Orta Doğu'da Satranç Tahtası: Yeni Cepheler ve Diplomatik Çıkmazlar

Diplomatik bir masada oturup ateşkes metinlerini tartışırken, sahada bir polis merkezinin vurulması masadaki tüm maddeleri geçersiz kılar mı?

Hamas, Gazze kentindeki polis merkezine düzenlenen ve 9 Filistinlinin ölümüyle sonuçlanan saldırıyı 'yeni bir savaş suçu' olarak tanımladı. Örgüt, saldırıda ölenlerin çoğunun polis personeli olduğunu bildirdi.

Bu sadece bir saldırı değil, masadaki müzakere sürecini doğrudan sabote etme girişimidir. Netanyahu hükümetinin, Kushner ve arabulucularla yürütülen yoğun görüşmelerin hemen ardından böyle bir hamle yapması tesadüf olamaz.

Aslında bu durum, ateşkesin tüm aşamalarının tamamlanmasına yönelik bir direnç mekanizması olarak okunabilir. Geçen haftaki müzakere trafiğinin ardından gelen bu şiddet dalgası, diplomatik maliyetin artacağını gösteriyor.

Katar Başbakanı Al Sani de Doha'da Halil el-Hayye'yi kabul ederek İsrail'e yönelik uluslararası baskı çağrısında bulundu.

Baskı çağrısı yapmakla, sahadaki gerçekliği değiştirmek arasında uçurum var.

Haklısınız ama Al Sani'nin vurguladığı 'yükümlülüklerin yerine getirilmesi' ifadesi, aslında diplomatik bir çıkmazın resmiyete dökülmüş hali.

BM Genel Sekreteri Guterres'in Batı Şeria için yaptığı 'varoluşsal tehdit' uyarısını da eklemek gerekir; Dujarric, iki devletli çözümün tehlikede olduğunu belirtti.

BM'nin bu uyarıları, Uluslararası Adalet Divanı'nın 19 Temmuz 2024 tarihli kararıyla birleşince hukuki bir boşluğa düşüyor.

Ancak bu uyarıların sahadaki insani krizi durdurmaya yetmediği bir gerçek; Osman Nuri Kabaktepe, yardım yollarının tıkanıklığına dikkat çekti.

Yardım yollarının tıkanması sadece lojistik bir sorun değil, siyasi bir tercihtir.

Veriler de bunu destekliyor; yardım koridorlarının açılmaması, aslında çatışmanın bir parçası haline gelmiş durumda.

İstanbul Üsküdar'daki etkinlikte de katılımcılar, uluslararası hukukun işlevsizliğini vurguladı.

Hukuk işlevsizse, masadaki tüm o diplomatik nezaket sadece bir tiyatroya dönüşür.

Belki de bu yüzden, Kushner gibi figürlerin arabuluculuk çabaları, sahadaki her yeni saldırıyla birlikte eriyip gidiyor.

Hamas'ın suçlaması ve Katar'ın çağrısı, aslında aynı düğüme işaret ediyor: Siyasi irade eksikliği.

İrade eksikliği değil, stratejik bir genişleme isteği bu.

Tartışmayı burada keselim; Gazze'deki bu düğüm çözülürken, kuzey hattında bizi bekleyen başka bir gerilim hattı var.

Ebu Zuhur'daki hava saldırısı sadece Suriye'nin iç meselesi değil, doğrudan Türkiye'nin hareket alanına yönelik bir mesaj gibi duruyor.

Reuters'in aktardığına göre İsrail Başbakanlık Ofisi, saldırıların Türkiye'nin Halep yakınlarındaki üs hazırlıklarına bir yanıt olduğunu açıkça belirtti.

Bu bir yanıt değil, doğrudan bir sınır çizme operasyonu.

Netanyahu'nun 'müsamaha göstermeyeceğiz' çıkışı, Türkiye'nin güneye doğru asker kaydırma potansiyelini bir güvenlik tehdidi olarak kodladığını gösteriyor.

Asıl risk, İsrail'in bu saldırıyla Türkiye'nin sahadaki meşruiyetini doğrudan hedef alması.

Peki, bu askeri hamlelerin arkasında sadece güvenlik mi var, yoksa enerji koridorlarını da mı etkileyecek?

Enerji meselesi burada sadece bir ticaret konusu değil, doğrudan bir egemenlik ve geçiş güzergahı kavgası. Irak Meclis Başkanı el-Halbusi'nin Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ihracatı için özel statü talebi, bölgedeki enerji akışını İran'ın kontrol mekanizmalarına daha fazla entegre etme niyetini gösteriyor.

Irak Meclis Başkanlığı'nın açıklamasına göre bu talep, iki parlamento arasındaki işbirliği ve ekonomik çıkarların korunması çerçevesinde dile getirildi.

Bu sadece ekonomik bir talep değil, ABD'nin bölgedeki varlığına karşı kurulan yeni bir lojistik duvar.

Çetin'in dediği noktaya geliyoruz; Kalibaf'ın Irak temaslarında ABD'yi bölge kaynaklarını yağmalamakla suçlaması, bu ekonomik talebin siyasi zeminini hazırlıyor.

Ancak Kalibaf'ın 'Amerikalılar askeri ve siyasi açıdan yenilgiye uğradı' ifadesi bir iddiadır, henüz sahada bu yönde tescillenmiş bir veri bulunmuyor.

Veri beklemek yerine bu söylemin yarattığı risk maliyetine bakmak lazım.

Haklısın, çünkü bu sert söylem ve Hürmüz üzerindeki özel statü isteği, Batı'nın bölgedeki enerji güvenliği algısını doğrudan sarsıyor.

Yani diplomasi masası, enerji koridorlarını birer siyasi silaha dönüştürmeye çalışıyor diyebilir miyiz?

Enerji koridorlarındaki bu gerilimden sonra, rotayı çok daha farklı ve sert bir coğrafyaya, Karadeniz'deki o hareketli sulara çevirmemiz gerekecek.

Enerji hatlarından limanlara sıçradık; Rusya Savunma Bakanlığı, Çornomorsk Limanı'nda silah yüklü bir kuru yük gemisi ile askeri depoların İHA saldırısıyla vurulduğunu resmen açıkladı. Bakanlığın ifadesiyle, operasyonlarda yakıt ve yağ tankları da hedef alınmış durumda.

Bu durum lojistik maliyetleri doğrudan etkiler; zira dün Odessa Limanı'nın güneydoğusunda da benzer şekilde askeri yük taşıyan bir geminin vurulduğu bildirilmişti. Tahminimce bu saldırılar, Karadeniz'deki sevkiyat güvenliğini kırarak emtia fiyatlarında yeni bir dalgalanma yaratabilir.

Sadece maliyet değil, asıl mesele bu limanların operasyonel kapasitesinin felç edilmesi.

Çetin, liman altyapısının hasar boyutu hakkında henüz teyitli bir veri yok, sadece hedef alındığı belirtiliyor.

Veri olmasa da yakıt tanklarının vurulması, limanın işleyişini durdurmaya yönelik çok net bir stratejik hamledir.

Lojistik hattın bu kadar doğrudan hedef alınması, deniz ticaretinin güvenliğini de tartışmaya açıyor. Peki, bu sertleşme sadece Karadeniz kıyılarında mı kalacak, yoksa sokağımıza kadar uzanan başka etkileri de olacak mı?

Sokağa indiğimizde, stratejik gerilimlerin ötesinde çok daha somut ve trajik bir tabloyla karşılaşıyoruz.

Adana'nın Çukurova ilçesinde bugün saat 17.25 sıralarında bir iş yerinde alacak verecek meselesi yüzünden silahlı bir kavga çıktı. Aytekin Fil ve oğlu Sinan Fil hayatını kaybederken, Neslihan Fil'in tedavisi sürüyor.

Bu tür olaylar, yerel düzeydeki ekonomik uyuşmazlıkların ne kadar hızlı bir şekilde şiddete evrilebileceğini gösteriyor.

Sadece ekonomik uyuşmazlık demek meseleyi basite indirgemek olur.

Mehmet Nuri A.'nın borç meselesi nedeniyle ateş açtığı iddia ediliyor, yani olay doğrudan bir hesaplaşma olarak kayıtlara geçti.

Mesele sadece borç değil, bu tür kontrolsüz şiddet vakaları hukuki caydırıcılığın sokaktaki karşılığını sorgulatıyor.

Hukuki süreç konusuna girersek, Ankara'daki Arden Gıda davası aslında bu denetim mekanizmasının nasıl çalıştığına dair bir örnek sunuyor.

Evet, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturmada, Alihan Kuriş'in 2016'da vefat eden dayısından kalan Arden Gıda hisselerini veraset hukukuna aykırı şekilde ele geçirmeye çalıştığı tespit edildi. Mahkeme, yasal varis Mehmet Beyazıt Denizolgun'u tasfiye etme girişimini durdurdu.

Şirket içi miras kavgalarının yargı eliyle durdurulması önemli ama bu tip yapıların iç işleyişindeki boşluklar hala riskli.

Arden Gıda'nın 7 milyon 450 bin liralık sermayesi düşünüldüğünde, bu tür mülkiyet savaşlarının ekonomik istikrarı yerel ölçekte bile sarsabileceğini söyleyebilirim.

Gaziantep tarafında ise tablo daha çok altyapı odaklı, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu bugün orada iki yeni tesisin açılışını yaptı.

Bakan Memişoğlu'nun açıkladığı üzere, Türkiye genelindeki toplam yatak kapasitesi 271 binin üzerine çıkmış durumda.

Altyapı yatırımları bir yandan devam ederken, madalyonun diğer yüzünde biyolojik risklerin gölgesi var mı?

Aslında risk sadece siyasi değil, Yunanistan Ulusal Kamu Sağlığı Kurumu yani EODY verileriyle somut bir biyolojik tehdit de masada. 12-19 Ağustos tarihleri arasında ülkede 47 yeni Batı Nil virüsü vakası tespit edildi ve bu durum yıl başından bu yana toplam vaka sayısını 157'ye çıkardı.

Bu sadece bir sağlık krizi mi, yoksa iklim değişikliğinin yarattığı bir güvenlik açığı mı?

EODY henüz bunun bir güvenlik açığı olduğuna dair bir açıklama yapmadı, sadece son bir haftada can kaybının 4 arttığını ve toplam ölü sayısının 13 olduğunu teyit etti.

Verilerdeki bu ivme, geçen seneki artış hızına kıyasla çok daha sert görünüyor; vaka sayısındaki bu sıçrama, sağlık sisteminin üzerindeki baskıyı doğrudan artıracaktır.

Sınırları aşan bu virüs dalgasının yarın ne getireceğini kestirmek zor, bugünlük bu kadar; teşekkürler ekip, yarın sabah yeni gelişmelerle görüşmek üzere.