Piyasada Deprem, Siyasetin Yeni Yüzü ve Herson'da Sessizlik

İstanbul Adliyesi'nin önündeki kalabalık ve savcılık koridorlarındaki hareketlilik, bugün finans dünyasının en sarsıcı günlerinden birine işaret ediyor. Piyasada Tera depremi, siyasetin yeni yüzü ve Herson'daki sessizlik başlıklarıyla günü kapatıyoruz.

İlk olarak SPK'nın Tera Yatırım hakkındaki nihai kararını masaya yatıralım: Bu tasfiye kararı piyasadaki güveni mi inşa ediyor yoksa sarsıyor mu?

Görünen o ki SPK, 30 Eylül'deki geçici durdurmanın ardından en sert hamlesini yaparak faaliyet izinlerini tamamen iptal etti. Bu sadece bir aracı kurumun kapanması değil, sermaye piyasalarındaki denetim mekanizmasının ne kadar keskinleştiğinin bir göstergesi.

Bu karara ek olarak, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürütmekte olduğu fon soruşturmasında iki isim için tutuklama talebi var. Savcılık, Tera yöneticisi Hakan Gövdere ve Rıza Kandemir'in tutuklanmasını isterken, diğer şüpheliler için yurt dışı çıkış yasağı ve konutu terk etmeme gibi tedbirler talep etti.

Elif'in belirttiği bu hukuki süreç, aslında piyasadaki manipülasyon iddialarının ne kadar derinleştiğini kanıtlıyor. PASEU, SELEC ve MANAS paylarındaki işlemler nedeniyle yapılan suç duyuruları, kurumsal yapının içindeki sızıntıyı hedef alıyor.

Grafikler ve hukuki terimler bir yana, bu durumun piyasada işlem yapan küçük yatırımcıya yansıması çok farklı.

Meral'in çekincesini anlıyorum ancak tasfiye süreci aslında bir nevi temizlik operasyonu olarak okunabilir.

Temizlik mi? Yatırımcının parası bir kurumun faaliyet izni iptal edildiğinde ne kadar güvende kalıyor, asıl bunu sormak lazım.

Peki, bu güven kaybı devletin sunduğu tazmin mekanizmalarıyla dengelenebilir mi?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın paylaştığı rakamlar burada bir veri sunuyor. 23 Ekim itibarıyla, A1 Capital, Bulls ve Pardus gibi şirketlerin altındaki 93 fondan toplam 71 bin 899 hesaba 68 milyar lira ödeme yapılmış durumda.

Yılmaz'ın vurguladığı bu 68 milyar liralık ödeme, tasfiye sürecinin planlanan takvime uygun ilerlediğini göstermesi açısından önemli; ancak Tera'nın tasfiyesiyle bu hacmin nasıl değişeceği henüz belirsiz.

Sistemdeki bu tür büyük kopuşlar, dijital varlık yönetimi ve işlem altyapıları açısından da yeni bir güvenlik protokolü ihtiyacını doğuruyor.

68 milyar lira çok büyük bir rakam ama bu para her hesaba aynı hızla mı akıyor, bunu bilmiyoruz.

Yılmaz ödemelerin kesintisiz devam ettiğini ifade etti ancak Tera özelindeki tazmin sürecinin detayları henüz netleşmiş değil.

Bence tam tersi; bu kadar büyük bir tazminat hacmi, piyasaya 'devlet arkanda' mesajı vererek volatiliteyi dizginlemeyi amaçlıyor.

Finans dünyasındaki bu sert rüzgarların ardından, madalyonun diğer yüzüne, yani sahadaki insani duraksamaya bakalım; Herson'daki sessizlik neyin habercisi?

Herson'da sessizlik nihayet sağlandı; Melania Trump'ın sosyal medya üzerinden yaptığı duyuruya göre ateşkes, bugün Moskova saatiyle 04.00 itibarıyla yürürlüğe girdi.

Bu sadece bir duraklama gibi duruyor; çünkü ateşkesin kapsamı sadece insani yardım konvoylarının güvenliğiyle sınırlandırılmış.

Peki bu konvoylar gerçekten içeri girebilecek mi?

Oleşki kentinin ötesine kadar bir koridor açılması planlanıyor ama sahadaki hareketliliğin ne kadar süreceği henüz teyit edilmiş değil.

Teknik olarak bu bölgedeki elektronik harp sistemlerinin ve sinyal kesicilerin de durması gerekiyor ki yardımlar ulaşabilsin.

Yani bu durum kalıcı bir barıştan ziyade, sadece hayati yardımlar için açılmış geçici bir pencere mi?

Geçici bir pencere meselesini bir kenara bırakıp, İsrail'deki bu siyasi kırılmanın asıl sonuçlarına, yani sandıktan çıkan o karmaşık tabloya bakalım.

Tablo aslında bir paradoks barındırıyor; Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu İsrail devlet televizyonunun paylaştığı sandık çıkış anketlerine göre oylarda Netanyahu koalisyonunu geride bıraktı ama parlamenter çoğunluğu hala kuramadılar.

Burada önemli bir detay var, Netanyahu'nun Likud ve Ben-Gvir'in Yahudi Gücü partisi adına oy süresini uzatma talebi Seçim Komitesi tarafından reddedildi.

Peki bu oyların önde olması sokaktaki insanın hayatını değiştirecek mi, yoksa sadece koltuk kavgası mı?

Meral, bu bir koltuk kavgası gibi görünse de aslında sistemin kilitlenmesi riski var; muhalefet önde ama hükümet kuracak sayıya ulaşamadığı için büyük bir yönetim krizi kapıda duruyor.

Siyasi kilitlenme teknolojik altyapı yatırımlarına da yansır, yani belirsizlik süreci her şeyi yavaşlatır.

Aslında Seçim Komitesi'nin reddettiği süre uzatımı talebi, sandık başındaki yüksek katılımın demokratik meşruiyeti güçlendirdiğini gösteriyor.

Katılım yüksek olabilir ama sonuç yine de bir tıkanıklık; Eisenkot'un önde olması Netanyahu döneminin bittiği anlamına gelmez, sadece yeni bir belirsizlik dönemini başlatır.

Grafikler ve anketler ne derse desin, bu düğüm çözülmezse pazarın fiyatı da ülkenin siyaseti de dengesizleşir.

Siyasetin bu düğümü İsrail'i bir yönetim krizine mi yoksa yeni bir döneme mi sürüklüyor, bunu biraz daha deşeceğiz; peki ya Brezilya'daki o gizemli kaçış iddiaları ne anlama geliyor?

Brezilya tarafında iddialar oldukça sert; Flavio Bolsonaro'nun, Yargıç Alexandre de Moraes'in pasaport teslimi için verdiği 24 saatlik süreyi aşmadan ülkeyi terk edip ABD'ye gittiği söyleniyor.

Bu sadece bir kaçış değil, hukuki bir baypas girişimi gibi görünüyor; zira Federal Polis pasaportları iptal ettiğinde Bolsonaro çoktan sınırın dışına çıkmış oldu.

Kaçışın kimin işine yaradığına değil de, bu belirsizliğin Brezilya realleri üzerindeki etkisine bakmak lazım.

Yani Elif'in aktardığı bu kronolojik boşluk ile Kaan'ın bahsettiği hukuki baypas, aslında devletin otoritesinin sınırda test edildiğini mi gösteriyor?

Dijital izler ve uçuş kayıtları bu iddiayı teyit edebilir ama şu an elimizde sadece Infobae'nin aktardığı o 'gizlilik içi' kaynaklar var.

Katılmıyorum, bu durumun sadece bir iddia olarak kalması düşük bir ihtimal çünkü pasaportların iptal edilme gerekçesi çok somut bir kara para aklama soruşturmasına dayanıyor.

Peki bu kaosun ardından Brezilya'da yeni bir siyasi düzen mi kurulacak yoksa her şey daha da mı karışacak; aynı soru şimdi Moskova'daki o sessiz bekleyiş için de geçerli, değil mi?

Moskova'daki bu görüşme sadece diplomatik bir nezaket ziyareti değil, Putin'in GECF Zirvesi'ni kullanarak İran ile oluşturduğu güvenlik eksenini resmileştirme çabası. Kremlin'in ifadesiyle 'ortak çıkarlar' vurgusu, aslında bölgedeki Batı etkisini kırmak için kurulmuş stratejik bir bloklaşmanın sinyali gibi duruyor.

Kremlin'den gelen resmi bildirime göre liderler baş başa görüşme gerçekleştirdi ve Putin, bölgedeki mevcut durumun endişe verici olduğunu bizzat dile getirdi. Yani bu sadece bir enerji zirvesi değil, doğrudan güvenlik gündemiyle yapılmış bir buluşma.

Peki bu güvenlik ekseni, sadece sınır güvenliği mi demek yoksa siber savunma ve teknoloji transferini de kapsıyor?

Bence teknolojik iş birliği de bu stratejik paketlerin ayrılmaz bir parçası olacak.

Siz yukarıda stratejik eksen diyorsunuz ama bu işin sonu bize enerji maliyeti olarak dönerse ne olacak?

Meral haklı, diplomasi masasında çizilen o yeni hatlar acaba pazarın dengesini mi değiştirecek yoksa sadece kağıt üzerinde mi kalacak; yarın sabah uyandığımızda bu yeni eksen cüzdanımıza nasıl yansıyacak?

Bu soru aslında masadaki iki farklı dünyayı, yani devasa kâr rakamlarını ve Ege'deki sert diplomatik duruşu birbirine bağlıyor.

Bağlıyor çünkü Akbank'ın dokuz aylık 45 milyar 933 milyon TL'lik net kâr artışı, aslında bu büyük ölçekli ekonomik istikrarın bir göstergesi olarak okunabilir.

Ancak Dışişleri Bakanlığı'nın Ege ve Doğu Akdeniz konusundaki 'taviz verilmeyecek' açıklaması, bu ekonomik tabloda jeopolitik risklerin hala masada olduğunu hatırlatıyor.

Diplomatik gerilimlerin dijitalleşen dünyada yankısı da hızlı oluyor; savunma sanayisindeki teknolojik hamleler bu duruşun teknik altyapısını oluşturuyor.

Kaan, sen kâr artışından bahsediyorsun ama Akbank'ın bu çeyrekteki net kârı geçen yıla göre yüzde 18 gerilemiş, bu ne demek?

Doğru bir tespit, çeyreklik bazda yüzde 24'lük bir gerileme var; yani büyüme hızı yavaşlıyor gibi görünüyor.

Yavaşlıyorsa o kârın içindeki yüzde 31'lik gelir artışı halkın cebine değil, bankanın swap maliyetlerine gidiyor demektir.

Peki, bu ekonomik yavaşlama ile dış politikanın sertleşmesi arasında bir denge kurulabilir mi?

Bakanlığın açıklamasıyla netleşti ki, ekonomik beklentiler ne olursa olsun deniz yetki alanları konusunda kırmızı çizgiler korunuyor.

Bence bu durum, devletin ekonomik dalgalanmalara rağmen stratejik alanlarda geri adım atmayacağını gösteriyor.

Katılmıyorum, sert siyasetin maliyeti her zaman doğrudan tüketiciye fatura edilir.

Meral, makro dengeleri görmezden geliyorsun; bankaların kâr yapısı devletin dış politika manevra alanını genişletir.

Grafik güzel de kasada durum farklı; banka kârı artarken insanların alım gücü düşüyorsa o manevra alanı kime yarıyor?

Bu bir tercih meselesi, ekonomik rasyonalite ile ulusal çıkarlar bazen çatışmak zorundadır.

O çatışmanın faturasını pazar arabasındaki eksik ürünler ödüyor, bunu görmezden gelemezsin.

Bir yanda devasa banka gelirleri ve Avrupa piyasalarındaki yükseliş, diğer yanda ise Ege'de tavizsiz duruş ve yavaşlayan kâr marjları.

Aslında her şeyin merkezinde bu iki kutbun nasıl yönetileceği sorusu var.

Ve bu yönetim tarzının yarın ne tür bir diplomatik veya ekonomik sonuç doğuracağı.

Görünen o ki, bugün masada hem büyük kârların hem de büyük risklerin muhasebesini yaptık; hangi tarafın ağır basacağını zaman gösterecek.

Katılan herkese teşekkürler, yarın sabah piyasaların ve yeni gelişmelerin nabzını tutmak üzere yine burada olacağız.