Dünya Barışa mı Hazırlanıyor, Savaşa mı?

Putin'in bu 'hazırız ama istemiyoruz' çıkışını bir caydırıcılık stratejisi olarak okumak, masadaki gerçeklikten kopmak olacak; bu söylem aslında kaçınılmaz bir çatışmanın provası değil mi?

Bence tam tersi, bu bir meydan okumadan ziyade maliyet hesabı; Avrupa'nın 2030 hedeflerine karşı Rusya'nın 'ben buradayım' diyerek savunma hattını belirlemesi.

Moskova'daki basın toplantısında Putin, Batılı ülkelerin stratejik yenilgi hedeflerine ulaşamadığını özellikle vurguladı.

Çetin'in bu 'savunma hattı' yorumuna katılmıyorum, bu daha çok bir belirsizlik yönetimi; geçen yılki askeri harcamalarla kıyaslandığında Rusya'nın lojistik kapasitesi hala soru işareti.

Hukuki açıdan bakarsak, bu tür söylemlerin uluslararası antlaşmaların ihlali olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceği hala tartışmalı bir konu.

Çetin'in maliyet hesabını bir bakkal defterine benzetiyorum ama Putin'in dediği kadar basit bir matematik değil bu.

Peki, bu gerilim sadece Moskova-Brüksel hattında mı kalacak, yoksa İsrail'deki o derin siyasi tıkanıklık bu küresel ateşi daha da mı körükleyecek?

Aslında İsrail'de şu an yaşanan şey, bir hükümet kurma krizinden ziyade, matematiksel bir imkansızlığın siyasi bir inkarına dönüşmesi.

Netanyahu'nun bu inkarı sadece bir inkar değil, bence sistemin açıklarını kullanarak süreci kilitleme stratejisi.

Kesinleşmemiş sonuçlara göre Netanyahu 53 sandalye kazanırken, Eisenkot'un muhalefet bloku 48 sandalyede kaldı.

Bu fark, bir bakkalın borç defterindeki küçük bir hesap hatası gibi değil, koca bir devletin yönetim mekanizmasının tamamen felç olması demek.

Bakkal benzetmesini geçelim de, bu durum bir kriz değil, Netanyahu'nun sandık sonuçlarını manipüle etme girişimidir.

Katılmıyorum, veriler sadece hiçbir bloğun 61 sandalyeye ulaşamadığını gösteriyor, bu bir manipülasyon değil aritmetik gerçek.

Eisenkot'un Şin-Bet Direktörüyle yaptığı görüşme tam da bu aritmetiğin üzerine bir gölge düşürmeye çalışıldığını kanıtlıyor.

Eisenkot'un suçlamaları siyasi bir refleks, çünkü 13 milletvekiline ihtiyacı var ama önündeki yol çok engebeli.

Burada asıl mesele seçim sonuçlarının hukuki geçerliliği, çünkü süreç henüz resmi olarak tamamlanmadı.

Yani bir taraf aritmetik bir tıkanıklık, diğer taraf ise sistematik bir müdahale iddiası diyor; peki bu kilitlenme İsrail'in iç güvenliğini nasıl etkileyecek?

İç güvenlikten çıkıp bu güvenlik algısının Gazze'deki sahaya yansımasına, yani medyanın doğrudan hedef alınmasına bakalım; bu durum uluslararası hukuku gerçekten bitiriyor mu?

Hukuk bitmiyor, sadece işlevsizleşiyor; Francesca Albanese'in BM'de sunduğu veriler, 300 medya çalışanının öldürülmesinin tesadüfi bir savaş hasarı değil, bilinçli bir strateji olduğunu gösteriyor.

Albanese'in raporunda özellikle 'çifte vuruş' yöntemine vurgu yapıldığını belirtmek gerekir; yani ilk saldırıdan sonra bölgeye ulaşan ekiplerin de ikinci bir saldırıyla vurulduğu teyit ediliyor.

Bu durum, bir kriz anında veri akışını tamamen kesmek için yapılan bir operasyonel hamle gibi duruyor.

Hatta bu ölçekteki bir kaybı, bir şehrin tüm kütüphanelerini ve hafızasını tek bir gecede yakıp yıkmak gibi düşünebilirsiniz.

Kütüphane kıyasın biraz fazla dramatik kaçmıyor mu, bu daha çok bir haber akışı kısıtlama meselesi.

Hukuken bu sadece bir bilgi kısıtlaması değil, hedefli bir saldırı niteliği taşıyorsa savaş suçu kapsamına girer; ancak yargılama süreci hala belirsiz.

Peki, bu medya kuşatması sadece Gazze ile mi sınırlı kalacak, yoksa bölgedeki diğer çatışma hatlarını da mı tetikleyecek?

Gazze'deki kuşatmanın ötesinde, Hürmüz Boğazı'ndaki o mayınlı tanker olayı meselenin rengini tamamen değiştiriyor gibi duruyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, tankerin Hürmüz'ün doğu kesiminde bir mayına çarptığını ve şu an hareketsiz kaldığını teyit etti.

Bu tanker olayı, bölgedeki enerji akışını geçen yılın aynı dönemine kıyasla %15 daha riskli bir noktaya taşıyor; çünkü Hürmüz'deki tek bir aksama, küresel petrol fiyatlarında anlık bir sıçrama demek.

Bana kalırsa bu bir kaza değil, İran'ın müzakere masasındaki elini güçlendirmek için kurduğu bir tiyatro.

Çetin, bu çok iddialı bir yorum; veriler bunun bir sabotaj mı yoksa teknik bir arıza mı olduğunu henüz netleştirmedi.

Veriler değil, strateji konuşuyor; İran tam da bu gerginliği kullanarak masaya oturmak istiyor.

Aslında Kalibaf'ın açıklamaları bunu destekliyor; Trump yönetimiyle yapılacak görüşmeler için şartlarını çoktan arabulucular kanalıyla ilettiklerini söylüyor.

Kalibaf'ın 'şartlar sağlanmadan adım atılmayacak' demesi, hukuki bir zemin hazırlama çabası olabilir ama bu şartların içeriği belirsiz.

Peki, bu belirsizlik ve boğazdaki hareketlilik, bölgeyi bir barış masasına mı yoksa açık bir çatışmaya mı sürüklüyor?

Bence tam tersi; bu gerilim, büyük bir savaşın değil, kontrollü bir kriz yönetimi sürecinin parçası.

Bu kontrol mekanizması gerçekten çalışabilir mi, yoksa zincirleme bir güvenlik zafiyetine mi evriliyoruz? Küresel felaketler ve güvenlik zafiyetleri meselesini birazdan açacağız.

Bu güvenlik zafiyetleri sadece sınır hatlarında değil, en güvenli sandığımız teknolojik altyapılarda da karşımıza çıkıyor. Elif, İspanya'daki felaketle ilgili son veriler ne söylüyor?

İspanya Ulaştırma Bakanlığı, Castilla-La Mancha bölgesindeki tren çarpışmasında can kaybının 74'e yükseldiğini açıkladı. Kral VI. Felipe ve Kraliçe Letizia de yaralıları ziyaret etmek için Toledo'ya gitti.

Bu sadece bir kaza değil, operasyonel bir ihmal zinciri.

İhmal demek için henüz erken ama veriler sistemdeki bir kopukluğa işaret ediyor. Geçen yılki benzer kazalara kıyasla bu ölçekteki bir çarpışma, yüksek hızlı hatlardaki otomasyonun ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Burada teknik bir kusur mu yoksa bir denetim eksikliği mi olduğu, soruşturma tamamlanmadan hukuken söylenemez.

Bosna'daki EUFOR helikopteri kazasına da bakalım; rutin operasyon diyerek geçiştiremezler, 4 ölü var.

Bosna'daki can kaybı oranı, bir futbol maçındaki seyirci sayısından bile az ama etkisi çok daha büyük.

Kaan, bu kıyaslama biraz fazla uç bir örnek olmadı mı?

Belki öyle ama riskin büyüklüğünü anlatmaya çalışıyorum; sistem hataları artık çok daha küçük bir hata payıyla devasa sonuçlar doğuruyor.

Bosna'da Belediye Başkanı Sinisa Milic 3 ölü ve 12 yaralı derken, EUFOR kaynakları 4 ölü ve 11 yaralı bilgisini teyit etti.

Peki, bu teknik ve operasyonel hatalar bizi daha büyük bir sistem çöküşüne mi götürüyor, yoksa diplomasi masasında bu açıklar kapatılabilir mi?

Diplomasinin bu teknik açıklarla başa çıkıp çıkamayacağını konuşurken, gündemdeki diğer dosyalar aslında güvenliğin çok daha farklı katmanlarda, denizlerde ve hatta en mahrem alanlarda sarsıldığını gösteriyor.

Deniz tarafında BM'den ciddi bir uyarı geldi; Kabine Şefi Rattray, dünya ticaretinin yüzde 90'ından fazlasının deniz yoluyla yapıldığını hatırlatarak siber saldırı risklerine dikkat çekti.

Rattray'in bahsettiği bu teknolojik riskler, sadece siber saldırı değil, yanlış hesaplamalarla bir çatışmayı tetikleme potansiyeli de taşıyor.

Aslında bu risk seviyesi, bir kargo gemisinin rotasından sapmasıyla küresel ekonominin bir haftada felç olması arasındaki o ince çizgide duruyor.

Bence bu durum, deniz güvenliğini artık sadece fiziksel bir koruma meselesi olmaktan çıkarıp bir yazılım meselesine dönüştürdü.

Çetin'in bu 'yazılım' vurgusuna ekleyeyim; geçen yılın aynı dönemine göre deniz ticaretindeki dijitalleşme oranı %15 artarken, siber güvenlik yatırımları aynı hızda yükselmedi.

Peki bu dijital kırılganlık, bölgesel güçlerin hamlelerini nasıl etkiliyor?

Irak örneğine bakalım; Başbakan Ali Zeydi'nin Ulusal İstihbarat Servisi Başkanlığı'nı bizzat devralması, devletin kendi veri ve güvenlik kontrolünü eline alma çabası.

Zeydi'nin bu hamlesi, Sabah Numan'ın ifadesiyle egemenliği tamamlama planının bir parçası, yani istihbaratı doğrudan siyasi merkeze bağlıyor.

Burada önemli olan, bu yetki devrinin kurumlar arası denetimi nasıl etkileyeceği; istihbaratın tek elde toplanması hukuki bir risk yaratabilir mi?

Irak'ta bu adımın güvenlik koordinasyonunu güçlendirmeyi amaçladığı belirtiliyor ancak uygulama aşaması henüz belirsiz.

Elif, az önce bahsettiğin koordinasyon meselesine ek yapayım; istihbarat yetkisi ile yargısal denetim arasındaki çizgi net çizilmezse, hukuki süreçler aksayabilir.

Güvenlik ve devlet mekanizmaları bir yana, insanlık onurunu en derinden yaralayan bir dosya daha var; İsrail ve ABD'deki soruşturmalar.

Evet, İsrail'de Lahav 433 birimi Kudüs'te bir şüpheliyi gözaltına aldı; FBI da ABD'deki bağlantılı kişileri yakaladı.

Suçlamalar tecavüz ve çocuk istismarı görüntülerini dağıtma üzerine; burada gözaltı kararlarıyla yargılama sürecinin ayrı tutulması gerekiyor.

Bu soruşturmanın uluslararası boyuta taşınması, suçun dijital ağlar üzerinden sınırları aştığını teyit ediyor.

Bu durum, devletlerin en güvenli dediği alanlarda bile siber suçların ne kadar derinleştiğini gösteren acı bir emsal.

Günün tüm bu karmaşasından sonra, geriye sadece kurumların ve bireylerin bu yeni gerçekliklere ne kadar hazır olduğu sorusu kalıyor.

Diplomasinin, teknolojinin ve adaletin yarın bizi nereye taşıyacağını konuşmaya devam edeceğiz; katkılarınız için teşekkürler, yarın görüşmek üzere.