Diplomasinin Kırılma Noktası ve Otonom Savaşın Yeni Çağı

Londra'da yağmurlu bir akşamda, Zelenskiy'nin mikrofon başına geçip 'ihanete uğradık' demesiyle Ukrayna cephesindeki diplomatik savaş, savaş alanının önüne geçti. Bugün diplomasinin kırılma noktalarını ve otonom savaşın yeni yüzünü konuşacağız.

Zelenskiy, katıldığı özel röportajda Trump'ın ABD-Rusya arasındaki dizel tedarik anlaşması nedeniyle kendisini yalnız bıraktığını ve yanlış tarafı seçtiğini açıkça söyledi.

Bu çıkış aslında enerji koridorlarındaki güç dengesinin değiştiğini gösteriyor; Trump yönetimi dizel tedarikini bir pazarlık kozu olarak kullanırken Ukrayna ekonomik desteğin zayıfladığını hissediyor.

Bence bu bir stratejik hata.

Neden böyle düşünüyorsun Çetin?

Zelenskiy'nin bu kadar sert bir 'ihanet' söylemi kullanması, Trump'ın masadaki pazarlık gücünü artırmaktan başka bir işe yaramaz, aksine Ukrayna'yı daha da izole eder.

Diplomatik kopuşun sahada nasıl karşılık bulduğuna bakarsak, Lutsk'taki İHA saldırısı sivil altyapıyı vurdu ve 6 kişi hayatını kaybetti.

Evet, Volin Bölgesi Askeri İdaresi'nin aktardığına göre saldırıda bir toptan satış mağazası ve 9 katlı bir apartman dairesi doğrudan hasar gördü.

Hızlı bir tur yapalım; Trump'ın bu yaklaşımı Ukrayna için bir son mu yoksa yeni bir gerçeklik mi? Tek cümle.

Kaçınılmaz bir gerçeklik.

Stratejik bir felaket.

Teknolojik bir yalnızlaşma.

Henüz erken bir kopuş.

Peki, bu diplomatik boşluğu doldurmaya çalışan ve savaşın kaderini değiştiren yeni aktörler kimler; savaşın yeni mimarları robotik komutanlık mı?

Aslında mesele sadece yeni bir birim değil, karar verme mekanizmasının yazılıma devredilmesi.

Pete Hegseth'in Washington'daki açıklamasına göre bu komutanlık, milyonlarca İHA'yı tek bir merkezden koordine etmeyi hedefliyor.

Bu durum savaşın etik sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırır.

Savunma bütçelerindeki kayma da bunu destekliyor; artık personel maliyetinden ziyade yazılım ve donanım maliyetleri ön planda.

Yani bir insan komutanın yapamayacağı hızda, saniyeler içinde binlerce hedefi seçip imha edebilecek bir algoritmadan bahsediyoruz.

Bence bu bir avantaj değil, kontrol edilemez bir risk.

Peki, bu riskin maliyeti ne olacak; hızlı bir tur yapalım, herkes tek cümleyle yargısını söylesin.

Sorumluluk zincirinin koptuğu bir dönem başlıyor.

Küresel savunma sanayisinde yeni bir ekonomik paradigma kuruluyor.

Teknoloji, savaşın hızını insan algısının ötesine taşıyor.

Peki, bu otonom güç dengeleri sarsarken, sıcak çatışmanın en derin olduğu bölgelerde neler oluyor; Filistin ve Yemen hattındaki gerilim nereye evriliyor?

Bunu açalım: yerleşimci şiddeti ve Yemen'deki füze saldırıları sadece bölgesel birer olay mı, yoksa küresel bir çatışma döngüsünün yakıtı mı?

Filistin Dışişleri Bakanlığı'nın BM'ye yaptığı resmi çağrıyı netleştirelim; bakanlık, Mıhmas beldesindeki cami ve zeytinlik saldırılarını gerekçe göstererek bu silahlı grupların terör örgütü ilan edilmesini talep ediyor.

Bence bu talep, diplomasi masasında bir çözüm değil, sadece çatışmanın hukuki tanımını sertleştirip tarafları daha da köşeye sıkıştırma hamlesi.

Çetin'in dediği gibi bir sıkışma riski var ama Yemen tarafındaki maliyet çok daha somut; Husilerin Riyad'daki havalimanı ve petrol tesislerini hedef alması, bölgedeki enerji güvenliği algısını geçen yıla göre çok daha kırılgan bir noktaya taşıdı.

Buradaki asıl mesele saldırının yöntemi, çünkü Yahya Seri'nin bahsettiği balistik füzeler ve İHA kullanımı, savunma sistemlerinin ölçeğini zorlayan bir karmaşıklık sunuyor.

Teknolojiye takılmayalım, asıl soru şu: bu saldırılar Suudi tesislerinde kalıcı bir yıkım mı yaratıyor yoksa sadece birer gözdağı mı?

Veriler şunu söylüyor; İsabet iddiaları yüksek olsa da, Aramco gibi devlerin operasyonel sürekliliği henüz tam olarak belirsiz.

Yalnız şunu eklemeliyim, Husilerin saldırı kapasitesiyle ilgili iddiaları 11 farklı kaynak doğrulasa da yıkımın boyutu konusunda henüz teyitli bir bilanço yok.

Hızlı bir tur yapalım; bu iki gelişme yarın sabah uyandığımızda bize neyi haber verir?

Benim görüşüm, enerji fiyatlarında yeni bir dalgalanma riski.

Ben, diplomatik kanalların tamamen tıkanacağı bir süreç görüyorum.

Ben, otonom sistemlerin savaş alanındaki rolünün artık tartışmaya kapalı olduğunu düşünüyorum.

Ben, uluslararası hukukun bu yeni şiddet biçimleri karşısında sınav vereceğini söyleyebilirim.

Peki, bu gerilim hattı otonom silahların kontrolünü tamamen yitirmemize mi yol açacak, yoksa NATO'da patlak veren o şüpheli 'sahte fatura' operasyonu bu düğümü başka bir yerden mi çözecek?

Eurojust'un açıklamasına göre operasyon Norveç, Almanya ve Romanya'da eş zamanlı yapıldı; şirket, Kuzeybatı Avrupa limanlarında NATO gemilerine verilen destek hizmetleri için sahte faturalar düzenlemekle suçlanıyor.

Bu sadece mali bir suç değil, doğrudan bir lojistik güvenlik açığıdır.

Katılmıyorum, bence bu durum daha çok tedarik zincirindeki denetim eksikliğinin bir sonucu gibi görünüyor.

Denetim eksikliği dediğin şey, bir ittifakın operasyonel hazırlığını felç edebilir.

Hızlı tur yapalım; bu operasyon NATO'nun lojistik güvenliğini sarsar mı, tek kelimeyle yargınızı söyleyin.

Sarsar, çünkü veri akışındaki bu tip manipülasyonlar sistemin tamamını kirletir.

Sarsmaz, mevcut denetim mekanizmaları bu tür sapmaları yakalamak için zaten var.

Norveç'te 5 kişi gözaltına alındı, yani süreç çoktan yargıya taşınmış durumda.

Peki, bu mali usulsüzlüklerin teknoloji dünyasındaki çip krizini tetikleme ihtimali nedir?

Aslında ikisi de sermayenin nerede 'güvende' hissettiğiyle ilgili; bir yanda Türkiye'de fonların tasfiyesiyle oluşan bir belirsizlik, diğer yanda ABD'de Japon sermayesinin doğrudan üretim kapasitesine akması var.

Ankara'daki süreci netleştirmek gerekirse, komisyondan geçen 9 maddelik teklif 1 milyon TL üzerindeki yatırımcılara sadece 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme yapılmasını öngörüyor.

Bu bir güvenlik meselesi değil, sadece bir tazminat yönetimi; asıl risk sermayenin bu tür düzenlemelerle yerel piyasadan hızla çekilme ihtimali.

Kaan'ın dediği o sermaye akışı tam olarak çip sektöründe görülüyor; Japonya'nın New York'taki tesisler için ayırdığı 21 milyar dolar, teknolojinin artık sadece bir ürün değil, bir jeopolitik kale olduğunu kanıtlıyor.

Tartışmayı dağıtmadan hızlı bir tur yapalım; bu iki gelişme küresel sermaye dengesini nasıl değiştirir, herkes tek cümleyle söylesin.

Sermaye, belirsizliğin olduğu yerden kaçıp devlet destekli üretim modellerine yönelecek.

Teknoloji yatırımları artık kâr marjından ziyade, tedarik zinciri güvenliği üzerinden şekilleniyor.

Ben katılmıyorum, bu sadece korumacı bir refleks ve maliyeti çok yüksek bir oyun.

Çetin, neden tersini düşünüyorsun?

Çünkü 21 milyar dolarlık bu hamle, küresel serbest piyasa yerine devletlerin belirlediği yapay bir ekosistem yaratıyor.

Ben sadece şunu ekleyeyim, Trump'ın açıklamasına göre bu yatırım 27 bin inşaat işi yaratacak ama üretimdeki o bin kişilik vasıflı kadronun maliyeti henüz belirsiz.

Peki, bu büyük sermaye hareketleri ve yerel düzenlemelerin gölgesinde, yarın sabah uyandığımızda bizi bekleyen asıl kayıplar neler olacak?

Günün sonunda geriye kalan; Wisconsin'de bir çocukla birlikte hayatını kaybedenler, İstanbul'da yağmurun bıraktığı hasar ve bir medya kuruluşunun dijital dünyadan silinmesi. Herkesin tek cümlelik net bir yargıyla masayı kapatmasını istiyorum, önce Elif.

Halk TV'nin sosyal medya hesaplarına İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından getirilen erişim engeli, yürütülen bir soruşturma kapsamında 5651 sayılı Kanun uyarınca uygulandı.

Soruşturmanın kapsamı bir iş insanına dayansa da, medya mecralarına yönelik bu tür kısıtlamaların ekonomik güven endeksine yansımaları genellikle olumsuzdur.

Bence bu, yargı kararlarının hızla medya alanına sıçradığı yeni bir dönemin maliyetli bir örneği.

Dijital platformların bu kadar geniş bir yelpazede, yani YouTube'dan Telegram'a kadar tek seferde kapatılması, bilgiye erişim ölçeğini ciddi şekilde daraltıyor.

Çetin, bu durumun güvenlik veya hukuk boyutu hakkında ne dersin?

Hukuki bir süreç yürütülüyor olabilir ama kurumların bu kadar hızlı müdahale etmesi, denge mekanizmalarını zayıflatıyor.

Hukuki boyutu bir kenara bırakırsak, Wisconsin'deki uçak kazasında Piper PA-46 tipi uçaktaki 6 kişinin tamamının, biri çocuk olmak üzere hayatını kaybettiği kesinleşti.

Havacılık kazaları her zaman teknik bir soru işaretidir ama burada 21 farklı kaynağın teyit ettiği bir trajedi var.

Teknik arıza mı yoksa başka bir faktör mü olduğu henüz belli değil, ancak 21.30'daki ihbarlar kazanın şiddetini gösteriyor.

Peki İstanbul'daki durum? Sel ve yağış hasarı ne durumda?

Bakan Murat Kurum, Valilik koordinasyonunda hasar tespit çalışmalarının başladığını ve ekiplerin sahada olduğunu açıkladı.

Geçen yılki benzer yağışlara kıyasla, altyapı maliyetlerinin bu yıl çok daha yüksek bir seyir izlemesi muhtemel.

Hızlı turu bitirelim; günün özeti nedir?

Teknoloji ve doğa, kontrolümüz dışında hızla değişiyor.

Kurumsal kararlar ve doğal afetler arasında bir risk yönetimi boşluğu var.

Bugün sadece veriler ve kayıplar konuşuldu.

Veriler, kayıplar ve kısıtlamalarla dolu bir günü geride bırakıyoruz; yarın sabah otonom sistemlerin sınırlarını tartışmak üzere tekrar burada olacağız, iyi geceler.