Orta Doğu'da Tansiyon Yükseliyor: Trump'ın Tehdidi ve Mescid-i Aksa Baskını

Trump'ın Axios'a verdiği demeçle İran'a yönelik 'yeterince acı çekmediler' çıkışını bir caydırıcılık stratejisi olarak savunmak, bölgedeki askeri hareketliliği görmezden gelmek olacak.

Trump'ın bu söylemi, Şubat ayındaki 'Destansı Öfke Operasyonu'nun yarattığı ekonomik ve siyasi maliyetin üzerine yeni bir risk primi ekliyor.

Trump'ın ifadesiyle, ordunun olası bir hamle için hazır durumda olduğu ve karar verme aşamasına çok yakın olunduğu belirtiliyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu tehdit gerçekten bir müzakere kozu mu, yoksa kontrol edilemez bir tırmanışın provası mı?

Çetin, bu soruyu biraz daha açalım; bu bir strateji mi yoksa sadece bir retorik mi?

Bence bu bir retorik değil, çünkü İsrail'in iki dakika içinde katılabileceğini söyleyerek bölgedeki ittifak yapısını açıkça test ediyor.

İsrail'in desteğine yapılan bu vurgu, operasyonun sadece ABD merkezli kalmayacağını, bölgesel bir savaş potansiyeli taşıdığını gösteriyor.

İran Dışişleri Bakanlığı ise İngiltere'nin üslerini ABD'ye açmasını BM Şartı'na aykırı bir saldırganlık eylemi olarak tanımladı.

Peki ya İngiltere'nin bu hamlesi, İran'ın yanıtını doğrudan Avrupa topraklarına kaydırırsa?

Tehditler bu kadar somutlaşmışken, sahadaki asıl gerilim noktasına, yani Mescid-i Aksa'daki duruma bakmamız gerekecek.

Mescid-i Aksa'daki gerilim sadece yerel bir olay olmaktan çıktı; Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün'ün de dahil olduğu sekiz ülke ortak bir kınama yayınladı. Bakanlar, İsrail polisi eşliğinde yerleşimcilerin avluya girmesini ve orada İsrail bayrağı açılmasını kabul edilemez bulduklarını belirtti.

Bu sekiz ülkenin aynı anda tek ses olması, bölgedeki diplomatik bloklaşmanın derinleştiğini gösteriyor. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi aktörlerin bu metne imza atması, İsrail'in yerleşimci hareketlerine karşı İslam dünyasında yeni bir cephe oluştuğunu kanıtlar nitelikte.

Kimse şunu sormuyor ama bu ortak açıklama İsrail'in sahadaki yerleşim politikasını durdurabilecek bir yaptırım gücüne sahip mi?

Çetin haklı bir noktaya parmak bastı, bu diplomasi sadece bir tepki mi yoksa bir sonuç doğuracak mı?

Bence sadece tepki. İsrail, Batı Şeria'da Beytüllahim güneyinde 6 bin dönümlük yeni yerleşim planını onaylamışken, bu kınamaların kağıt üzerinde kalma riski çok yüksek.

ARIJ'in verilerine göre bu plan; konutlardan turizm tesislerine kadar çok geniş bir alanı kapsıyor. Gush Etzion Bölge Konseyi bu kararı 20 Temmuz'da onayladı.

Bu durum, kınama metinlerindeki 'statüko korunmalı' vurgusuyla taban tabana zıt ilerliyor. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla yerleşim alanı genişlemesi çok daha agresif bir boyuta ulaştı.

İsrail'in bu hamlesi, kınama yapan ülkelerin iç siyasetindeki tansiyonu da yükseltecektir.

Türkiye cephesindeki tepkiler de oldukça sert, değil mi?

Evet, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş saldırıyı 'hukuk tanımaz' olarak nitelendirdi. Ayrıca AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de Netanyahu hükümetini 'soykırım şebekesi' ifadesiyle eleştirdi.

İletişim Başkanlığı'ndan Burhanettin Duran'ın açıklaması da bu hattı destekliyor. Duran, Kudüs'ün tarihi statüsünün aşındırılmasının kalıcı barış umutlarını yok ettiğini belirtti.

Ancak İsrail içindeki aşırılıkçı bakanların, örneğin Ben-Gvir'in, bu kınamaları birer 'dış müdahale' olarak okuyup daha da sertleşmesi muhtemel.

Ben-Gvir'in öncülük ettiği bu gruplar, polis koruması altında hareket ediyor.

Bu da aslında devlet kurumlarının bu eylemleri meşrulaştırdığı anlamına geliyor.

Peki, bu sekiz ülke sadece kınamakla mı yetinecek?

Bu sorunun cevabı aslında Batı Şeria'daki yeni yerleşim planının nasıl karşılık bulacağında gizli.

Planın içeriğinde yeni ulaşım yolları ve ticari bölgeler de var, yani sadece konut değil, kalıcı bir altyapıdan bahsediyoruz.

Bu, İsrail'in bölgedeki demografik yapıyı değiştirme stratejisinin bir parçası gibi görünüyor.

Buna karşılık sekiz ülkenin ortak hareket etmesi, İsrail üzerindeki diplomatik baskıyı bir nebze de olsa artırabilir ancak sahadaki gerçekliği değiştirmez.

Diplomatik cephe ile sahadaki yerleşim hamleleri arasındaki bu uçurum, bizi daha büyük bir çatışma riskine mi sürüklüyor?

Veriler şunu söylüyor ki, gerilim her iki yönde de tırmanıyor.

Risk analizi yaparsak, İsrail'in bu hamleleri geri tepmek yerine daha da ileri gitme eğiliminde olduğunu görüyoruz.

Tüm bu gerilim sürerken, Türkiye'nin iç gündeminde de hareketli bir sabah bizi bekliyor.

Siyasetin sıcaklığı sadece dışarıda değil, yerelde de hissediliyor; bakalım belediyeler tarafında neler oluyor?

İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet dahil olmak üzere toplam 30 kişi gözaltına alındı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma suçlamalarıyla 20 Temmuz'da Kocaeli'den Ankara'ya uzanan eş zamanlı bir operasyon gerçekleştirdi.

Bu sadece yerel bir belediye meselesi değil, Kocaeli, Antalya ve Kırıkkale gibi farklı illeri kapsayan geniş bir ağın parçası gibi duruyor. Özellikle belediye başkanının yanı sıra eşi ve ilçe başkanının da tutuklanması, yerel yönetimdeki karar mekanizmalarının tamamen felç olması riskini taşıyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu operasyonların zamanlaması yerel siyasi dengeleri nasıl sarsacak?

Bir saniye, Çetin bu soruyu biraz açar mısın?

Emsal verilere bakarsak, bu ölçekteki tutuklamalar genellikle seçim öncesi yerel dengeleri değiştirmek için kullanılır. Operasyonun kapsamı çok geniş; bu da sadece bir belediyeyi değil, muhalefetin o bölgedeki tüm organizasyonel gücünü hedef alıyor olabilir.

Aslında Çetin'in dediği gibi, suçlamaların içeriği olan 'ihaleye fesat' iddiası, belediyenin mali yönetimini doğrudan kilitleyebilir.

Şu ana kadar teyit edilen bilgi, 21 kişinin tutuklama talebiyle, 9 kişinin ise adli kontrol talebiyle mahkemeye sevk edildiği yönünde.

Yereldeki bu sarsıntı, hukuk ve siyaset arasındaki o ince çizgiyi iyice bulanıklaştırıyor; şimdi ise dosyaların derinleştiği başka bir yere, Gülistan Doku Dosyası'na bakmamız gerekecek.

Dosyada yeni bir perde açıldı; Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı, eski Vali Tuncay Sonel ile ihraç edilen polis Gökhan Ertok arasındaki yazışmaları deşifre etti. Mesajlar; suç delillerini yok etme ve kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme iddialarını doğrudan destekliyor.

Bu yazışmaların dijital materyallerden elde edilmiş olması, soruşturmanın seyrini sadece bir ihmal dosyasından çıkarıp organize bir suç şüphesine dönüştürüyor. Veriler, hiyerarşik bir koruma mekanizmasının varlığına işaret ediyor gibi görünüyor.

Kimse şunu sormuyor ama bu yazışmaların sızdırılma biçimi soruşturmanın sıhhatini nasıl etkileyecek?

Bu gerçekten çok kritik bir soru, bu sızıntı hukuki süreci sabote edebilir mi?

Şu an için sızıntının kaynağına dair resmi bir açıklama yok, sadece savcılığın sunduğu delil setine odaklanıyoruz. Ancak bu durum, savunma tarafının tüm usul itirazlarını tetikleyecektir.

Hukuk labirentinde kaybolmamak lazım; şimdi rotayı bambaşka bir yere, asfalttaki o ağır tabloya çevirelim.

Asfalttaki tablo maalesef çok ağır; saat 02.30 sıralarında TEM Otoyolu Kavacık mevkii Ankara istikametinde, 34 PBM 651 plakalı otomobilin 34 NLZ 394 plakalı minibüse arkadan çarpmasıyla bir kişi hayatını kaybetti, 2 kişi ise yaralandı.

Elif'in belirttiği o çarpışma anı, otomobilin savrularak takla atması ve bariyerlere saplanmasıyla sonuçlanmış.

Kimse şunu sormuyor ama bariyerlerin bu şiddetteki bir çarpışmada neden koruyucu değil de bir kaza mekanizmasına dönüştüğünü?

Çetin, güvenlik standartlarını mı sorguluyorsun?

Tam olarak öyle, bariyer ile otomobil arasında kalan sürücünün ölümü, fiziksel bir tasarım hatasına işaret ediyor olabilir.

Şu an için resmi bir rapor yok, ancak itfaiye ve sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk tespiti bu yönde.

Bu teknik detaylar bir kenara, şimdi bakışlarımızı Akdeniz'in ötesine, bir binanın içindeki o dumanlı soruşturmaya çevirelim.

İtalya'nın Calabria ve Sicilya bölgelerindeki yangınlar için Domenico Costarella, sokak kedilerinin kundaklama amacıyla tarlalara salındığını iddia etti. SkyT haberine göre olay yerinde yanıcı bezlerin yanı sıra gecikmeli ateşleme için mumlar da bulundu.

Bu durumun ekonomik maliyeti sadece yanan ağaçlarla sınırlı değil; tarım arazilerinin kaybı ve yerel ekosistemin çökmesi geçen yılların verilerine göre çok daha ağır bir yük getirecek.

Kimse şunu sormuyor ama bu kadar basit bir yöntemle, yani hayvanları kullanarak, bu kadar geniş çaplı bir yıkım gerçekten mümkün mü?

Bu çok sert bir soru, Elif bu iddiaların hukuki boyutuna ne diyor?

AIDAA resmi suç duyurusunda bulundu ancak şu an için bu iddianın teknik olarak nasıl uygulandığına dair teyitli bir kanıt yok.

İtalya'daki bu karanlık iddialarla bugünü noktalıyoruz; teşekkürler ekip, yarın sabah yine aynı saatte görüşmek üzere.