Orta Doğu'da Tansiyon, Adalet ve Diplomasi Hattı

Birleşik Arap Emirlikleri'nde sivil halkı sakin kalmaya çağıran o resmi duyuru, aslında Körfez'in ne kadar kırılgan bir dengede durduğunun somut bir işareti.

BAE Savunma Bakanlığı'nın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamaya göre, hava savunma sistemleri bir füze tehdidi tespit etti ve müdahale operasyonlarını başlattı.

Sadece bir tehdit tespiti değil, bu bir sistemin alarm vermesi; yani savunma hattı çoktan aktif hale getirilmiş durumda.

Bu durumun ekonomik yansıması, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin petrol sevkiyat maliyetlerini doğrudan yukarı çekme potansiyeli taşımasıdır.

Maliyetten ziyade, bu bir diplomatik restleşmenin askeri sahaya taşınmasıdır.

Aslında bu askeri hareketliliğin arkasında İran Meclis Başkanı Kalibaf'ın ABD'ye sunduğu sert şartlar var; ablukanın kalkması ve varlıkların serbest bırakılması gibi.

Kalibaf'ın bu talepleri, İran'ın ekonomik dayanıklılığını artırma stratejisinin bir parçası olarak sunuluyor.

Bana sorarsanız, bu şartlar boğazın açılmasından ziyade, gerilimi tırmandırmak için kullanılan birer kaldıraç.

Peki bu askeri ve ekonomik satranç, Gazze hattındaki ateşkes çıkmazını nasıl tetikleyecek?

Sadece bir kaldıraç değil, masadaki tüm diplomasiyi çökertebilecek birer kırılma noktasına dönüşüyorlar.

Aslında kırılma tam olarak Gazze limanındaki o kafede yaşandı; İsrail ordusunun İHA ile düzenlediği saldırıda biri çocuk 5 Filistinli hayatını kaybetti ve 12'den fazla kişi yaralandı.

Bu saldırının zamanlaması çok manidar çünkü Donald Trump'ın İsrail'den saldırıları durdurmasını istediği gün gerçekleşti.

Zamanlama tesadüf değil, bir mesaj.

Hamas ise hemen yazılı bir açıklama yaparak, Kahire'deki görüşmelerin hemen ardından gelen bu saldırının Netanyahu tarafından müzakereleri baltalamak için yapıldığını iddia etti.

Müzakere masası zaten bu tip operasyonlarla işlevsiz kılınıyor.

Görünen o ki, diplomatik kanalların açılmaya çalışıldığı anlarda askeri tırmanışın hızlanması, arabulucuların hareket alanını daraltıyor.

Müzakereyi bitiren şey masadaki teklifler değil, sahadaki bu saldırganlık hızıdır.

Sadece Gazze değil, Suriye hattı da aynı şekilde hareketlenmiş durumda; İsrail, İdlib'deki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü'nü hedef aldı.

İdlib'deki saldırı, sınır güvenliği argümanının çok ötesinde bir risk barındırıyor.

İletişim Başkanı Duran'ın ifadesiyle, bu durum Suriye'nin egemenliğini ve bölgesel istikrarı doğrudan tehdit eden sorumsuz bir politika.

Buna 'sorumsuzluk' demek yetersiz kalır, bu doğrudan bir sınır genişletme provasıdır.

Saha bu kadar hareketliyken, hukuk ve yaptırım mekanizmalarının bu tırmanış karşısında nasıl bir duruş sergileyeceğini merak ediyorum.

Aslında bir sonraki durağımızda, bu saldırıların uluslararası hukuk boyutuna ve o büyük hesaplaşmaya bakacağız.

Uluslararası Ceza Mahkemesi cephesindeki gelişmeyi netleştirmek gerekirse; ABD Dışişleri Bakanlığı, Mahkeme Başkanı Tomoko Akane ve üst düzey yetkili Abdoulaye Seye'ye yaptırım uygulandığını yazılı bir bildiriyle duyurdu.

Bu sadece bir yaptırım değil, doğrudan bir meydan okuma.

Çetin'in dediği gibi bir meydan okuma, çünkü Trump yönetimi UCM'yi yetkisini kötüye kullanan, yozlaşmış ve siyasallaşmış bir uluslarüstü yapı olarak tanımladı.

Peki bu tanımlama, devlet egemenliği tartışmasını nereye çekiyor?

ABD, rıza göstermediği ülkelerde yürütülen soruşturmaları doğrudan devlet egemenliğine saldırı olarak okuyor. Benzer bir durumda, yargı yetkisinin sınırları aşılması, mahkemenin kurumsal meşruiyetini tamamen erozyona uğratabilir.

Bakanlığın ifadesiyle, bu kişilerin tutuklama girişimlerine doğrudan katılması yaptırım gerekçesi olarak sunuluyor.

Bu durum, küresel hukuk sisteminin operasyonel kabiliyetini, en büyük aktörlerin rızası olmadan sürdürülemez hale getirebilir.

Mesele sadece hukuk değil, diplomasi trafiğinin de nasıl tıkanacağı.

Diplomatik tıkanıklık dediniz, bu durumun İran'daki Fransız çalışan meselesiyle de bir bağı var mı?

Fransa meselesini bir kenara bırakıp, bugün dünyanın çok farklı iki noktasında çocukların hedef alındığı o karanlık tabloya odaklanalım.

Kabil'de durum çok daha ağır; Deşt-i Berçi bölgesindeki bir eğitim merkezine düzenlenen el bombalı saldırıda UNAMA verilerine göre 10 ila 14 yaş arası en az 42 çocuk şarapnel yarasıyla hastaneye kaldırıldı.

Saldırının azınlıkların yoğun olduğu bölgeye yapılması tesadüf değil.

Kabil Emniyet Sözcüsü Khalid Zadran soruşturma başlatıldığını doğrularken, hastane direktörü Dejan Panic en az üç çocuğun ameliyat edildiğini belirtti.

Bu tür saldırılar sadece yerel bir güvenlik zafiyeti değil, toplumsal dokuyu hedef alan sistematik bir baskı mekanizması gibi görünüyor.

Güvenlik mekanizmalarının bu kadar açık vermesi riskin boyutunu artırıyor.

Samsun'da ise bambaşka bir infial var; Canik ilçesinde 4 yaşındaki bir çocuğa tacizde bulunduğu iddia edilen 75 yaşındaki şüpheli, olay yerinde yakınları tarafından darp edildi.

Samsun'daki olayda şüphelinin hastanedeki tedavisi sonrası tutuklanması, hukuki sürecin fiziksel şiddete rağmen işlediğini gösteriyor.

Biri savaşın ortasında, diğeri mahalle arasında; çocukların korunmasızlığına dair bu iki uç nokta, aslında sokağın ve hukukun nerede kırıldığını sorgulatıyor; peki şimdi rotamızı Doğu'dan Batı'ya, yerel dinamiklerin nasıl değiştiğine çevirebilir miyiz?

Aslında bu kırılmaların biri Bitlis'ten gelen organize bir suç ağı, diğeri ise Esenyurt'ta sokağa yansıyan bir aile içi şiddet vakası olarak karşımıza çıkıyor. Bitlis merkezli yürütülen soruşturmada Tatvan Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde 32 şüpheli gözaltına alındı ve bunlardan 25'i tutuklandı.

Bu sayılar operasyonun başarısını gösterse de asıl soru, bu tefecilik ağının hangi illere kadar sızdığı.

Haklısın, kaynaklar arasında bir belirsizlik var; bazıları operasyonun sadece Bitlis merkezli olduğunu söylerken, diğerleri Bitlis, Muş, Van, Batman, Mersin ve Adana'yı kapsadığını belirtiyor.

Mersin gibi farklı coğrafyalara sıçramış olması, tefeciliğin sadece yerel bir sorun değil, belirli bir finansal mekanizma üzerinden yayılan bir yapı olduğunu kanıtlıyor.

Ama bu yapıların çökmesi, yerel ekonomideki nakit sıkışıklığını çözmez, sadece yeni aktörlerin önünü açar.

Suçun organizasyonel boyutundan çıkıp, Esenyurt'taki o çok daha bireysel ve kaotik şiddet anına dönersek durum ne oluyor?

Esenyurt Aşık Veysel Mahallesi'nde Serra Biber isimli kadın, çocuklarını babalarıyla görüştürmek için gittiğinde bir saldırı girişimiyle karşılaştığını iddia etti. 8 yıllık evliliğin sonlandığı bu süreçte, çocukların teslimi sırasında çıkan kavga çevredeki vatandaşların müdahalesiyle durdurulabildi.

Az önce Bitlis'teki tefecilik operasyonunun geniş çaplı etkisinden bahsettik, Esenyurt'taki bu olay ise mikro düzeyde hukukun aile içinde nasıl işlemediğini gösteriyor.

Şiddetin hem organize suçta hem de en mahrem alanda bu kadar görünür olması, yarının güvenliği hakkında neler söylüyor; şimdi biraz da sahaların değişen dengelerine, yani Avrupa'nın futbol sahalarındaki yeni bir döneme bakalım.

Barcelona, Manchester City'nin 30 yaşındaki orta sahası Rodri ile 2030 yılına kadar sürecek bir sözleşme imzaladığını resmen duyurdu. Manchester City'de geçirdiği 7 sezonda 4 Premier Lig, 3 Lig Kupası ve Şampiyonlar Ligi dahil birçok kupa kazanan oyuncu, geçtiğimiz sezon 33 maçta 2 gol kaydetmişti.

30 yaşındaki bir oyuncuya 2030'u kapsayan uzun vadeli taahhüt vermek büyük risk.

Çetin'in risk vurgusuna katılmıyorum; Rodri'nin taktik zekası ve top hakimiyeti, Barcelona'nın orta saha kurgusunu bir üst seviyeye taşıyacaktır. Veriler, oyuncunun fiziksel kapasitesinin hala en üst düzeyde olduğunu gösteriyor.

Veriler değil, yaş faktörü ve sakatlık maliyeti konuşulmalı; Premier Lig temposundan La Liga'ya geçiş her zaman aynı verimliliği sağlamaz.

Kulübün yaptığı açıklamada, Rodri'nin pozisyonunda dünyanın en iyilerinden biri olduğu ve taktiksel değeri vurgulanmış.

Saha dışındaki maliyetler ne olursa olsun, bu transferin sahadaki dengeleri nasıl değiştireceğini hep birlikte göreceğiz; günün muhasebesini bitirirken tüm ekibe teşekkürler, yarın akşam yeni gelişmelerle görüşmek üzere.