak.

Hakan Fidan'ın Şam temasları kapsamında Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara tarafından kabul edildiği teyit edildi. Fidan, görüşmelerde Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve İçişleri Bakanı Enes Hattab ile bir araya geldi.

Bakan Fidan'ın ifadelerine göre Suriye-Türkiye ilişkileri son iki yılda inanılmaz bir ivme kazandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yakın gelecekte yapacağı resmi ziyaret için gerekli şartların oluşturulmaya çalışılması, bu ivmenin kurumsallaşma aşamasına geçtiğini gösteriyor.

Ben bu ivmeye şüpheyle yaklaşıyorum. Yeni Suriye düzeninde güvenlik mimarisi henüz oturmamışken bu kadar hızlı bir normalleşme, geri tepme riski taşımıyor mu?

Risk var ama veriler şunu söylüyor: İki ülke arasındaki görüşme sayısı ve seviyesi son üç dönemde en yüksek noktaya ulaştı. Bu bir risk yönetimi hamlesi de olabilir.

Peki, bu diplomatik hızın arkasındaki asıl motivasyon sadece sınır güvenliği mi?

İnsanlar artık sadece sınır hattını değil, bu barışın günlük hayata, yani ticaretin ve sosyal hayatın akışına nasıl yansıyacağını merak ediyor. Bu ziyaret sofralara ne getirecek, asıl soru bu.

Bakan Fidan'ın basın toplantısındaki vurgusunu eklemeliyim; yeni Suriye'nin bölgeye istikrar ve ekonomik kalkınma getirmesi hedefleniyor.

Ekonomik kalkınma söylemi kulağa hoş geliyor ama kurumlar hazır mı?

Kurumsal hazırlık süreci, Fidan'ın bahsettiği o 'şartların oluşturulması' aşamasının tam kendisi.

Diplomatik trafiğin bu kadar yoğunlaşması, bölgedeki diğer aktörlerin de oyun planını değiştirecek mi?

Oyun planı değişiyor demek yetersiz kalır, masadaki taşlar tamamen yerinden oynuyor. İsrail merkezli Calcalist gazetesinin analizi, Türkiye'nin artık sadece bir bölgesel güç değil, Washington'da da ağırlığı olan bir rakip olarak görüldüğünü açıkça söylüyor.

Bu durumun somut verisi de var; Türkiye Ticaret Bakanlığı rakamlarına göre ekonomik ve ticari ilişkiler tam bir kopuş noktasına gelmiş durumda.

Bence bu kopuş, Türkiye'nin Arap dünyasındaki yeni diplomatik kazanımlarının bir sonucu. Veriler, Türkiye'nin stratejik etki alanının son bir yılda genişlediğini gösteriyor.

Peki bu kopuşun günlük hayattaki karşılığı ne olacak? İnsanlar artık birbirine bakarken sadece birer komşu değil, iki tamamen farklı blokun temsilcilerini görecek gibi.

Çetin, bu kopuşun geri dönüşü olmayan bir yol olduğunu mu düşünüyorsun?

Geri dönüşü olup olmamasını kurumların hazırlığı belirler ama şu anki tablo İsrail'in Türkiye'yi 'görmezden gelinemez bir rakip' olarak tanımladığı bir gerçek. Tıpkı az önce Kaan'ın bahsettiği o kurumsal hazırlık gibi, bu da bir strateji savaşı.

Peki bu diplomatik ve ekonomik gerilim, sınır hattındaki askeri hareketliliğe nasıl yansıyacak?

Askeri hareketlilik sınır hattında somut bir olayla karşılık buldu; Ukrzaliznytsia, Rus İHA'sının Volın bölgesinde, Polonya sınırına sadece iki kilometre mesafedeki bir yolcu treninin lokomotifini vurduğunu açıkladı.

Bu mesafe çok kritik, çünkü saldırının gerçekleştiği anlarda aynı güzergahtan eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson ve Carl Bildt gibi isimlerin geçtiği bilgisi İngiliz medyasında yer aldı.

Bence bu bir kaza değil, doğrudan bir mesaj denemesi.

Mesajın hedefi ne olabilir, bu sadece bir sınır ihlali mi?

Katılmıyorum, Polonya sınırının iki kilometre dibinde bir treni vurmak, NATO sınırına 'buradayız' demenin en riskli yoludur.

İnsanlar için bu durum tren istasyonlarında değil, doğrudan ölüm korkusuyla yaşanıyor; trenin personelinin erken uyarıyla kurtulması bir mucize gibi anlatılıyor.

Selin'in dediği o korku, aslında Kaan'ın az önce bahsettiği o stratejik risklerin sivil hayata çarpan yüzü.

Peki bu sınır gerilimi, sanatın ve kültürel mirasın korunmasını nasıl etkileyecek, Kudüs'teki o büyük tartışma buna bir işaret mi?

Aslında sadece bir tartışma değil, doğrudan bir çatışma alanı; Mescid-i Aksa'daki o 480 kişilik grup ile Venedik'te ödül alan yönetmenler arasındaki gerilim aynı damardan besleniyor.

Kudüs Valiliği'nin WAFA üzerinden yaptığı açıklamaya göre, bu grup Megaribe Kapısı'ndan girip avluda Talmudik ayinler gerçekleştirdi; yani fiziksel bir mekan ihlali söz konusu.

Mesele sadece ayin değil, bu tür provokatif turların sahada yeni bir güvenlik krizini tetikleme riski çok yüksek.

Güvenlik riskinin yanı sıra, Kültür Bakanı Zohar'ın 'vatana ihanet' suçlamasıyla yönetmenleri vatandaşlıktan çıkarma tehdidi, devletin kurumsal bir baskı mekanizmasına dönüştüğünü gösteriyor.

Buna bir de 'NAZA' belgeselinin kazandığı ödülü ekleyince, sanatın bir 'tehdit' olarak kodlandığını görüyoruz.

Katılmıyorum, bu bir sanat meselesi değil, devletin kendi anlatısını koruma refleksi.

Ama bu refleks, bence devletin uluslararası meşruiyetini zayıflatan bir maliyet yaratıyor.

Maliyet mi? Devletin kendi sınırlarını ve değerlerini koruması bir maliyet değil, bir gerekliliktir.

Geçen yılki benzer bir kararda görüldüğü üzere, bu tür sert çıkışlar uzun vadede sermaye ve beyin göçü olarak geri dönüyor.

Yani bir tarafta fiziksel mekanın kutsallığı, diğer tarafta ifade özgürlüğünün hukuki sınırları çarpışıyor; karar yine toplumun ve uluslararası kamuoyunun takdirinde.

Kaan'ın az önce bahsettiği o 'stratejik risklerin sivil hayata çarpan yüzü' tam olarak bu sahnede vücut buluyor.

Selin'in bahsettiği o çarpışma noktası, aslında bir dizi senaryosunun bir insanın son anlarıyla yan yana gelmesiyle çok tuhaf bir yere evrildi. İnsanlar sosyal medyada 'kurgu mu yoksa bir önsezi mi?' diye tartışırken, aslında bir trajedinin estetik bir nesneye dönüşmesini izliyorlar.

Hukuki çerçeveyi netleştirmek gerekirse, Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı bu senaristleri doğrudan sanık olarak değil, 'bilgi sahibi' sıfatıyla ifadeye çağırdı. Dosyada temel alınan nokta, dizideki sahnelerin Kozinoğlu'nun ölümüyle zamanlama ve şekil bakımından benzerlik taşıması iddiası.

Bence bu sadece bir tesadüf okuması; kurgu ile gerçek arasındaki benzerlik tek başına bir delil teşkil edemez.

Katılmıyorum, çünkü soruşturmanın derinliği sadece benzerliğe değil, bu sahnelerin yazım sürecindeki veri akışına odaklanıyor gibi görünüyor. Eğer kurgu, gerçek bir operasyonel süreci önceden modelleyebiliyorsa, bu durumun hukuki bir veri seti olarak kabul edilmesi ihtimali masada duruyor.

Peki bu durum, kurgunun sınırlarını bir suç delili haline getirebilir mi?

Kaan'ın o 'stratejik risk' dediği şey burada devreye giriyor; eğer senaryo bir kanıt sayılmaya başlanırsa, artık kimse gerçek dünyada ne olacağını yazmaya cesaret edemez. Bu da edebiyatın ve sinemanın o meşhur 'serbest düşüşünü' imkansız kılar.

Hukukun kurguyla imtihanı devam ederken, peki yarın sabah bizi hangi yeni veri setiyle karşı karşıya bırakacak?

Veri seti aslında çoktan önümüze geldi; Sivas'tan gelen haberler oldukça sarsıcı.

Sivas'taki o bebek meselesi, yani Büşra Balıkçı vakası, bir arama operasyonundan bir suç soruşturmasına nasıl evrildi?

AFAD ve komando ekipleri yapay zeka destekli İHA'larla arama yaparken, jandarma bambaşka bir iddiaya odaklandı. Bebeğin ailesi tarafından para karşılığı bir başkasına verildiği iddiası üzerine anne ve baba dahil 6 kişi gözaltına alındı.

Bu durum, mevsimlik işçilerin çalıştığı bölgelerdeki denetim mekanizmalarının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Mekanizma kırılgan değil, doğrudan bir suç şüphesi var; burada mesele denetimden ziyade aile içi bir organizasyon.

Buna rağmen, o çocuğun çadırda tek başına bırakılmış olma ihtimali bile toplumda çok büyük bir huzursuzluk yarattı.

Huzursuzluk sadece Sivas ile sınırlı değil; Mersin'deki o trajik olay da gündemin ağırlığını artırıyor.

Evet, Tarsus'ta 47 yaşındaki İsmail S., eşi Narin S.'yi öldürdükten sonra aynı silahla kendi hayatına son verdi.

İş yerindeki tartışmanın bu noktaya gelmesi, şiddetin ne kadar rutinleştiğini bir kez daha gösteriyor.

İstatistiksel olarak aile içi şiddet vakalarındaki bu ani patlamalar, toplumsal gerilimin bir yansıması gibi duruyor.

Ben buna sadece gerilim demem; bu, güvenlik ve koruma mekanizmalarının bireysel düzeyde iflasıdır.

Şehirlerdeki bu gerilim bazen fiziksel bir yıkımla da karşımıza çıkıyor; Düzce'deki yangın gibi.

Düzce'deki ahşap kapı fabrikasında çıkan yangın büyüdü; Bolu ve Sakarya'dan bile takviye itfaiye ekipleri geldi.

Yanıcı maddelerin yoğunluğu nedeniyle müdahale zorlaşıyor, bu da ekonomik kaybın boyutunu artırabilir.

Dumanın kentin her yerinden görünmesi, insanlarda o anki çaresizliği ve korkuyu tetikledi.

Peki ya bu gerilim sınırın ötesine, yani Suriye'ye taşınırsa?

Suriye Enerji Bakanlığı'nın yaptığı zamlar, yani motorine yüzde 40'lık artış, Halep'ten İdlib'e kadar protestolara yol açtı.

Bu protestoların bir çatışmaya dönüşme riski, bölgedeki güvenlik boşluğu nedeniyle oldukça yüksek.

Bakanlığın ifadesiyle bu kararlar 'ekonomik düzenleme' olarak sunulsa da halk yolları kapatıp lastik yakıyor.

Ekonomik sıkıntılar bir şekilde her yerden sızıyor; İstanbul'daki uyuşturucu operasyonu da buna bir örnek mi?

İstanbul'da oyuncu Çağla Boz ve bir avukat dahil 5 kişi gözaltına alındı; evde hassas terazi bulundu.

Ünlü isimlerin bu tür operasyonlara dahil olması, konunun her kesime ulaştığını gösteriyor.

Jandarma operasyonunun kapsamı, uyuşturucu trafiğinin ne kadar derinlere sızdığına dair veriler sunuyor.

Benim asıl sorum şu: Bu operasyonlar sadece son kullanıcıyı mı hedefliyor, yoksa tedarik zincirini mi?

Sınırın ötesindeki yakıt krizi ile İstanbul'un sokaklarındaki bu operasyonlar arasında aslında ortak bir kaos var. Herkes kendi alanında hayatta kalmaya çalışıyor. Bugünlük bizden bu kadar; yarın sabah yine aynı masada, yeni gerçeklerle buluşmak üzere. İyi günler.

Kaos dediğimiz şey sadece sınırda değil, Sivas'taki o korkunç bebek vakasıyla evin içine kadar sızmış durumda.