Suriye'de Yeni Dönem, Ankara'da Siyasetin Nabzı ve Rusya'nın Sert Hamlesi

Şam'da Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nın ağır kapıları ardında, Ahmed Şara ve Mazlum Abdi'yi bir araya getiren o görüşme, Suriye'nin parçalanmış haritasını tek bir renk altında toplama iddiasını taşıyor. Bu masada sadece bir uzlaşı mı konuşuldu yoksa oyunun kuralları tamamen mi değişiyor?

SANA'nın aktardığına göre görüşmeye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ve Deyrizor Valisi Ziyad el Ayiş de eşlik etti. Temel gündem, 29 Ocak'taki mutabakat uyarınca petrol sahalarının ve sınır kapılarının hükümete devredilmesi süreci.

Bu entegrasyonun maliyeti, bir şirketin tüm şubelerini tek bir genel merkeze bağlaması gibi devasa bir operasyonel yük getirecek. Petrol sahalarının devri, Suriye ekonomisi için son on yıldaki en büyük nakit akışı değişimi olabilir.

Şirket benzetmesi fazla iyimser kalıyor; bu daha çok bir yangın yerinde enkazı paylaşmaya benziyor.

Ama veriler, bu geçişin gerçekleşmesi durumunda merkezi bütçenin geçen yıla oranla çok daha hızlı toparlanacağını gösteriyor.

Bence risk, kurumların bu yapıyı sindirememesi; askeri yapıların devlete eklemlenmesi kağıt üzerinde kolay, sahada ise bir mayın tarlası.

Peki, bu güvenlik dengesi Ankara'nın masasını nasıl sarsacak? Şam'daki bu yeni denklemin ardından, Türkiye'nin iç gündeminde de çok daha farklı, daha sert bir tartışma dalgası yükseliyor.

Güvenlik koridorundaki bu hareketlilik, Ankara'nın iç siyasetindeki hukuki fırtınayla birleşince tablo daha da ağırlaşıyor. Masadaki dosyalara bakınca, rüşvet iddialarının doğrudan siyasi figürlerin dokunulmazlıklarına uzandığını görüyoruz.

Evet, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan gelen bildiriye göre, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ve Milletvekili Veli Ağbaba hakkında 'zincirleme şekilde rüşvet almak' iddiasıyla fezleke hazırlandı. Dosya şu an Adalet Bakanlığı'nda; iddia ise Özel'in 31 Mart 2024 seçimlerinde Antalya adaylığı için Muhittin Böcek ve oğlu Mustafa Gökhan Böcek'ten menfaat temin ettiği yönünde.

Bu dosyanın siyasi ağırlığı, sanki bir bakkalın veresiye defterindeki bir tutarsızlık gibi değil, doğrudan oyunun kurallarını değiştirecek bir hamle gibi duruyor. Eğer bu iddialar somutlaşırsa, sadece bir parti değil, yerel seçimden bu yana kurulan tüm siyasi dengeler sarsılabilir.

Siyasetin dengelerinden ziyade, yargının bu kadar merkezi figürlere aynı anda dokunmasının yaratacağı kurumsal tepkiye bakmak lazım.

Ama Çetin, bu sadece bir tepki meselesi değil; bu bir sistem sarsıntısı. Geçen yılki benzer soruşturmalarda süreçler aylar sürerken, bu kez fezlekelerin bu kadar hızlı Bakanlığa iletilmesi süreci hızlandırıyor.

Aslında bu sadece Ankara ile sınırlı değil, İzmir'de de Menderes Belediye Başkanı İlkay Çiçek'in rüşvet ve usulsüzlük iddiasıyla gözaltına alındığı bir operasyon var.

İzmir'deki operasyon yerel bir belediye yönetimiyle ilgili olabilir ama Ankara'daki bu fezleke doğrudan meclis aritmetiğine saldırı niteliğinde.

Bence bu durum, siyasi sermayenin bir gecede buharlaşması riskini taşıyor; tıpkı borsada bir hissenin değerinin bir haberle yarı yarıya düşmesi gibi.

Borsa benzetmesi fazla hafif kalıyor Kaan, burada söz konusu olan bir hisse değil, devletin meşruiyet zemini.

Peki, bu iddiaların hukuki bir süreçten öte, siyasi bir tasfiye aracı olup olmadığı sorusunu sormamız gerekiyor. Bu dosya kimin işine yarıyor?

Savcılığın ifadesiyle süreç 'teknik ve mali incelemeler' üzerinden ilerliyor; İstanbul'da Tahir Sarıkaya'nın gözaltına alınma gerekçesi de benzer şekilde kişisel hesaplardaki kaynağı belirsiz para girişleri.

Görünen o ki, mali takip mekanizması bu kez siyasetin en üst katmanlarına kadar tırmanmış durumda.

Mekanizmanın tırmanması değil, mekanizmanın hangi hızla tırmandığı önemli; çünkü bu hız, siyasi kurumların savunma refleksi geliştirmesine fırsat tanımıyor.

Ancak şunu belirtmeliyim, Özgür Özel ve Veli Ağbaba hakkındaki suçlamalar şu aşamada sadece birer iddia ve fezleke aşamasında.

İddia olması, siyasi sarsıntının etkisini azaltmıyor; çünkü bu tür dosyalar açıldığı an, yargı kararı beklenmeksizin siyasi bir kutuplaşma başlıyor.

Yargı, siyaset ve mali takip üçgeninde Ankara'da nefes almak zorlaşacak gibi duruyor. Peki, bu iç siyasi gerilim, dışarıdaki büyük güçlerin hamlelerine karşı bizi ne kadar kırılgan bırakıyor?

Ankara'daki bu hukuki düğümün ardından, gözleri çok daha farklı bir yere, Rusya'nın son dönemdeki sert ve beklenmedik manevralarına çevirmemiz gerekecek.

Rusya hem sahada hem de finansal düzlemde oyunun kurallarını baştan yazıyor gibi. Kaan, bu yeni kararnameyle birlikte yatırımcıların elindeki kozlar tamamen mi gidiyor?

Aslında sadece kozlar gitmiyor, oyunun sahası da değişiyor. Putin'in imzaladığı bu kararnameyle, 2022'de çekilenlerin hisse geri alım haklarını mahkeme yoluyla iptal edebilecekler; bu durum, yabancı sermayenin Rusya'daki varlıklarını birer rehin gibi kullanabileceği anlamına geliyor.

Bu sadece bir mülkiyet meselesi değil, doğrudan bir ekonomik savaş ilanıdır.

Biraz abartıyor olabilirsin ama ölçek doğru. Bu kısıtlamayı, bir markette aldığın ürünün parasını ödeyip, market sahibi 'artık bu ürünü geri alamazsın' dediğinde yaşadığın o çaresizliğe benzetebiliriz; sermaye artık Rusya'da sadece 'gelip geçici' bir misafir konumuna düşüyor.

Market benzetmesi çok hafif kalıyor, burada doğrudan bir devlet eliyle el koyma mekanizması kuruluyor.

Sadece finansal tarafta değil, operasyonel tarafta da benzer bir sertlik var. Rusya Savunma Bakanlığı, Nikolayev ve Çernomorsk limanlarındaki tesislerin vurulduğunu, Nikolayev'de askeri yük taşıyan 3 kuru yük gemisinin hedef alındığını teyit etti.

Elif'in verdiği bu lojistik darbe verisi, aslında ekonomik kısıtlamalarla aynı amaca hizmet ediyor: Dış dünyayla olan bağları fiziksel olarak da kesmek.

Limanlara yapılan bu saldırılar, Rusya'nın savunma maliyetini artırırken Ukrayna'nın lojistik kapasitesini de doğrudan hedef alıyor; ancak bu durum Rusya'yı küresel deniz ticaretinde daha da izole bir konuma itme riski taşıyor.

Yani Rusya, kendi kapılarını dışarıya kapatırken, karşı tarafın kapılarını da zorla kırmaya çalışıyor. Peki, bu sertleşen iklim Ankara'daki yasama trafiğini nasıl etkileyecek?

Ankara'dan gelen son bilgiye göre, Numan Kurtulmuş 12 maddelik 'Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi' teklifini imzaladı. Bahçeli ve MHP'li vekillerin ardından sürecin bu gece AK Parti, MHP ve DEM Parti imzalarıyla tamamlanması bekleniyor.

Bu metin aslında toplumsal dokuya yönelik devasa bir yeniden yapılandırma denemesi. Bu ölçekteki bir yasal düzenlemeyi, bir şehrin tüm altyapısını tek bir gecede değiştirmeye çalışmak gibi düşünebilirsiniz; riskli ama bir o kadar da dönüştürücü.

Altyapı benzetmesi çok yumuşak kalıyor, bu daha çok binanın taşıyıcı kolonlarını yerinden oynatmak gibi bir şey.

Peki, bu kolonlar gerçekten sağlamlaşacak mı yoksa sadece mevcut siyasi dengeleri mi korumaya çalışıyor?

Bana kalırsa bu, risk almak yerine mevcut kutuplaşmayı yasal bir çerçeveyle dondurma çabası. Geçmişteki benzer uzlaşı denemelerinde, taraflar sadece kağıt üzerinde birleşip sahadaki gerilimi beslemişti.

Veriler ise bunun sadece bir dondurma değil, yeni bir oyun alanı kurma çabası olduğunu gösteriyor.

Bu oyun alanının sınırları yarın sabah bambaşka bir tartışmayı, belki de piyasaların en çok beklediği o yeni başlığı beraberinde getirecek.

Piyasalardaki bu belirsizliğin yanında, toplumun en temel güven duygusunu sarsan olaylara, yani okulda ve evde yaşanan trajedilere dönmek zorundayız.

Kahramanmaraş'taki Ayşer Çalık Ortaokulu'nda 15 Nisan'da gerçekleşen ve 1 öğretmen ile 9 öğrencinin ölümüyle sonuçlanan saldırının ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan bugün mağdur aileleri Külliye'de kabul etti.

Bu tür toplumsal travmaların siyasi maliyeti, bir şirketin yıllık zarar tablosundaki en büyük kalemden bile daha ağır hissediliyor.

Maliyetten ziyade, devletin koruma mekanizmalarının nerede tıkandığına bakmak lazım.

Peki, bu koruma mekanizması sadece okullarda mı eksik, yoksa Gaziantep'teki o ev yangınında gördüğümüz gibi daha temel yaşam alanlarında mı?

Gaziantep Şahinbey'de çıkan yangında, Yezen El Cesim ve 2 yaşındaki kızı dahil olmak üzere aile alevler arasında kaldı; ne yazık ki 4 yaşındaki çocuk hayatını kaybetti.

Gaziantep'teki bu vaka, aslında her gün binlerce insanın maruz kaldığı denetimsiz yaşam alanlarının bir özeti gibi.

Denetim dediğin şey, sadece yangın çıkınca değil, o bina inşa edilirken de orada olmalıydı.

Denetim meselesini bir de iş dünyasının, madenlerin merkezine, Vedat Bilgin'in suç duyurusu yaptığı noktaya taşıyalım.

TBMM Komisyonu Başkanı Vedat Bilgin, Doruk Madencilik işçilerinin sorunlarını Meclis'te dinledikten sonra, şirketin hukuk dışı eylemleri nedeniyle suç duyurusunda bulunduğunu açıkladı.

Bilgin'in ifadesiyle bu durum sadece emeğe değil, devlete karşı bir tavır; yani şirket, devletin verdiği sözleri yerine getirmeyerek aslında hukuki bir risk yönetimi de yapmıyor.

Bu şirketlerin 'risk yönetimi' dediği şey, aslında kâr marjını korumak için işçi güvenliğini sıfıra indirmek.

Şöyle kıyaslayayım; bu işçilerin kaybettiği haklar, bir maden işletmesinin bir günlük üretim fazlasından bile daha az maliyetli kalıyor sanki.

O hesap çok yüzeysel kalır, çünkü bir işçinin kaybı telafi edilebilir bir rakam değil.

Hak arayışlarının bu kadar sertleştiği bir ortamda, kurumların içindeki değişim haberleri ise biraz daha farklı bir tonda.

Yüksek Askeri Şura kararlarıyla, Özlem Karapınar Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk kadın generali oldu ve 30 Ağustos'ta rütbesini takacak.

Bu terfi, kurumun liyakat yapısındaki dönüşümü simgeliyor gibi görünüyor.

Liyakatten ziyade, operasyonel kabiliyetin cinsiyetten bağımsızlaştığının bir kanıtı olarak okunmalı.

Günün sonunda; madenlerdeki hukuk savaşı, okullardaki acı ve ordudaki yeni yüzlerle karmaşık bir tabloyla günü kapatıyoruz; teşekkürler ekip, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere.