Diplomatik Uyarılar, Siyasi Ayrılıklar ve Sokaktaki Gerilim

Sabahın bu erken saatlerinde, New York Times'ın İsrail kaynaklı bir iddiasıyla masaya oturuyoruz; BAE liderinin 7 Ekim öncesi Netanyahu'ya yaptığı o telefon görüşmesi gerçekten bir uyarı mıydı yoksa görmezden gelinen bir sinyal mi? İlk olarak Çetin, bu uyarının İsrail istihbaratında neden karşılık bulmadığına dair senin okuman nedir?

Bence bu bir ihmal değil, bilinçli bir stratejik kopuş. BAE'nin uyarısı, İsrail'in o dönemdeki bölgesel normalleşme iştahıyla uyuşmadığı için muhtemelen bir 'gürültü' olarak algılandı.

NYT'nin aktardığına göre, İsrailli yetkililer iki lider arasında böyle bir görüşme olduğunu teyit ediyor ancak Netanyahu bu iddiaları daha önce Haaretz'e karşı reddetmişti.

Bu diplomatik oyunlar çok başka tabii ama bu kopukluğun faturası yine halka çıkıyor.

Halkın faturası meselesine girmeden önce, uyarının resmi makamlara iletilmemiş olması hukuksal bir sorumluluk zinciri doğurur.

Bu sorumluluk zinciri, sanki bir devlet başkanının cebindeki bozuk parayı kaybetmesi gibi basit bir hata değil; bu, tüm bir güvenlik mimarisinin çöküşü.

Bozuk para benzetmesi biraz fazla basite kaçıyor, burada bir ihmalden ziyade kurumsal bir bilgi akışı felaketi var.

Peki, bu kurumsal felaket sadece istihbarat masasında mı kaldı, yoksa hukuki süreçleri de mi etkileyecek? Siyasetin Sıcak Hattı'ndaki o büyük soruya geçmeden önce, bu kopuşun maliyetini birazdan konuşacağız.

Kopuşun maliyetinden bahsediyoruz ama asıl soru şu: Bu siyasi hareketlilik sokaktaki insanın cebini nasıl etkileyecek? Fatma Betül Sayan Kaya'nın istifasıyla oluşan boşluk, sosyal politikaların uygulanmasında bir duraksama yaratır mı?

Kaya, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada şahsi iddiaların incelenmesi için siyasi sorumluluk aldığını belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da iddiaların titizlikle araştırılması konusundaki kararlılığına vurgu yaptı.

Burada önemli olan, iddiaların bir soruşturma aşamasına geçip geçmeyeceği ve bu sürecin hukuki bir zeminde mi yoksa siyasi bir tasfiye olarak mı ilerleyeceği.

Bence bu sadece bir istifa değil, AK Parti içindeki denge değişiminin bir öncüsü. MHP tarafındaki o büyük kucaklaşmaya bakarsak, devletin farklı aktörleri arasında yeni bir uzlaşı zemini inşa ediliyor olabilir.

MHP tarafında durum çok farklı; Bahçeli, Sarallar ve Şahinler ailelerini Ankara'da bir araya getirdi.

Bu kucaklaşma bence bir barış değil, sadece bir ateşkes.

Katılmıyorum, MHP'nin bu hamlesi çok daha geniş bir güvenlik ve sosyal düzen stratejisinin parçası gibi duruyor.

Bu strateji hukuken neyi değiştirir bilmem ama bu tür 'tarihi buluşmalar' genellikle yargı süreçlerinin önünü açmak ya da kapatmak için kullanılır.

Siyasetçiler Ankara'da el sıkışırken, biz sadece bu hareketliliğin pazar fiyatlarına veya sosyal yardım dağıtımlarına yansımasını bekliyoruz.

Siyasetin bu kadar hızlı yön değiştirdiği bir ortamda, acaba bu dengeler değişirken emniyet teşkilatının içindeki yapılar nasıl bir tepki verecek?

Aslında o tepki yarın öğleden sonra somut bir eylemle gelecek; Emniyet Teşkilatı Sendikası, 28 Eylül Pazartesi günü Türkiye genelinde iş bırakma kararı aldıklarını duyurdu. Sendika, bu kararın arkasındaki gerekçeyi son beş günde yedi emniyet mensubunun yaşamına son vermesi ve Bursa ile İstanbul'daki iki üyenin intihar girişimi olarak açıkladı.

Bu sadece bir hak arayışı değil, teşkilat içindeki yapısal çöküşün bir sinyali; beş günde yedi can kaybı, güvenlik bürokrasisinde bir krizin başladığını gösteriyor.

Yedi kişi demek, yedi ayrı ailede bir daha hiç sönmeyecek bir ateş demek.

Burada hukuki bir ayrımı netleştirmek lazım; intihar vakaları birer trajedidir ancak iş bırakma kararı bir sendikal hak arama sürecidir.

Hak arama süreci mi, yoksa bir patlama noktası mı? Bu sayı, bir ordunun lojistik hatlarının kopması gibi bir durum.

Lojistik hat değil, hukuk devletiyle vatandaş arasındaki o ince bağın kopmasıdır Çetin; senin askeri benzetmen konuyu çok fazla teknik bir boyuta çekiyor.

Peki, bu duygusal ve hukuki gerilim, polisin sahada görev yapma kapasitesini gerçekten nasıl etkileyecek?

Polis meselesini bir kenara bırakalım, asıl mesele Suudi Dışişleri Bakanı'nın New York'taki o uyarısı. Bölgedeki sivil ve ekonomik tesislerin hedef alınması demek, dünya ticaretinin damarlarının kesilmesi demek.

Bakan Al Suud, BM 81. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada bu tehditleri açıkça 'İran saldırıları' olarak tanımladı. Enerji güvenliği ve tedarik zincirleri konusunda uluslararası topluma doğrudan çağrıda bulundu.

Tedarik zinciri dediğin şey bizim mutfaktaki yağın, ekmeğin fiyatı demek. Eğer o enerji hatları tıkanırsa, grafiklerin yükselmesi değil, kasadaki paranın tamamen erimesi söz konusu.

Sadece ekonomi değil, uluslararası hukukun da ihlal edildiği bir zemin oluşuyor.

Mesele sadece hukuk değil, riskin maliyeti. Bu gerilim Körfez'de kalırsa, petrol fiyatlarındaki her dalgalanma küresel bir şok dalgasına dönüşür; yani bir nevi dünya ekonomisinin tansiyon ilacı kesilmiş gibi olur.

O benzetme biraz fazla dramatik olmadı mı Çetin?

Veriler ne diyor? Bölgedeki bir sivil tesis saldırısı, küresel piyasaları bir saniyede sarsmaya yetiyor.

Piyasa sarsılırsa biz sadece sarsılmayız, direkt duvara çarparız.

Yani diplomatik uyarılar aslında birer ekonomik erken uyarı sistemi gibi çalışıyor diyebilir miyiz? Peki, bu siyasi gerilimler sadece devletlerin masasında mı kalıyor, yoksa sivil hayatın akışını da mı kesiyor?

Aslında kesiyor, Mauritius örneğine bakarsak İsrailli bir turizm şirketinin uçağına bile iniş izni verilmedi.

Peki, bu diplomatik engellemeler güvenlik operasyonlarının sınırlarını nasıl zorlayacak?

Güvenlik operasyonlarının sınırlarını sorarken aslında sahada değişen yöntemlere bakmamız gerekiyor; dronlar ve yoğun denetimler artık asayişin merkezinde.

Adana'daki veriler bunu doğruluyor; 289 ekip ve 1591 personelin katıldığı denetimde 26 bin 654 kişinin GBT sorgulaması yapıldı.

Bu kadar personeli tek bir denetimde sahaya sürmek, aslında bir nevi güvenlik maliyetinin aşırı yükselmesi demek.

Mesele maliyet değil, bu denetimler sokağın nabzını nasıl etkiliyor ona bakmak lazım.

Burada önemli olan denetimin usulü; örneğin Beyoğlu'ndaki operasyonda dron kamerasıyla yapılan tespitler, suçun işlendiği anın tespiti açısından hukuki delil niteliği taşıyabilir.

Beyoğlu'ndaki o dron takibi, bir nevi sokağın her noktasını 7/24 izlenen bir açık hava hapishanesine çevirmek gibi bir şey.

Açık hava hapishanesi çok ağır bir benzetme oldu.

Şöyle düşünün; 4 dron ve 4 özel eğitimli köpeğin aynı anda bir mahallede olması, o bölgedeki tüm hareket alanını kısıtlar.

Benim kıyasım daha net; bu teknolojik kuşatma, bir suçlunun kaçış rotasını daraltmakla, bir vatandaşın özel hayatını gözetlemek arasındaki o ince çizgide yürüyor.

Peki, bu teknoloji gerçekten suçluyu yakalıyor mu yoksa sadece suçun yerini mi değiştiriyor?

Beyoğlu'nda dronlar sayesinde fuhuş pazarlığı anlık tespit edilip 4 kişi gözaltına alındı, yani sonuç almış görünüyor.

Adana'daki 64 aranan kişinin yakalanması da bir başarı ama bu denetimler her gün yapılmazsa sokaktaki gerilim bitmez.

Ancak Gaziantep'teki olayda gördüğümüz gibi, bu sıkı denetimler bazen şüpheliyi köşeye sıkıştırıp intihara veya çatışmaya da sürükleyebiliyor.

Yani teknoloji ve yoğun denetim bir yandan suçla mücadele ederken diğer yandan yeni riskler mi doğuruyor? Peki, bu asayiş trafiği spor dünyasındaki disiplin ve kurallara nasıl yansıyor?

Aslında spor dünyasında da kurallar ve disiplin, fiziksel bir performansın ötesinde, beklenmedik kırılmalarla test ediliyor.

Polonya'nın Milano'daki finalde Fransa'yı 3-1 yenerek üst üste ikinci kez Avrupa voleybol şampiyonu olması tam bir disiplin örneğiydi.

Polonya'nın başarısı güzel de, bizde milli takımın durumu biraz moral bozucu.

TFF'nin açıklamasına göre Orkun Kökçü, ayak parmağındaki ağrı sebebiyle takımdan ayrı, fizyoterapist eşliğinde bireysel idman yaptı.

Bireysel idman olması bir şey değiştirmez, bu durumun taktiksel bir risk yarattığı aşikâr.

Burada bir ayrım yapmak lazım; oyuncunun sakatlığı bir engeldir ama idmana çıkması hukuken ve teknik olarak 'hazır olma' çabasıdır.

Bu risk, bir futbol maçının stratejisini, sanki en pahalı otomobilin lastiğinin inmesi gibi bir anda felç edebilir.

Otomobil örneği çok abartılı, bu sadece bir oyuncunun fiziksel durumuyla ilgili bir belirsizlik.

Hayır, bir takımın omurgası çökerse o maçın sonucunu önceden tahmin etmek imkansızlaşır.

Tahmin yürütmek yerine, sakatlık raporunun ve tıbbi prosedürün sonucuna bakmak daha rasyoneldir.

Raporlar sadece kağıt üzerinde kalır, sahada o eksikliği hissedeceksiniz.

Sahadaki performans, tıbbi verinin bir yansımasıdır, varsayımların değil.

Çetin riskten, Harun ise prosedürden bahsediyor; peki bu sakatlık haberi İtalya maçının kaderini gerçekten değiştirir mi?

Sahada ne olursa olsun, maç sonrası o sonuçlar bizim pazar alışverişindeki moralimizi bile etkiliyor.

Uluslar Ligi'nde ilk hafta İspanya'nın İngiltere'yi 3-2 yenmesi gibi sürprizler de her an yaşanabilir.

Görünen o ki sporun içinde de belirsizlik ve risk yönetimi hiç bitmiyor; bugünlük bu kadar, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere, iyi akşamlar.